Сүүлийн өдрүүдэд олон улсын хэвлэлүүдээр “хантавирус” гэх нэр хүчтэй яригдаж эхэллээ. Учир нь Өмнөд Америкаас аялсан тансаг аяллын усан онгоц дээр хантавирусын халдвар гарч, хэд хэдэн хүн нас барсан нь дэлхий нийтийн анхаарлын төвд орлоо. 

Хантавирус гэж юу вэ?

Hantavirus нь мэрэгч амьтдаас хүнд халддаг вирусийн бүлэг өвчин юм. Ихэвчлэн:

• хулгана,

• оготно,

• харх зэрэг амьтдын
  шээс, баас, шүлсээр дамжин халдварладаг.

Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага (WHO)-ын мэдээлснээр энэ вирус хүний уушги, бөөрийг хүчтэй гэмтээдэг бөгөөд зарим тохиолдолд үхэлд хүргэх аюултай байдаг.

Хэрхэн халдварладаг вэ?

Хамгийн түгээмэл халдварлах зам нь:

• мэрэгчийн ялгадас хатаж агаарт дэгдэх,

• бохир орчин цэвэрлэх үед вирус амьсгалаар орох,

• халдвартай амьтанд хазуулах,

• бохир гадаргууд хүрэх зэрэг юм.

CDC-ийн мэдээлснээр:

“Хулганын ялгадас шүүрдэх үед вирус агаарт тархаж болдог.”

Хүнээс хүнд халддаг уу?

Ихэнх хантавирус хүнээс хүнд халддаггүй. Гэхдээ Өмнөд Америкт байдаг “Andes” нэртэй төрөл нь ойрын хавьтлаар халдварлах боломжтой гэж тогтоогдсон байна.

Сүүлийн өдрүүдэд Аргентинаас аялсан MV Hondius хөлөг онгоц дээр гарсан дэгдэлтийн үеэр:

• 3 хүн нас барж,

• хэд хэдэн хүн халдвар авч,

• WHO хүнээс хүнд дамжсан байж болзошгүй гэж үзэж байгаа юм.

Шинж тэмдэг нь юу вэ?

Халдвар авснаас хойш 1–8 долоо хоногийн дараа шинж тэмдэг илэрч болдог. Эхний үед:

• халуурах,

• булчин өвдөх,

• толгой өвдөх,

• дотор муухайрах,

• ядрах шинж илэрдэг.

Хүндэрвэл:

• амьсгал боогдох,

• уушгинд шингэн хурах,

• бөөр ажиллагаагүй болох,

• цус алдалт,

• шоконд орох эрсдэлтэй.

Америк тивийн зарим төрлийн хантавирусын нас баралтын түвшин 40–50 хувь хүрдэг гэж WHO мэдээлжээ.

Эмчилгээ, вакцин бий юу?

Одоогоор:

• тусгай эмчилгээ,

• батлагдсан вакцин байхгүй.

Тиймээс эрт илрүүлж:

• эрчимт эмчилгээ хийх,

• амьсгал дэмжих төхөөрөмж ашиглах,

• биеийн байдлыг хянах нь хамгийн чухалд тооцогддог.

Өөрсдийгөө хэрхэн хамгаалах вэ?

Эмч нар дараах зөвлөмжийг өгч байна:

• Хулгана, оготнотой орчинд амны хаалт хэрэглэх

• Хуучин агуулах, зоорь, байшин цэвэрлэхдээ шүүрдэхгүй норгож цэвэрлэх

• Хоол хүнсээ битүү хадгалах

• Гараа тогтмол угаах

• Мэрэгч устгал тогтмол хийх

Дэлхий дахин яагаад анхаарч байна вэ?

Хантавирус нь COVID-19 шиг амархан тархдаггүй ч:

• нас баралт өндөр,

• зарим төрөл нь хүнээс хүнд халдах боломжтой,

• шинж тэмдэг хурдан хүндэрдэг учраас
  эрүүл мэндийн байгууллагууд онцгой анхаарч эхэлжээ.

Одоогийн байдлаар WHO “дэлхий нийтэд үзүүлэх эрсдэл бага” гэж мэдэгдсэн ч халдварын эх уурхай, дамжих хэлбэрийг үргэлжлүүлэн судалж байна.

Л.Баяр