УИХ-ын дэгийн тухай хуультай холбоотой гурван төсөл хэлэлцүүлгийн шатанд явж байна. УИХ-ын дэгийн тухай буюу гишүүдийг хурууны хээгээр ирц бүртгэдэг, санал өгдөг болгох гурван хуулийн төсөл буюу тодруулбал, А.Бакей, С.Бямбацогт нарын өргөн барьсан төслүүд анхны даваагаа давж чадлаа.  Тус, тусад нь өргөн барьсан хуулиудыг нэгтгэх явцад  бусдын өмнөөс санал өгсөн гишүүнд хариуцлага тооцох заалт нь гээгдсэн байна. Үүнийг хууль санаачлагч төдийгүй зарим гишүүд шүүмжилсэн. Уг нь С.Бямбацогт гишүүний өргөн барьсан төсөлд “Хүний өмнөөс кноп дарж санал өгсөн гишүүнд хариуцлага тооцно” гэдгийг тодотгосон байсан боловч өөр хуультай нэгтгэж, энэхүү заалтыг байхгүй болгосон нь  хариуцлагаас мултрах нэг арга гэж байж болох.

УИХ-ын гишүүн Д.Оюунхоролын хэлснээр “Парламентийн нэр хүнд унаж байгаа нь чуулганы хуралдаанаар санал хураахад 10 хэдүүлээ сууж байж ирж нь 60 гаруй хувьтай гардаг” гэсэн нь УИХ-ын үнэн царай. Тиймдээ ч арга ядсан арга хэрэглэж, өөрсдийгөө хурууны хээгээр бүртгэж  байж хариуцлагатай болно гэж хуулийн төслүүд өргөн барьсан. Гэтэл зарим гишүүд нь хурууны хээгээр бүртгэх нь УИХ-ын гишүүний бүрэн эрхэд халдсан гэх юм. УИХ-ын гишүүд нь  цагтаа хуралдаж, хуралдаа ирдэг байсан бол заавал бүрэн эрхэд нь халдсан хуулийн төсөл өргөн барих шаардлага байхгүй. Үүргээ ухамсарлаж, сонгогчдынхоо өмнөөс ажиллана гэчихээд ажилдаа ирэхгүй байгаагаа гишүүд зөв зүйл гэж боддог бололтой. Тухайлбал, УИХ-ын гишүүн Су.Батболд “УИХ-ын гишүүний бүрэн эрхэд халдсан төсөл санаачилж оруулж ирсэн. Хурууны хээг онцгой тохиолдолд ашигладаг” гэжээ. Хурууны  хээгээр бүртгэхээс өөр аргагүй байдалд өөрсдөө хүргэчихээд, ирцээ бүрдүүлж, хариуцлагатай  болгох гэхээр эсэргүүцээд байдаг энэ 76 гишүүн дотор ажлаа хийх сонирхолтой нь цөөхөн бололтой.  Сонгогчдоос хүлээлгэсэн итгэлийг нэр төртэйхэн биелүүлээд явж чадахгүй бол УИХ-ын гишүүн гэсэн бүрэн эрхтэй төрийн түшээд өөрсдийгөө өмгөөлж л байг. Эцсийн эцэст ирэх 2016 онд хэн яаж ажилдаа хандсанд дүн тавиад өгөх цаг сонгогчдод ирж л таараа.  

Төрийн түшээдээс бусад нь хурууны хээгээр ирцээ бүртгүүлээд ажиллаад л болоод байхад гишүүд нь бүрэн эрхэд халдлаа гээд яриад сууж байгаа нь харамсмаар. Маргаж, мэтгэлцсэний эцэст хуулийн төслийг эцсийн хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр байнгын хороонд шилжүүлсэн.  Хууль батлагдсанаар гишүүд албан ёсоор хурууны хээгээр бүртгүүлж, ирц, саналаа өгдөг болохоор хэн нь ажлаа хийж, хэн нь ажлаа хийхгүй байгаа тодорхой болох болно. Ирцээ бүрдүүлж, ажлаа хийчихээд бүрэн эрх ярьж болмоор. Ажилдаа ирэх дургүй гишүүдийг ч албадан  ирүүлдэг болох төсөл хурдан батлагдаасай.

Ш.ОЧ