“Сүрьеэгээр өвдсөн тохиолдол бүрийг илрүүлье, эмчилгээнд хамруулья, эдгэрүүлье” гэсэн уриан дор Сүрьеэтэй тэмцэх дэлхийн өдрийг 3 сарын 24-нд дэлхий даяараа тэмдэглэн өнгөрүүлж байна.Эрүүл мэндийн яам, ДЭМБ, Нийгмийн эрүүл мэндийн үндэсний төв, ХӨСҮТ, Глобаль сан хамтран сүрьеэ өвчний асуудлаар хэвлэлийн бага хурал зарлан, мэдээлэл хийлээ. Уг хурал ЭМЯ-наа өнөөдөр/2014.03.24/ зохион байгуулагдав.
“Сүрьеэтэй өвчтөнийг эрт илрүүлж оношлох нь маш чухал. Оношлогдсон тухайн өвчтөн эмчлэгдэж, улмаар эдгэрэх нь халдварыг бусдад тараахгүй байх хамгийн сайн арга юм”
“Иргэд өөрсдийн эрүүл мэндийг хамгаалж, сүрьеэ өвчний халдварт өртөхгүйн тулд жил бүр урьдчилан сэргийлэх үзлэгт сайн дураараа хамрагдах, дур мэдэн өөрийгөө эмчлэхгүй байх, өвдсөн тохиолдолд эмнэлэгт ханддаг байх, эмчилгээгээ бүрэн гүйцэт хийлгэх, эмийг дэглэмийн дагуу уух зэргийг хийж чадвал бид сүрьеэгийн халдвараас хамгаалж чадна” хэмээн хэвлэлийн бага хурлын үеэр Эрүүл мэндийн дэд сайд хэлсэн юм.
Дэлхий дээр жил бүр 9 сая хүн сүрьеэгийн халдварт өртдөгөөс 3 сая нь сүрьеэгийн тусламж үйлчилгээ авч чадахгүй байна гэж Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас мэдээлж байна.
СҮРЬЕЭГИЙН ТУСЛАМЖ ҮЙЛЧИЛГЭЭ АВЧ ЧАДАХГҮЙ БАЙНА ГЭДЭГ ЮУ ГЭСЭН ҮГ ВЭ?
Энэ бол сүрьеэгийн халдварт өртсөн хүн бүр өвчний шинж тэмдэг, өвчний талаар ойлголт үгүйгээс эмнэлэгт хандахгүй байх, хандсан ч олон шалтгааны улмаас болж оношлогдохгүй байх, оношлогдсон ч эмчилгээнд хамрагдахгүй байхыг хэлдэг. Иргэд сүрьеэ өвчний талаар мэдлэг хандлагаа сайжруулснаар сүрьеэгийн халдвараас өөрийгөө сэргийлж чаддаг болох, өвдсөн тохиолдолд эмнэлэгт ханддаг болох нь сүрьеэгийн тусламж үйлчилгээ авч чадахгүй байгаа энэхүү асуудлыг шийдвэрлэх хамгийн сайн арга юм.
Сүрьеэ өвчин халуурах, турах, ядрах, хөлрөх, олон хоногоор ханиалгах зэрэг сонгомол шинж тэмдэгүүдийг өгдөг боловч сүүлийн үед шинж тэмдэггүй сүрьеэгийн өвчлөл нэмэгдэх хандлагатай байна. Сүрьеэгийн халдвартай хүн ханиах, ярих, найтаах үед сүрьеэгийн савханцар агаарт тархаж агааржилтгүй орчинд 24 цаг хүртэл агаарт хөвж байдаг. Энэ агаараар амьсгалж, хамт байгаа хүмүүс халдвар авах өндөр эрсдэлтэй бөгөөд халдвар авсан хүмүүсийн 10 хувь нь өвчилдөг.
Халдвартай хүнтэй цуг ажиллаж амьдарч буй хүмүүс, хүүхдүүд халдвар авах хамгийн өндөр эрсдэлтэй байдаг. Сүрьеэгийн өвчлөл ихтэй орны иргэдийн 30-аас дээш хувь нь халдвар авсан байдаг бөгөөд дархлаа сулрах, нэмж халдвар авах нь өвчлөл цааш хүндрэхэд хүргэдэг.
СҮРЬЕЭГЭЭР ӨВЧЛӨХ ЭРСДЭЛ ӨНДӨРТЭЙ ХҮМҮҮС ГЭЖ ХЭН БЭ ?
• Сүрьеэгийн халдвартай хүнтэй амьдарч буй 16 хүртэлх насны хүүхдүүд болон бусад хавьтлууд /хавьтлуудын 10 хувь нь эхний жил, 12 хувь нь дараагийн жилд, өвддөг гэсэн судалгаа байна/
• Тамхи татах нь сүрьеэгээр өвчлөх, нас барах эрсдлийг нэмэгдүүлдэг /сүрьеэтэй өвчтөний 20%-иас илүү нь тамхи татдаг гэсэн судалгаа байна/
• Чихрийн шижинтэй хүмүүс, жирэмсэн эмэгтэйчүүд, оюутан залуучууд, уул уурхайн ажилчид, шилжилт хөдөлгөөнд оролцогсод, цагаачид, хоригдлууд, архичид, тэнэмэл иргэд
• Сүрьеэ/ХДХВ-ын хавсарсан халдвартай хүмүүст хавсарсан халдваргүй хүмүүстэй харьцуулахад сүрьеэгээр өвчлөх эрсдэл 21-34 дахин өндөр тус тус эрсдэлт бүлэгт багтдаг
Олон эмэнд тэсвэртэй сүрьеэ гэж юу вэ?
• Сүрьеэгийн эмчилгээнд хэрэглэдэг эмэнд тэсвэртэй хэлбэрийг олон эмэнд тэсвэртэй сүрьеэ гэдэг ба эмэнд тэсвэртэй байдлыг үүсгэх хамгийн гол шалтгаан нь эмийн зүй зохисгүй, буруу хэрэглээ, чанаргүй эм хэрэглэх зэрэг байдаг.
• Эмэнд тэсвэртэй сүрьеэ /ЭТС/ нь эмчлэгддэг боловч эмийн үнэ өндөр /нэг хүнд 6000доллор/ байдаг бол эмэнд мэдрэг сүрьеэд /нэг хүнд 100 орчим доллар/ харьцангуй бага мөнгө зарцуулдаг. ЭТС-ийн эмчилгээний хугацаа урт, гаж нөлөө өндөр байдаг учир эмчлэхэд хүндрэлтэй болдог.
• Дээрхи эмийн зүй зохисгүй, буруу хэрэглээ, чанаргүй эм хэрэглэх зэргээс гадна эмчилгээ таслах, эмчилгээний дэглэм баримтлахгүй байх зэрэг нь илүү хүнд хэлбэрийн эмэнд тэсвэржилт болох эмчлэхэд нилээн төвөгтэй Маш олон эмэнд тэсвэртэй хэлбэр үүсгэдэг байна.
• Сүрьеэгийн халдвартай хүнтэй амьдарч буй 16 хүртэлх насны хүүхдүүд болон бусад хавьтлууд /хавьтлуудын 10 хувь нь эхний жил, 12 хувь нь дараагийн жилд, өвддөг гэсэн судалгаа байна/
• Тамхи татах нь сүрьеэгээр өвчлөх, нас барах эрсдлийг нэмэгдүүлдэг /сүрьеэтэй өвчтөний 20%-иас илүү нь тамхи татдаг гэсэн судалгаа байна/
• Чихрийн шижинтэй хүмүүс, жирэмсэн эмэгтэйчүүд, оюутан залуучууд, уул уурхайн ажилчид, шилжилт хөдөлгөөнд оролцогсод, цагаачид, хоригдлууд, архичид, тэнэмэл иргэд
• Сүрьеэ/ХДХВ-ын хавсарсан халдвартай хүмүүст хавсарсан халдваргүй хүмүүстэй харьцуулахад сүрьеэгээр өвчлөх эрсдэл 21-34 дахин өндөр тус тус эрсдэлт бүлэгт багтдаг
Олон эмэнд тэсвэртэй сүрьеэ гэж юу вэ?
• Сүрьеэгийн эмчилгээнд хэрэглэдэг эмэнд тэсвэртэй хэлбэрийг олон эмэнд тэсвэртэй сүрьеэ гэдэг ба эмэнд тэсвэртэй байдлыг үүсгэх хамгийн гол шалтгаан нь эмийн зүй зохисгүй, буруу хэрэглээ, чанаргүй эм хэрэглэх зэрэг байдаг.
• Эмэнд тэсвэртэй сүрьеэ /ЭТС/ нь эмчлэгддэг боловч эмийн үнэ өндөр /нэг хүнд 6000доллор/ байдаг бол эмэнд мэдрэг сүрьеэд /нэг хүнд 100 орчим доллар/ харьцангуй бага мөнгө зарцуулдаг. ЭТС-ийн эмчилгээний хугацаа урт, гаж нөлөө өндөр байдаг учир эмчлэхэд хүндрэлтэй болдог.
• Дээрхи эмийн зүй зохисгүй, буруу хэрэглээ, чанаргүй эм хэрэглэх зэргээс гадна эмчилгээ таслах, эмчилгээний дэглэм баримтлахгүй байх зэрэг нь илүү хүнд хэлбэрийн эмэнд тэсвэржилт болох эмчлэхэд нилээн төвөгтэй Маш олон эмэнд тэсвэртэй хэлбэр үүсгэдэг байна.
