Улаанбаатар хотын цагдаагийн газрын Замын цагдаагийн газрын дарга, цагдаагийн хурандаа Ч.Жаргалсайхантай цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.

-Өнгөрсөн онд замын цагдаагийн газраас иргэд рүү  чиглэсэн нэлээд олон арга хэмжээ авч ажилласан. Үр дүн нь мэдэгдэж байна уу?
-Зам тээврийн осол хэргийн дуудлага автомашины өсөлттэй холбоотойгоор нэлээд ихэссэн. Ерөөсөө багасахгүй байгаа. Өнгөрсөн 2005 онд Улаанбаатар хот 50-иад мянган машинтай, 2011 онд 220-иод мянган машинтай, гэтэл 2014 оны сүүлч гэхэд 460-аад мянган машинтай болчихлоо. Энэ бол 2011 оныхоос хоёр дахин өссөн тоон мэдээ. Үүнийг дагаад хүний эрүүл мэнд хохирсон, эдийн засгаараа хохирох байдал нэлээд ихэсч байна. Үүнийг анхааралдаа авах цаг болсон. Харин цагдаагийн байгууллагад бүртгэгдсэн гэмт хэргийн тоо буурсан үзүүлэлттэй байна. Нас баралт өссөн. Гэмтсэн хүмүүсийн тоо өмнөх оныхтойгоо ойролцоо байна. Тиймээс энэ гэмт хэрэг, ослоос урьдчилан сэргийлэх, иргэдийнхээ сахилга, дэг журмыг дээшлүүлэх талаар нийслэлийн удирдлагууд  болон цагдаагийн байгууллага нэлээд хүч хөдөлмөр гаргасан. Ялангуяа иргэдийн амгалан тайван, аюулгүй зорчих нөхцөл боломжийг сайжруулах арга хэмжээнүүд зохион байгуулсан. Явган зорчигч дайруулах асуудал бол Улаанбаатар хотод нэлээд анхаарах асуудал болчихоод байгаа. Их олон зорчигч дайруулж нас барж байна. Хайс хашлага хийх, гэрэл дохио хийх, гүүрэн гарам байгуулах, гэрэлтүүлэг тавих гэх мэт олон ажил хийж байгаа ч хөрөнгө төсөвтэй холбоотойгоор төдийлөн хангалттай ажил хийгдэхгүй байна. 2013 онд хийж байсан замын тэмдэг тэмдэглэгээнээс дөрөв дахин их ажил хийсэн байна. Тэгсэн мөртлөө энэ нь Улаанбаатар хотын зайлшгүй зорчих зам талбайн 30 орчим хувийг л эзэлж байх жишээтэй. Тиймээс маш их хөрөнгө оруулалт хэрэгтэй байна. Өнөөдөр тэвчиж болох зардлын тухай, нийгэм эдийн засгийн хямрал гэж ярьж байна. Харин замын тэмдэг тэмдэглэгээ, гэрэлтүүлгийн төсөв бол тэвчиж болохгүй зардлуудыг нэг. Үүнийг бид бүх нийтээрээ анхааралдаа авах ёстой. Хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангах нөхцлийг бүрдүүлэхийн төлөө УИХ, Засгийн газар нь анхаарлаа хандуулаасай гэж бодож байна.

-Бага насны хүүхдүүд зам тээврийн осолд өртөх хандлага он гарсанаас хойш өсөөд байх шиг байна?
- 2013 онд найман хүүхэд нас барьж байсан бол 2014 онд арван хүүхэд зам тээврийн ослоор нас барлаа. Гэмтсэн хүүхдийн тоо ч өсөлттэй байна. Энэ тоо өсөөд байгаа нь маш харамсалтай хэрэг. Сургуулийн хүүхдүүдийн хичээлдээ явах, харих нь нийслэлчүүд, эцэг эхчүүд бидний, сурган хүмүүжүүлэгч бидний санаа зовох, анхаарах зүйл болчихоод байна. Алслагдсан дүүргүүдэд л гэхэд хүүхдүүд маш хүнд нөхцөлд сургуульдаа явж байгаа. Тиймээс аль болох аюул эрсдэлгүй сургуульдаа ирдэг болгохын төлөө сургууль орчмын стандартыг бүрдүүлж, сургуулийн автобустай болгох гэх мэт ажлуудыг хийж байж өнөөдөр хүүхдүүдийг зам тээврийн осол хэргээс сэргийлж чадна. Сургуулийн хүүхдүүдэд орж байгаа сургалт хүмүүжлийн ажил дотор замын хөдөлгөөний дүрэм заах хичээлийг зөвхөн сонгон шалгаруулах маягаар явуулдаг нь их буруу байна. Заавал оруулах ёстой хичээлийн нэг болгомоор байна. Хүссэн хүсээгүй замын хөдөлгөөнд оролцох хүн чинь заавал мэдвэл зохих хууль эрхзүйн мэдлэг байх ёстой.

-Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох зөрчлийн тухайд.  Согтуу жолоочдод авах хариуцлагын хувьд сулбагар байна гэх иргэд олон байна?
-Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох гэмт хрээг бол захиргааны зөрчилд томоохон байр суурь эзэлж  байна. Өнөөдөр Монгол Улсад гарч байгаа ноцтой гэмт хэргүүдийн зонхилох нь согтуурсантай холбоотой, хамааралтай байна. Энэ төрлийн зөрчил жил ирэх тусам өсч байна. Тэгэхээр энэ аймшигтай зөрчлийг таслан зогсоохын төлөө бүх нийтээрээ л тэмцэх ёстой. Эцэг эх, найз нөхөд, хамт олон нь ч гэсэн тээврийн хэрэгслээ согтуугаар барьж яваа хэн нэгнийг болиулдаг байх хэрэгтэй байна. Ерөөсөө л үхэл рүүгээ нэг найзыгаа, хүүхдээ, хань ижлээ явуулж байна гэдгэг байдлаар энэ асуудалд хандвал энэ гэмт хэргийг таслан зогсоож болох юм. Хариуцлагын тогтолцоог бага байна гэдгийг олон хүн шүүмжилж байгаа. Эрхийг нь зөвхөн зургаан сараар хасдаг. Тиймээс гэмт хэргийн тухай хууль, зөрчлийн тухай хууль, замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хуулиудад иргэдээс ирсэн санаа оноог нэмэрлэсэн байгаа. Ойрын үед шинэчлэгдэн батлагдах байх гэж хүлээж байна.

- Яармаг, Сонсголонгийн зам дээр жолооч нар хурд хэтрүүлснээс осол аваар их гарч байгааг замын цагдаа нараас анхааруулсаар байгаа . Жолооч нар энэ замуудыг хурдны зам гэсэн ойлголттой байдаг болов уу?
-Хурдны зам ердийн замаас ялгаатай. Монгол Улсад нэг ч хурдны зам байхгүй. Хурдын зам байгуулчихаад түүгээрээ хурдан давхиж болно гэж нэг ч зам хийгээгүй. Нэг ч замд тэмдэг тэмдэглэгээ   тавиагүй. Иргэд замын хөдөлгөөний шалгалт өгч, дүрмээ судалж байж үнэмлэх авдаг байх. Хурдын замын мэдээлэх тэмдгүүд нь бүгд ногоон дэвсгэртэй, тэмдэгтэй, дэг журамтай зүйл шүү дээ. Манай дүрмэнд хурдын зам гэдэг үг ч байхгүй. Тууш зам гэсэн хэллэг байдаг шүү дээ. Тууш зам бол бусад орнуудад бий. Тэгэхээр ийм энгийн зүйлсийг ойлгохгүй, хольж хутгаж болохгүй юм. Тэдгээр замыг хурдны зам гэж ойлгож давхиж байгаа бол энэ замын хөдөлгөөний маш ноцтой зөрчил. Замын хөдөлгөөний журмын тогтоож өгсөн зарчмаараа л бид хөлөгөөнд оролцох ёстой. Хөдөлгөөнийхөө нөхцөл байдалд тохируулан хурдаа тааруулж явахыг хүртэл замын хөдөлгөөний дүрмэнд заасан байгаа.

-Манай жолооч нар хууль дүрэм мөрдөх тал дээр таруу байх шиг байдаг. Та энэ тал дээр ямар бодолтой байна вэ?  
-Манай Монголчууд бүгд дүрэм зөрчөөд байгаа юм биш. Цөөхөн  тооны хүмүүс  бий. Тоо баримттай ч хэлж болно. Улаанбаатар хотод өнөөдөр Замын хөдлөгөөний дүрмийн хамгийн өндөр зөрчил гаргасан  хүн л гэхэд жилдээ 59 зөрчил гаргасан тоон мэдээ гарч ирж байна. 20-иод мянган жолооч жилдээ 10-аад удаа зөрчил гаргасан байх юм. Ингээд авад үзэхээр хэсэг улсууд л замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчөөд байна. Бусад нь хууль дүрмээ мөрдөөд, хэрэгжүүлээд яваад байна. Энэ цөөн хэдэн хүмүүсийг дүрмээ баримтадлаг болгохын төлөө цагдаагийн байгууллага өдөр бүр хяналтаа тавин ажиллаж байна.

-Жолооны курсууд муу жолооч бэлдэж байна гэх шүүмжлэл их байдаг. Танайхаас жолооны курсуудэд хяналт тавьдаг уу?
-Замын цагдаагийн газраас хяналт тавихгүй. ЦЕГ-ын харьяа Лицензийн төв хяналт тавьж ажилладаг. Жолооч бэлдэх үйл ажиллагаа хэвийн, зөв голдирлоор явж байгаа юу гэвэл үгүй. Энэ үйл ажиллагааг цоо шинэ шатанд аваачих ёстой. Бэлтгэж байгаа, шалгаж байгаа арга барил нь 30-40 жил үргэлжилсэн. Энэ хэв үагварыг эвдэх ёстой гэж ойлгож байгаа. Ямар хүнийг жолооч гэх вэ гэдэг шалгуур үзүүлэлтүүдийг тодорхой болгох хэрэгтэй. Тэгэээд үүнийгээ дагасан сургалт, шалгалтууд авч байх хэрэгтэй байгаа юм.

-Замын хөдөлгөөний түгжрэлийг бууруулах зорилгоор нэгдүгээр эгнээнд тавьсан тээврийн хэрэгслийг ачиж, түгжиж байгаа. Харин энэ нь эргээд багагүй асуудлыг бас шүүмжлэлийг дагуулж байна?
-Цагдаагийн байгууллага хаана зосгож болохгүй вэ гэх тэр зам талбайн байршлыг тогтоож өгдөг. Энэ шийдвэрийн дагуу төрийн болон төрийн бус байгууллагууд ачилт хийж байгаа. Цагдаагийн байгууллагад нэг ч ачигч машин байхгүй. Энэ гэхдээ олон хүн шүүмжлээд байгаа юм биш. Цөөхөн, дүрэм зөрчдөг хүмүүс эсэргүүцэж байгаа. Маш олон хүн дэмжиж байна. Нийслэлчүүд маань татвар мөнгөө төлсөн бол тайван амгалан, аюулгүй, сааталгүй зорчихыг хүсч байгаа. Гэтэл үүний эсрэг дураараа авирлагч, дүрэм зөрчигч нарын өмнөөс бид ярьж болохгүй. Нийтийн эрх ашиг давуу байх ёстой. Тиймээс бид бусад иргэдийнхээ амгалан тайван байдлын төлөө дүрэм зөрчигч нар албадлагын арга хэмжээ авч байгаа нь тэр. Ачигч машинтай зууралдах уу, үүнээс болж нервтэж хэрүүл уруул хийх үү гэдэг нь тухайн хүний сонголт шүү дээ. Нэг ч хүн дүрэм зөрчихгүй бол тэр ачигч компаниуд дампуурна биз дээ.

- Хан-Уул дүүргийн замын цагдаагийн цагдаагийн хэлтэс шинэ  байртай болсон. Энэхүү байрны орчмын газар маргаан дагуулаад байгаа. Энэ талаар?  
-Хан-Уул дүүргийн эмнэлэгийн урд усан эмчилгээний төв гэж байсан. Тэнд нэг хэсэг баар ажиллаж байсан. Хан-Уулчууд бүгд мэдэж байгаа. Сүүлдээ балгас шиг болоод, Нийслэлийн засаг даргын шийдвэр гаргаад өмч хувьчлалаар орсон. Энэ байрыг эмнэлгийн зориулалтаар нь ашиглаж чадаагүй. Тиймээс Хан-Уул зүүргийн замын цагдаагийн газрыг энэ байрыг тохижуулаад ор гэж нийслэлээс хөрөнгө мөнгийг нь гаргаж өгсөн. Тэгээд усан бассейны зориулалттай байсан зүйлийг эвдэж, доторхийг нь янзлаад нэг хэсэг ашигласан. Ингээд шаардлага хангахгүй байна гэж үзээд шинээр байр барьсан. Тийм л хэрэгтэй байсан юм бол Хан-Уул дүүргийн эмнэлэг анхнаасаа яах гэж акталсан юм бэ. Түүнийгээ өргөтгөөд өөр сувилал барих бололцоо байсан шүү дээ. Одоо энэ газар манай гээд зүтгээд байгаад гайхаж байна. хууль эрхзүйн хувьд ямар ч зөрчил байхгүй. Ерөөсөө чимээгүй байж байгаад цагдаагийн байгууллага шинэ оффис барингуут яагаад ингээд байгааг мэдэхгүй байна.