БОАЖЯ, Ойн газраас сэтгүүлч, олон нийтэд “Эрүүл ой” төслийн үйл ажиллагааны хүрээнд ойн хөнөөлт хортон шавжийн эсрэг тэмцэх ажиллагааг танилцууллаа. Энэ үеэр БОАЖ-ын сайд Б.Бат-эрдэнэ тус үйл ажиллагааны талаар мэдээлэл хийлээ.

Тэрбээр, "2022 онд ойн хөнөөлт шавжтай холбоо бүхий асуудлууд хөндөгдөж байсан. Энэ үед 297 мянган га газар ойн хөнөөлт шавжид нэрвэгдсэн гэдэг тоон мэдээлэл байсан. Бид нар тоо, судалгаа шинжилгээг дахиж хийхэд 2022 оны тавдугаар сарын сүүлээр 732 мянган га газар ойн хөнөөлт шавжид нэрвэгдсэн өсөлттэй тоо гарсан. Тухайн үеийн тооцоогоор бол 297 мянган га газарт тэрбум орчим ид залуу мод хортон шавжид өртсөн харамсалтай мэдээлэл байснаас гадна энэ газарт хөнөөлт шавжтай тэмцэхийн тулд бидэнд 19 тэрбум төгрөг шаардлагатай байсан. Тухайн үед БОАЖЯ судалгаа шинжилгээний ажлуудыг хийж, олон улсын байгууллагуудтай тодорхой хэмжээнд хамтран ажиллах ажлуудыг “Тэрбум мод үндэсний хөдөлгөөн”-ий хүрээнд эхлүүлсэн.

Ерөнхийлөгчийн санаачилсан энэ хөдөлгөөн бол нэг талдаа мод тарихтай холбоотой асуудал. Нөгөө талдаа, өнөөдөр байгаа ойн сангаа хамгаалж авч үлдэхтэй холбоо бүхий асуудал.

Хоёр жилийн хугацаанд Монгол улсад тарьж байгаа үрийн нөөцөөс авхуулаад тодорхой хэмжээний амжилтад хүрсэн. Дараагийн хийх том ажил бол ойн хөнөөлт шавжтай тэмцэх ажил. Ингээд 2022 оны зургадугаар сарын 24-ний өдөр бид Рио Тинто Монгол ХХК-тай хамтран ажиллах, ялангуяа уур амьсгалын өөрчлөлт, цөлжилтийн эсрэг тэмцэх томоохон ажлыг албан ёсоор эхлүүлэх санамж бичгийг зурсан. 2022 оны есдүгээр сарын 23-ны өдөр буюу гурван сарын дараагаар бид гурвалсан гэрээ байгуулж чадсан. Энэ нь ICCF буюу Олон улсын байгаль хамгаалах сан, Рио Тинто Монгол ХХК, БОАЖЯ хамтарсан 300 мянган га газарт нэг тэрбумаар тоологдох хэмжээний модыг аварч хамгаалах, судалгаа шинжилгээний ажлуудыг хамтарч хийх, мөн карбон маркеттай холбоо бүхий асуудлууд, цаашид ямар хэмжээний ойн сан манай улсад үлдэх вэ гэдэг асуудлуудыг “Тэрбум мод үндэсний хөдөлгөөн”-ий хүрээнд хийхээр болсон том ажил юм.

Мөн 2011 оноос хойш 10 орчим жилийн хугацаанд онгоцоор 750 мянган га газарт ойн шавжтай тэмцэх ажлыг хийсэн байна. Энэ хугацаанд 2.5 орчим тэрбум модыг аварч хамгаалж, авч үлдэх ажлыг бас үр дүнтэй хийсэн. Үүний судалгаа шинжилгээ, хяналтын ажлууд хийгдээд 98 орчим хувийн дүгнэлтүүд орсон байна.

Бид цаашдаа энэ “Эрүүл ой” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлснээр тэрбум тэрбумаар тоологдох модыг авч үлдэх, энэ хэмжээгээр цөлжилтөөс урьдчилан сэргийлэх, уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх хүртэл томоохон хэмжээний ажил болж байгаа юм.

Төр, татвар төлөгчдийн мөнгөөр ойн хор хөнөөлт шавжтай тэмцэх ажлыг нэг талдаа хийж байна. Нөгөө талдаа хувийн хэвшлийнхэн маань өөрсдийн санаачилгаар “Тэрбум мод үндэсний хөдөлгөөн”-ий хүрээнд энэ ажлыг тууштай хийж байгаа. Үүний манлайлал бол Рио Тинто Монгол ХХК болж байгаа гэдгийг албан ёсоор хэлэх нь зүйтэй.

Уул уурхайн 21 компани энэ хөдөлгөөний хүрээнд амлалт өгсөн. Энэ амлалтуудаас хамгийн үр дүнтэй, хамгийн сайн ажиллаж байгаа компани бол Рио Тинто Монгол ХХК.

Би үүнийг шууд хэлнэ. Зарим нь өнөөдөр модоо яаж тарихаа ч мэдэхгүй, амлалтаа биелүүлэхгүй алга болсон компани хүртэл бий. Бид үүнийг удахгүй зарлана. Өөр арга байхгүй" хэмээн мэдэгдлээ.