Улсын Их Хурлын чуулганы өнөөдөр /2015-12-04/-ийн нэгдсэн хуралдаан Зөрчлийн тухай хуулийн төсөл болон холбогдох бусад хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийн эцсийн хэлэлцүүлгээр эхэллээ.

Төслийг эцсийн хэлэлцүүлэгт бэлтгэсэн талаарх Хууль зүйн Байнгын хорооны танилцуулгыг Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Ганбат хийв. Тэрээр, нэгдсэн хуралдааны анхны хэлэлцүүлгээр олонхын дэмжлэг авсан саналуудыг төсөлд нэмж тусган төслийн эцсийн хувилбарыг бэлтгэсэн тухай илтгэхдээ, тухайлбал, шинээр зөрчилд тооцсон, шийтгэлийг хүндрүүлсэн, зөрчил үйлдсэн хүн, хуулийн этгээдийн эрх зүйн байдлыг дордуулсан хуулийг буцаан хэрэглэхгүй байх зарчмыг хуулийн төсөлд тусгасан гэлээ. Мөн хуулийн төслийн тусгай ангид заасан хэмжээгээр эрх бүхий албан тушаалтнаас оногдуулах мөнгөн төлбөрийг торгох шийтгэл гэж тодорхойлж, торгох шийтгэлийн нэг нэгж нь хоёр мянган төгрөгтэй тэнцүү байхаар хуулийн төсөлд тусгасан тухай танилцуулав.

Түүнээс гадна зөрчил үйлдэж, шийтгэл хүлээх хүн нь арван зургаан насанд хүрсэн, хэрэг хариуцах чадвартай байхаар хуулийн төсөлд тусгаж, харин арван дөрвөн насанд хүрсэн, арван найман насанд хүрээгүй хүний үйлдсэн зөрчилд түүний эцэг, эх, асран хамгаалагч, харгалзан дэмжигчид торгох шийтгэл хүлээлгэхээр заасан зохицуулалтыг хуулийн төслөөс хассан тухай илтгэгч дурдаад, хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа Захиргааны хариуцлагын тухай хууль болон холбогдох бусад 210 гаруй хуулиар тогтоосон захиргааны зөрчил, түүнд хүлээлгэх захиргааны хариуцлагыг тодорхойлсон хэм хэмжээг төрөлжүүлэн нэгтгэж, нэгдсэн стандартад оруулах, Эрүүгийн хуульд заасан зарим гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнтэй Захиргааны хариуцлагын тухай болон холбогдох бусад хуульд заасан зөрчлийн шинжтэй зарим үйлдэл, эс үйлдэхүйн давхардлыг арилгах, хууль, захиргааны хэм хэмжээний актыг зөрчсөн тодорхой үйлдэл, эс үйлдлийг зөрчилд тооцож, зөрчлийн шинжийг тодорхой болгох, торгох шийтгэлийн хэмжээ нь интервалтай байсныг тогтоосон хэмжээгээр оногдуулдаг байхаар хуулийн төсөлд тусгасан гэлээ.

Мөн Зөрчлийн тухай хуулийн төсөл батлагдсанаар захиргааны зөрчил, түүнд хүлээлгэх захиргааны хариуцлагыг хүн, хуулийн этгээдээс гадна төрийн албан хаагчид оногдуулдаг байсныг өөрчилж, төрийн албан хаагч холбогдох хуульд заасны дагуу сахилгын, эрүүгийн болон бусад хариуцлага хүлээх, харин зөрчил гаргасан хүн, хуулийн этгээдэд зөрчлийн шийтгэл оногдуулдаг эрх зүйн орчин бүрдэх юм гэдгийг илтгэгч тэмдэглэв.

Түүнчлэн  зөрчилд оногдуулах эрх хасах шийтгэлийн хугацааг зургаан сараас хоёр жил хүртэл байсныг гурван сараас хоёр жил хүртэл болгож өөрчлөх, зөрчил үйлдсэн хүн, хуулийн этгээдэд оногдуулах торгох шийтгэлийн хэмжээ, интервалыг уялдуулах, мөн хуулийн дагаж мөрдөх хугацааг 2016 оны 9 дүгээр сарын 01-ний өдрөөр тогтоох зэрэг төслийн зарим зүйл, хэсэг, заалтыг гүйцээн боловсруулж, зарчмын зөрүүтэй саналыг томьёолсон тухай Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Ганбат илтгэлээ.

Дараа нь Байнгын хорооны танилцуулгатай холбогдуулан гишүүд асуулт тавихдаа, шийтгэлийг хэн оногдуулах, замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын хуулийн хариуцлагын хэсэг нь энэ хуульд бүрэн тусгагдсан эсэх, шийтгэлийн давхардал байгаа эсэхийг тодруулахын сацуу эрүүл мэндийн салбар дахь урамшуулал, зуучлалын асуудлыг  хуулийн төсөлд дутуу тусгасанд шүүмжлэлтэй хандаж байв.

Үүний дараа хуулийн төслийн талаарх зарчмын зөрүүтэй саналын томьёоллоор санал хураалаа. Тухайлбал, энэ хуулийн төсөлд, “Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хууль зөрчих” гэсэн зүйл нэмж түүнд, Согтууруулах ундааны үйлдвэрлэл шинээр эрхлэх тусгай зөвшөөрөлгүй үйл ажиллагаа явуулсан, эсхүл худалдаа үйлчилгээнд улсын техникийн зохицуулалт, стандартын шаардлага хангаагүй, чанар аюулгүй байдлыг баталгаажуулаагүй, тохирлын гэрчилгээгүй согтууруулах ундаа нийлүүлсэн бол согтууруулах ундаа, хууль бусаар олсон орлогыг хурааж, тусгай зөвшөөрлийг хүчингүй болгож хуулийн этгээдийг нэг зуун тавин нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдуулна”, “Согтууруулах ундаагаар шагнаж урамшуулсан, эсхүл цалин хөлс орлуулж олгосон, эсхүл төрийн өмчит, эсхүл төрийн өмчийн оролцоотой аж ахуйн нэгж, улсын, эсхүл орон нутгийн төсвөөс санхүүждэг байгууллагын хөрөнгөөр согтууруулах ундаа худалдан авсан бол хүнийг арван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр, хуулийн этгээдийг нэг зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдуулна”, “Зохих зөвшөөрөлгүйгээр, эсхүл зөвшөөрөлд зааснаас бусад газарт, эсхүл гар дээрээс согтууруулах ундаа худалдсан, түүгээр үйлчилсэн бол согтууруулах ундаа, хууль бусаар олсон орлогыг хурааж хүнийг хорин таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр, хуулийн этгээдийг хоёр зуун тавин нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдуулна” гэсэн зэрэг агуулга бүхий хэсэг нэмэхийг гишүүдийн олонх дэмжив.

Түүнчлэн төсөлд “Давс иоджуулж иод дутлаас сэргийлэх тухай хууль зөрчих”, “Нийтийн журам зөрчих”, “Аж ахуйн үйл ажиллагааны нууцад халдах”, “Хөрөнгийн үнэлгээний тухай хууль зөрчих”, “Банкны тухай хууль зөрчих”, “Нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөхөөс зайлсхийх”, “Хууль бусаар даатгалын нөхөн төлбөр авах” гэсэн  зүйлийг тус тус  нэмж тусгалаа.

Тухайлбал, төслийн “Танхайрах, зүй бусаар биеэ авч явах” гэсэн зүйлийн хэсгийг “Согтууруулах ундаа хэрэглэхийг хориглосон газарт архидан согтуурсан; мансуурах үйлдэл гаргасан; аж ахуйн нэгж, байгууллагын хэвийн үйл ажиллагааг алдагдуулсан; хүмүүсийн харилцааны тогтсон хэм хэмжээнд зүй бусаар халдаж бусдын амгалан тайван байдал алдагдуулсан бол хүнийг хорин таван нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдуулна.” гэж өөрчлөн найруулж, “Орон сууцанд шөнийн цагаар бусдын амгалан тайван байдлыг алдагдуулсан бол хүнийг тавин нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр, хуулийн этгээдийг таван зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдуулна.” гэсэн агуулгатай  “Нийтийн журам зөрчих” гэсэн зүйлийг нэмж тусгалаа.

Санал хураах явцад Улсын Их Хурлын гишүүд ялангуяа Зөрчлийн тухай хуулийн төслийн зүйл, заалтуудыг Эрүүгийн хуультай уялдуулсан, ямар тохиолдолд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх, зөрчилд тооцохын  ялгаа заагийг нарийн тооцож тусгасан, хариуцлагын тогтолцоог хэр жигдрүүлсэн зэрэгт анхаарлаа хандуулж байв.

Зөрчлийн тухай хуулийн төслийн эцсийн хэлэлцүүлгээр зарчмын зөрүүтэй нийт 79 саналын томьёоллоор санал хураах бөгөөд чуулганы үдээс хойшх хуралдаанаар санал хураалтыг үргэлжлүүлэн хийх аж.