Улсын Их Хурлын Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байнгын хорооны хуралдаан өнөөдөр /2016.05.11.Лхагва гараг/ 10 цаг 36 минутад гишүүдийн 52.6 хувийн ирцтэй эхэлж хоёр асуудал хэлэлцэн шийдвэрлэлээ.
Засгийн газрын гишүүнийг томилох асуудлыг дэмжих боломжгүй гэж үзлээ
Байнгын хорооны хуралдаанаар эхлээд Засгийн газрын гишүүнийг томилох, чөлөөлөх тухай асуудлыг хэлэлцэв. Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн, Монгол Улсын Шадар сайд, Эрүүл мэнд, спортын сайдын үүрэг гүйцэтгэгч Ц.Оюунбаатар Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Хорин тавдугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 6 дахь заалт, Монгол Улсын Засгийн газрын тухай хуулийн 21 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийг тус тус үндэслэн Ганхуягийн Шийлэгдамбыг Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Эрүүл мэнд, спортын сайдын үүрэгт ажлаас чөлөөлөх, Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Хорин тавдугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 6 дахь заалт, Гучин есдүгээр зүйлийн 3 дахь хэсэг, Монгол Улсын Засгийн газрын тухай хуулийн 21 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэг, 23 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1 дэх заалт, Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 37.7 дахь хэсгийг тус тус үндэслэн Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Эрүүл мэнд, спортын сайдаар Цэрэнхүүгийн Лхагвасүрэнг томилуулах саналыг тус тус танилцууллаа.
Цэрэнхүүгийн Лхагвасүрэнг Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүнээр томилуулах саналын үндэслэл нь Засгийн газраас дэвшүүлж байгаа зорилтуудыг биелүүлэхээр ажиллах чадвар, танхимын зарчмаар ажиллах чадвар, тухайн ажил, үүргийг гүйцэтгүүлэхэд хуримтлуулсан туршлага, удирдан зохион байгуулах чадвар, ажил хэрэгч чанар зэргийг харгалзан үзжээ.
Танилцуулгатай холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн С.Одонтуяа асуулт асууж хариулт авсан. Тэрээр, Эрүүл мэндийн салбар шинэчлэлээрээ нэлээдгүй хоцрогдсон салбар болоод байна. Өнгөрсөн жил эрүүл мэндийн салбарын шинэчлэлийн тухай олон хуулийн төсөл орж ирсэнээр энэ салбарын шинэчлэлийн асуудал хурдацтай явж байна. Эрүүл мэндийн салбар өнөөдөр төрийн бодлого, дэмжлэг туслалцаан дээр тулгуурласан гэхээсээ илүү хүний хүчин зүйл дээр тулгуурлаж хөгжиж ирсэн. Энэ салбарын хувьд онцгой анхаарах шаардлагатай. Шинээр томилогдох нэр дэвшигчийг салбартаа олон жил ажилласан туршлагатай хүнийх нь хувьд дэмжиж байгаа гэсэн юм. Мөн Ц.Лхагвасүрэн нь эвслийн бүлгээс орж ирсэн нэр дэвшигч. Гэтэл “Шударга ёс” эвслийн бүлэг бүрэлдэхүүнгүй болсон байхад нэр дэвшигчийг ямар субьектээс оруулж ирж байгаа болон эцсийн хариуцлагыг хэн хүлээх асуудлыг хөндсөн юм.
Улсын Их Хурлын гишүүн, Монгол Улсын Шадар сайд, Эрүүл мэнд, спортын сайдын үүрэг гүйцэтгэгч Ц.Оюунбаатар өгсөн тайлбартаа, эрүүл мэндийн салбарыг тойрсон шүүмжлэл бий. Энэ шүүмжлэлийг хүлээж авч бодлогын шинэчлэл, ялангуяа сахилга хариуцлага, зохион байгуулалтыг сайжруулахын зэрэгцээ улаанбурхан өвчний дэгдэлтийг бууруулах, эмчлэх бүхий л арга хэмжээг Эрүүл мэнд, спортын яам гүйцэтгэж ирсэн. Эрүүл мэнд, спортын сайдад нэр дэвшигчийг тухайн үед Улсын Их Хурал дахь МАХН-МҮАН-ын “Шударга ёс “ эвслийн бүлгээс дэвшүүлсэн. Өнөөдөр эвслийн бүлэг бүрэн бүрэлдэхүүнгүй болсон. Гэхдээ Улсын Их Хуралд Ардчилсан нам, МАХН бусад дэмжиж байгаа гишүүдтэй хамтарч олонхийг бүрдүүлж байгаа. Иймээс Засгийн газар хэвийн үйл ажиллагаа явуулж байгаа тул Монгол Улсын Засгийн газраас Ц.Лхагвасүрэнг Эрүүл мэнд, спортын сайдад нэр дэвшүүлсэн санал хэвээр хүчин төгөлдөр байгаа гэв.
Мөн байнгын хорооны дарга Д.Батцогт, Эрүүл мэнд, спортын сайдад нэр дэвшигчийг хувь хүний хувьд дэмжиж байна. Ерөнхий сайд Засгийн газрын гишүүнийг томилуулах саналыг өргөн барих үед эвслийн бүлэг үйл ажиллагаагаа явуулж байсан. Эрүүл мэнд, спортын сайдад нэр дэвшигчийг өргөн мэдүүлсний дараа “Шударга ёс” эвслийн бүлгээс дөрвөн гишүүн гарч, бүлэг тарсан байгаа. Ерөнхий сайдаас уг асуудлыг нэгэнт өргөн бариад хэлэлцэх асуудалд оруулсан тул бид шийдээд явах ёстой гэдгийг хэлсэн юм.
Ингээд гишүүд асуулт асууж, хариулт авсны дараа Ганхуягийн Шийлэгдамбыг Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Эрүүл мэнд, спортын сайдын үүрэгт ажлаас чөлөөлөх санал хураалт явуулахад 81.8 хувийн саналаар дэмжлээ. Үүний дараа Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Эрүүл мэнд, спортын сайдаар Цэрэнхүүгийн Лхагвасүрэнг томилуулах саналыг дэмжих нь зүйтэй гэсэн томьёоллоор санал хураалт явуулсныг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 72.1 хувь нь дэмжих боломжгүй гэж үзэв.
Киноны тухай болон холбогдох бусад хуулийн төслүүдийг хэлэлцэхийг дэмжив
Мөн хуралдаанаар Засгийн газраас 2016 оны 04 дүгээр сарын 28-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн Киноны тухай болон холбогдох бусад хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх асуудлыг хэлэлцлээ. Төсөл санаачлагчийн илтгэлийг Улсын Их Хурлын гишүүн, Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны сайд Л.Гантөмөр танилцуулав.
Монгол киног дэлхийн зах зээлд гарган өрсөлдүүлэх, кино үйлдвэрлэлийг дэмжиж хөгжүүлэх нөхцөл боломжийг бүрдүүлэх, мөн киноны салбарыг зах зээл, эдийн засгийн хөгжилтэй уялдуулан хөгжүүлэх эрх зүйн орчинг бий болгох зорилгоор Киноны тухай хуулийн төслийг боловсруулсан байна. Киноны тухай хуулийн төслийг боловсруулах явцад киноны салбарын уран бүтээлчид болон орон нутгийн соёлын мэргэжилтнүүдийг хамруулсан хэлэлцүүлэг 4 удаа зохион байгуулж, хуулийн төслийг Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны яамны сайт дээр байршуулан олон нийтээр хэлэлцүүлэн санал авч хуулийн төсөлд нэгтгэн тусгажээ. Мөн хуулийн төсөлд кино урлагийн салбарт хөрөнгө санхүүгийн дэмжлэг үзүүлсэн дотоод, гадаадын байгууллага, хувь хүн, хөрөнгө оруулагчдад эдийн засаг, татварын таатай орчин, урамшууллын оновчтой механизмыг нэвтрүүлэх, тухайлбал, Монгол Улсад кино үйлдвэрлэж байгаа гадаадын иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагад оруулсан хөрөнгийнх нь 40 хүртэлх хувийг урамшуулал хэлбэрээр буцаан олгох, кино бүтээх зориулалтын тусгай тоног төхөөрөмж, техник хэрэгслийг гааль болон нэмэгдсэн өртгийн албан татварөөс чөлөөлөх, киноны салбарыг дэмжиж өгсөн хувь хүн, аж ахуйн нэгжийн хандив, хөрөнгийг орлогын албан татвараас чөлөөлөх зэргээр киноны салбарыг хөгжүүлэх, дэмжих эрх зүйн таатай орчинг бүрдүүлэх зохицуулалтыг тусгасан байна.
Дээр дурдсан 40 хувийн урамшууллыг буцаан олгохдоо Киног дэмжих сангаар дамжуулан олгохоор хуулийн төсөлд заасан бөгөөд энэхүү сан нь улсын төсөвт нэмэлт ачаалал учруулахгүй, өөрөө өөрийгөө санхүүжүүлэх хэлбэрээр ажиллах юм байна.
Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Сарангэрэл, хуулийн төслийг дэмжиж буйгаа илэрхийлээд, Соёлын тухай хуулинд асуудлын нэг тал нь буюу зөвхөн монгол контент, монгол киног кино үзвэрүүд болон телевизээр гаргах ёстой гэсэн лозун маягийн заалтыг хуулинд тусгасан. Нөгөө талаар монгол киног хаанаас гаргаж ирэх, хэн хийх асуудал нь бүдэг байсан. Үүнийг нөхөх хууль орж ирж байна гэж үзэж байгаа тул дэмжиж байна. Монгол Улсыг гадаадад сурталчлах, аялал жуулчлалыг хөгжүүлэхэд энэ хуулийн төсөл нэмэр болно гэсэн асуудал яригдаж байгаа. Нөгөө талаасаа залуу үеийг хөгжүүлэх, ахмад үеээ хүндлэх, аав ээжийгээ асран халамжлах асуудал орхигдож, баруунжих тал руу явж байгаа төдийгүй, солонгос киног дуурайж байна гэсэн шүүмжлэл давамгайлж байна. Иймд зөвхөн түүхэн кино хийгээд гадаадад гаргаж шагнал авах тохиолдолд нийт зардлынх нь 40-50 хувийг нь өгнө гэсэн нь нэг талыг барьсан харагдаж байна . Иймээс телевизээр гарч байгаа сериалуудыг нэлээд дэмжих шаардлагатай. Энэ талд хөрөнгө мөнгө зарцуулах асуудал хуулийн төсөлд тусгагдсангүй. Жишээ нь Солонгос Улс телевизийн сериалаар дамжуулж улс орныхоо эдийн засаг, үндэснийхээ үйлдвэрлэлийг хөгжүүлдэг. Солонгос гар утас барих ёстой, цүнх барих ёстой гэсэн уриатай, шаардлагатай юм билээ. Энэ талын асуудлыг орхигдуулаад байна уу гэсэн дүр зураг харагдаж байгаа гэдгийг хэллээ.
Улсын Их Хурлын гишүүн, Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны сайд Л.Гантөмөр гишүүнтэй санал нэг байгаагаа хэлж, Монгол Улс дэлхийн киноны талбар болох зорилт дэвшүүлсэн. Гарч байгаа уран бүтээлүүдэд чиглэсэн хөнгөлөлтүүдийг хуулийн төслийг хэлэлцэх явцад тусгаад явах боломжтой гэв.
Түүнчлэн кино урлагийг хөгжүүлэхийн тулд асуудлыг цогцоор авч үзэх хэрэгтэй. Кино театруудад кино үздэг соёлыг бий болгох улмаар кино театруудыг хөгжүүлж байж кино бүтээгчдийг бодит утгаар нь дэмжинэ. Энэ санаа хуулийн төсөлд хомсхон туссан байгаа талаар байнгын хорооны дарга хэлсэн юм. Мөн кино театруудыг дэмжих чиглэлээр хуулийн төсөлд ямар зохицуулалт туссан талаар тавьсан асуултад ажлын хэсгээс хариулт өгөв. Гишүүд асуулт асууж, хариулт авсны дараа хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжих нь зүйтэй гэсэн саналаар санал хураалт явуулсныг 100 хувийн саналаар дэмжлээ хэмээн Улсын Их Хурлын Тамгын газрын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах хэлтсээс мэдээлэв.
