Ийм утга агуулгатай зөвлөгөөн өнөөдөр Төрийн ордонд боллоо. “Иргэний танхимд” болсон энэ зөвлөгөөнд хууль хяналтын байгууллагуудын төлөөлөл оролцож, авлигын талаар илтгэл тавьсан. “Олигархи бүлэглэл, улс төрийн аль ч хүчин төрийн эрх барьж байгаагаас үл хамааран төрд хувалз мэт шигдэж, хүссэн шийдвэрээ гаргуулж, шударга ёс, тэгш байдлыг уландаа гишгэж, авлигатай тэмцэх үйл ажиллагааг гажуудуулж байна” хэмээн зөвлөгөөнд оролцогчид дүгнэсэн юм. Тиймээс “Авлига бол байгалийн давагдашгүй хүчин зүйл биш” сэдэвт зөвлөгөөнийг зохион байгуулж, санал бодлоо солилцлоо.

ХЗДХЯ-ны Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохицуулах зөвлөлийн Ажлын албаны дарга Л.Нямгэрэл эхний илтгэлийг тавьсан. Тэрбээр “Авлигыг хэвийн үзэгдэл гэх ойлголт нийгэмд тогтсон байдаг. Өндөр хөгжилтэй орнуудад ч мөн адил. Манай орны хувьд энэ асуудалд тодорхой ач холбогдол өгч, тууштай арга хэмжээ авах хэрэгтэй. Дэлхийн 168 орныг хамруулсан авлигын судалгаагаар манайх 72-т жагссан байдаг. Авлигатай тэмцэх арга замуудыг тодорхой болгох хэрэгтэй. Албан тушаалаа мөнгө болгон ашиглах арга замыг хаах, авлигын хэргээр ял сонссон хүнийг дахин төрийн албанд томилохгүй байх, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр сэрэмжлүүлэх сурвалжлага, нэвтрүүлэг явуулах” гэх мэт гарц байгааг хэлсэн юм.

Нийслэлийн Ерөнхий прокурорын орлогч Ж.Ариунаа “Нийслэлийн Прокурорын газар гэхэд энэ онд авлигатай холбоотой 348 хэрэг хүлээн авснаас 57-д нь эрүүгийн хэрэг үүсгэхээс татгалзаж, 26-д нь эрүүгийн хэрэг үүсгээд байна. Авлига нууц байдалд үйлдэгддэг тул илрүүлэлт урагш ахихгүй байгаа нь үнэн. Эдийн болон эдийн бус авлига авсан байдаг. Тухайлбал, хувь эзэмших болон хувьцаа ч гэдэг юм уу хэлбэрээр авлига авдаг. Авлигын хэлбэр маш олон янз” гээд өөрсдөд тулгардаг зовлонгоо ч тоочсон. Тухайлбал, “гадаадын аль нэг улсаас өөрийн орны иргэний нууцаар хадгалуулсан мөнгө хөрөнгийн талаар мэдээлэл авахаар албан тоот явуулахаар “Манай улс олон банктай. Яг ямар банкинд хадгалуулсан, хэдий орчим мөнгөний талаар сонирхож байгаагаа тодорхой бичвэл мэдээлэл өгөх боломжтой” гэсэн хариу өгдөг. Гэтэл манайд тэр тодорхой мэдээлэл нь байдаггүй таамаг төдий байх жишээтэй” гэсэн юм. “Дэлхийн улсуудын хууль сахиулах байгууллагууд өөр хоорондоо харилцан мэдээлэл солилцдог. Харин манайх үгүй. Энэ тал дээр манайх нэн хоцорч байгаа” гэдгийг прокурор бүсгүй хэлсэн.

“Авлигатай тэмцэх Үндэсний хөтөлбөрийн хэрэгжилтийн талаар” тус хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх Ажлын албаны дарга эрхэлсэн комиссар Ш.Дуламсүрэн мэдээлэл хүргэсэн.  Тэрээр юуны өмнө маргааш Авлигын эсрэг олон улсын өдөр тохиож байгааг онцлоод Үндэсний хөтөлбөр хоёр шаттайгаар хэрэгжиж байгааг хэлсэн. Үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд хийх 216 үйл ажиллагааг товчлон тайлбарласан юм. Тухайлбал, Эрх бүхий албан тушаалтан хууль бус шийдвэр гаргаж албан хаагчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөөд тэр нь шүүхээр тогтоогдсон бол төрөөс нөхөн олговор авахгүйгээр тухайн албан тушаалтан хариуцлага хүлээж, хохирлыг барагдуулдаг болох, албан тушаалтантай нүүр тулсан уулзалтыг аль болохоор цөөлж, цахим үйлчилгээнд илүү ач холбогдол өгөх, зөвшөөрөл лицензийг цөөлөх, улс төрийн нам, сонгуулийн зардлыг хянах гээд олон санааг дэвшүүлсэн.

Ахмадуудаас АТГ-ын дэргэдэх Олон нийтийн зөвлөлийн дарга Г.Баасанд дээрх үгийг дайж явуулжээ. Төрийг дампууруулдаг, нийгмийн үндсийг ганхуулдаг авилгатай тууштай тэмцэнэ гэдгээ хатагтай Г.Баасан мэдэгдээд “Авлига авсан нь тогтоогдвол шууд хорь. Түүнээс торгох энэ тэр ял бол авлигыг далдуур өөгшүүлж байгаа хэрэг” хэмээн зарласан. Авлигыг :

1. Төрийн өндөр түвшний буюу Системийн авлига
2. Бүтцийн буюу Эрх мэдлийн авлига
3. Тохиолдлын буюу илэрхэд амархан авлига  гэж гурав ангилдаг. Манайхан сүүлийн хоёртой нь л тэмцэж байна. Ер нь манай АТГ авилга авсан, өгсөнтэй нь бус, хэн мэдээлсэнтэй нь л сайн тэмцэж байна гэдгийг Олон нийтийн Зөвлөлийн дарга хэлж байлаа.

Энэ бол Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын тус зөвлөгөөн дээр хууль хяналтынханд хандаж хэлсэн үг юм. Ерөнхийлөгч Х.Баттулга “2017 оны арваннэгдүгээр сарын байдлаар авлигын улмаас улсад 65,3 тэрбум төгрөгийн хохирол учирлаа. Авлигын индексийн хувьд 38 болж, урьдынхаасаа 15 байраар ухарсныг өнгөрсөн жил зарласан. Авлигын хамгийн тод жишээ бол 60 тэрбумын асуудал. Эзэнтэй атлаа энэ хэрэг замхарсан. Утаанаас сална гэж найман жил ярьж улсын төсвөөс 147 тэрбум гаруй төгрөгийг зарлагадсан байдаг. Утаанаас салах бус түүний нэрийн дор сая саяар нь идэх механизм л байна. Түүнийхээ оронд ажилгүйдэл, ядууралтай тэмцээч.

Энэ мэтчилэн Уул уурхайн ашигтай болгоныг жишээ нь, “Тавантолгойн” ордыг УИХ-аар оруулалгүйгээр хувьдаа авах гэсэн хэсэг бүлэг хүмүүсийн асуудлыг яагаад АТГ шалгаж болдоггүй юм бэ” гэсэн бөгөөд уул уурхай, лиценз, согтууруулах ундааг тойрсон авлигтай бүгдээрээ хамтран тэмцье хэмээлээ. Түүгээр ч зогсохгүй хэн нэгнээс айж байгаа, төрийн шахалтад орж, авлигыг илчилж чадахгүй байгаа бол Төрийн тэргүүнтэйгээ хамтарч ажилла гэж уриалсан юм.

     Н.Саран