Монгол Улсын Шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн С.Дулам “Монгол угсаатны цорын ганц үндэсний баяр бол цагаан сар. Энэ ч утгаараа цагаан сар бол Монгол угсаатны зан заншил, ёс уламжлал, түүх, соёлыг хадгалсан, үг үйлдлээс эхлээд сууж, босох хүртэл гүн агуулгатай. Цагаан сарын шинийн 1-ний өглөө эртлэн босч, эзэн сүлдэндээ мөргөдөг.

Энэ бол төрөө дээдлэх монголчуудын уламжлалтай холбоотой” хэмээн ярилцлага өгсөн удаатай. Тэгвэл энэ жилийн цагаан сараар төрийн тэргүүнүүдийн золгуут монголчуудыг талцуулаад байна. Учир нь төрийн золгуутын үеэр УИХ-ын дарга Г.Занданшатарын амарыг Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх эрж, золгохдоо Ерөнхий сайд УИХ-ын даргын тохойг түших бус харин ч дээр нь тавьж золгосон юм. Хэдийгээр монголчууд ахмадаа хүндэлж тохой өргөж мэнд мэддэгт уламжлалтай ч Төрийн ёслолын золголуут нь үүнээс арай өөр юм. Өөрөөр хэлбэл, төрийн золгуултын үеэр нас сүүдрийг нь бус харин албан тушаал, эрэмбэ дарааг хүндэтгэж золгох учиртай. Гэтэл УИХ-ын дарга, Ерөнхий сайд хоёр энэ ёс жаягыг мэддэггүйгээс болсон уу, эсвэл үл анзаарсан болоод тэр үү, золгуулт хийхдээ алдаа гаргачихлаа.

Энэ үйлдэл нь ёс заншил, өв уламжлалаа эртнээс хүндэлт, эрхэмлэж ирсэн монголчуудад таалагдсангүй. Тиймдээ ч хэдэн өдөр цэц булаацалдсан нь энэ юм. Угтаа энэ ёс, жаягийг сахиулах үүргийг Төрийн ёслолын алба хариуцах учиртай аж. Тэд төрийн түшээдэд төрийн ёслолын дэг жаягыг зааварлаж, баримтлах дэгийг сахиулах үүрэгтэй. Гэтэл энэ удаагийн золгуудын үеэр Төрийн ёслолын албаныхан ажил үүргээ умартсны улмаас УИХ-ын дарга, Ерөнхий сайдын золгуут олны амны бай болов. Дээдэх нь суудлаа олохгүй бол доодох нь гүйдлээ олохгүй гэдэг үг бий.

Төрийн тэргүүнүүд энэ мэт үйлдэлдээ анхаарал болгоомжтой хандаж, бусдад үлгэрлэж байж гэмээн эгэл жирийн ард иргэд өв уламжлалаараа бахархаж, хойч үедээ өвлүүлэх учиртай. Тиймээс Төрийн ёслолын албаныханд хандаж хэлэхэд өв уламжлал, ёс жаягаас илүү эрхэм зүйл хаа ч байхгүй гэдгийг санаж, дахин ийм алдаа бүү давтаасай гэдгийг захия.

Р.Хишигжаргал