Торонтогийн “Метро Торонто конвеншн цэнтр”-ийн 206D тоотод зассан суудал битүү дүүрчээ. Монголын Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд Д.Сумъяабазарын хөрөнгө оруулагчдад хандсан илтгэлийг сонсохоор хөрөнгө оруулагчид, шинжээчид цугласан нь энэ байв. Монголын уул уурхай моодноос гарах болоогүйг илтгэсэн энэ дүр төрх нэг талаар хөрөнгө оруулах сонирхол, нөгөө талаар хөрөнгө оруулах улсын хууль эрх зүйн орчин, татварын орчин тогтвортой юу гэсэн хөрөнгө оруулагчдын эргэлзээг харуулж байлаа. Тиймээс л хөрөнгө оруулагчдад Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайдаар томилогдон ажилласнаасаа хойш хоёр дахь жилдээ Канадын Торонтод болдог уул уурхайн салбарын хамгийн том чуулга уулзалт PDAC-ийг зорин ирсэн Д.Сумъяабазар сайдын үг Монголд хөрөнгө оруулах уу үгүй юү гэдэгт нь жим болох учиртай байв. “Монголиа@PDAC-2019” тусгай хөтөлбөр зохион байгуулж, хөрөнгө оруулагчдад улс орныхоо хууль эрх зүйн орчин, салбарынхаа талаар танилцуулсан Д.Сумъяабазар сайд “Монгол улс ашигт малтмалын ерөнхий бодлоготой байсан бол одоо голлох ашигт малтмал бүрээр тусгай стратегийн бодлого боловсруулан ажиллаж байгаа” гэдгийг дурдаад ингэснээр хайгуулын салбарын хөрөнгө оруулагчдын эрсдэлийг эрс бууруулж байгаа гэдгийг онцолсон билээ. Мэдээж хөрөнгө оруулагчдад бодит тоо, бодит ажил л чухал байдаг учир өнгөрсөн жилийн PDAC-аас энэ жилийнх хүртэл Монголын уул уурхайн салбарт ямар өөрчлөлт ахиц гарсныг сонирхох нь дамжиггүй. Гэсэн ч энэ талаар манай улс, манай уул уурхайн салбар нүүр бардам хэлэх үгтэй байсан нь юутай сайхан. Учир нь, Дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 54, нийт үйлдвэрлэлийн 71, нийт экспортын 86, нийт хөрөнгө оруулалтын 75 хувийг уул уурхайн салбар эзэлдэг гэхээр манай улсын эдийн засагт уул уурхай салбар ямар жин дардаг нь бэлхнээ харагдана. Улсынхаа эдийн засагт ингэж жин дардаг уул уурхайн салбар өсөлттэй байсан учир нийт эдийн засаг ч нэмэх үзүүлэлттэй гарсан нь маргаангүй. Бүр тодруулбал Монголын эдийн засагт өнгөрсөн онд зэс хоёр тэрбум ам.доллар, нүүрс гурван тэрбум ам.долар оруулсан бол Монголбанкинд тушаасан алтны хэмжээ мөн л түүхэн дээд амжилт авчирсан билээ. Өнгөрсөн оны эцсийн мэдээгээр Моголбанкинд тушаасан алт 22 тонн болсон нь манай улсын түүхэн дээд амжилт болсон юм. Энэ нь эдийн засагт 897 сая доллар авчирсан үзүүлэлт юм. Үүнийг тэрбум долларт хүргэх боломж тун удахгүй гэдгийг Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд PDAC-ийн үеэр хөрөнгө оруулагчдын өмнө онцоллоо. Ингэвэл тэрбум доллар эдийн засагт авчирдаг уул уурхайн гурав дахь ашигт малтмал алт болох юм. Алтны олборлолт өсөх таатай нөхцөл ч бүрдээд байгаа. Одоо манай улсын алтны салбар шороон ордоос олборлолт явуулдаг. Үүнийг үндсэн орд руу шилжүүлж байгаа. Үороон ордоос үндсэн орд руу олборлолтыг шилжүүлснээр алтны олборлолт нэмэгддэг гэсэн судалгаа байдаг учир энэ салбарт хөрөнгө оруулахыг зорьж байгаа хөрөнгө оруулагчдад сайдын хийсэн мэдээлэл чимэгтэй сонсогдсон нь гарцаагүй. Манай улсын хувьд уул уурхайн гол бүтээгдэхүүний зах зээл нь яах аргагүй БНХАУ, Япон, Солонгос улсууд. Эдгээр улстай улс төр, эдийн засгийн сайн харилцаатай Стратегийн түншлэлийн гэрээ хэлцэл байгуулсан нь манай улсын уул уурхайн салбар бас нэгэн давуу тал гэдгийг хөрөнгө оруулагчдад салбарын сайд дуулгасан. Голлох ашигт малтмалуудаа турбум ам.доллдар давсан ашигтай ажилладаг болгохоор том зорилт тавиад байгаа. Үүнийгээ Монгол Улсын тогтвортой хөгжлийн үзэл баримтлал 2030 баримт бичигт тусгасан гэдгийг ч онцолж байлаа. Оюутолгойн цахилгаан станцын зөвшөөрлийг өгч ажил эхэлсэн, Өмнийн говийн бүсийн дэд бүтцийн асуудлыг энэ таван жилд шийдэхээр том зорилго тавьсан зэрэг өнгөрсөн жилйин PDAC-ийн уулзалтаас хойш энэ жилийн уулзалтыг олон сайхан мэдээтэй угтаж байгаагаа хөрөнгө оруулагчдад нүүр бардам хэлэх сайхан байлгүй яах вэ.
Д.Сумъяабазар сайдын илтгэлийн гол чухал хэсэг нь мэдээж Тавантолгойн IPO байлаа. Стратегийн түншлэгч сонгон шалгаруулж, гаднын зөвлөхүүдтэйгээр ажлаа урагшлуулна гэж мэдэгдсэн сайдын илтгэл хөрөнгө оруулагчдын анхаарлын төвд байсан. Ямартай ч PDAC2019 уулзалтын үеэр Монгол Улс уул уурхайн бодлогоо танилцуулсан, боломжийг нээсэн. Хөрөнгө оруулагчид хошуурах цаг удахгүй биз ээ.
“Монголиа@PDAC-2019” уулзалтын сонирхолтой зочин илтгэгчид нь Оюутолгой ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Армандо Торресийн “Оюутолгой-Улс орны ирээдүйг хурдасгагч” байлаа. Амжилттай хэрэгжиж байгаа ийм төсөл Монголын уул уурхайн салбарт байгаа нь үнэхээр бахархам сайхан. Монголд хөрөнгө оруулахад болох юм байна гэсэн итгэлийг хөрөнгө оруулагчдад хэрэгжээд явж байгаа Оюутолгойгоос өөр юу өгөх билээ дээ. Түүнээс гадна төслөө эхлүүлэх нь цаг хугацааны л асуудал болоод байгаа “Занаду майнз”-ын Эндрю Стюарт, оны эхний хагаст багтаан алтны төслөө эхлүүлэхээр төлөвлөсөн “Степ гоулд”, Хөндийн ордын олборлолт эхлүүлэх зөвшөөрөл хүлээж буй “Эрдэнэ ресурс девелопмент”-ийн Петер Акерли нар ч бусад хөрөнгө оруулагч нарт Монголын талаар, хөрөнгө оруулахад таатай нөхцөлийн талаар, өөрсдийн төслийн талаар дуулгасан. Ийм хөрөнгө оруулагчдын үнэн үг эргээд өчнөөн хөрөнгө оруулагчийн эргэлзээг тайлж итгэлийн цучил нэмдэг.
