Үүдээр нь ороход өөрийн эрхгүй эерэг сэтгэгдэл төрүүлэх энэ сургуулийн орчин цаанаа л саруулхан. Цэвэрхэн, цэгцтэй зохион байгуулалт бүхий саруулхан хонгилоор хаа нэг хүүхдийн инээх дуу цангинана. Хажуугаар гүйлдэн өнгөрөх бага ангийн сурагчдын нүүрэнд инээмсэглэл тодорч, бусдадаа хүндэтгэлтэй хандах нь сургуульд тогтсон энгийн хэрнээ бүгдээрээ биелүүлэх учиртай гэмээр дэг жаягийг битүүхэн илтгэнэ. Угаас арван жилийн сургуулийн дүр зураг хүн бүрийн ой тоонд сурагчдын ийм нэгэн хөл хөдөлгөөнөөр буудаг ч эднийх өөр учраас ийнхүү тодотгоод байгаа хэрэг. Цаанаасаа халуун дулаан уур амьсгал мэдрэгдэнэ. Энэ бол “Эмпати” сургуулиуд юм.
24tsag.mn сайт “Танайд зочилъё” булангийнхаа ээлжит зочноор “Эмпати” сургуулиудын нэгийг сонголоо. Энэ удаад “Улаанбаатар Элит” олон улсын сургуулийн Англи хэлний багш Кира Лемонстой ярилцсанаа хүргэе.
-Манай сайтын зүгээс “Танайд зочилъя” булан “Эмпати” сургуулийг сонгон цуврал ярилцлага хийж байгаа юм. Манай булангийн эхний зочноор танай сургуулийн математикийн багш Энэс Узун оролцсон. Харин хоёр дахь зочин нь Та болж байна. “Эмпати” сургуультай хэзээнээс холбогдов. Монголд анх хэзээ ирж байв?
-Миний хувьд 2015 оны тавдугаар сард Монголд ирж байсан. Дэлхийн зөн байгууллагын шугамаар АНУ-аас Говьсүмбэр аймгийн Чойр сумын V сургуульд ажиллахаар ирсэн юм. Хоёр жилийн хугацаатай ажилласан. Түүнийхээ дараа Монголд үлдэж ажиллах бодолтой байсан. Энэ хүрээнд “Эмпати” сургуульд ажилладаг байсан найзтайгаа холбогдсон юм. Тэрхүү найзаараа дамжуулан холбогдох CV-гээ өгч, ярилцлагад орсны үндсэнд ажиллахаар болсон. Түүнээс хойш буюу 2017 оноос “Улаанбаатар Элит” ОУ-ын сургуульд багшаар ажиллаж байна. Монголд ирэхээсээ өмнө Япон улсад мөн багшаар ажиллаж байсан. Англи хэлний мэргэжлийн багшаар ажилладаг.
-Японд бас хэлний багшаар ажиллаж байсан гэсэн үг үү?
-Тийм. Мэргэжлийнхээ хүрээнд дунд сургуулиудад багшаар ажиллаж байсан.
-“Эмпати” сургуулийг сонгосон шалтгаан нь юу байсан бэ. Яагаад ингэж асуусан гэхээр Монголын нөхцөлд хэлний чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг сургууль олон бий шүү дээ. Найзынхаа тавьсан саналаас гадна өөр нэг шалтгаан байсан л байх?
-Тухайн сургуулийнхаа төвшнөөс шалтгаалсан байх. Багтаамж, хүүхдүүд, ажилчдынхаа тоо зэргээс хамаарад. “Эмпати” сургуулийн хувьд өөрийн гэсэн онцлогтой. Өөрийн гэсэн тогтсон суурьтай, мөн хүмүүс хоорондын харилцаа нь дотно дулаан санагддаг. Байршил нь ч мөн миний хувьд чухал байсан юм. Өөр нэг чухал зүйл нь Кембрижийн хөтөлбөрийн хүрээнд сургалтаа хослуулдаг. Миний эзэмшсэн мэргэжил нь Кембрижийн сургалт байсан болохоор илүү ойр санагдсан.
Миний өмнө ажиллаж байсан Чойрын V сургууль нь лаборатори сургууль байсан. Мөн гадаад хэлний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх гээд явж байсан сургууль юм.
-Сургуулийн орчин болон дотоод арга барил нь нөлөөлсөн, дотно санагдсан гэж байна. Яг юугаараа дотно санагдаж байв?
-Найзын минь санал надад чухал байсан, сайн сургууль санал болносонд нь итгэлтэй байсан. Хамгийн анх ирэхдээ орчныг нь харсан. Дараа нь уулзаад, дотор нь ороод ирэхээр нөхөрсөг, хоорондоо харилцаа холбоо сайтай нь анзаарагдсан.
-Японд ажиллаж байсан хүний хувьд асуухад монгол хүүхэдтэй тулж ажиллахад ямар байдаг вэ. Хоёр жил гаруй хугацаанд багшилж байгаа хүний хувьд тодорхой хэмжээний ойлголттой болсон болов уу. Ер нь орон орны хүүхдүүдтэй тулж харилцах, багшлахад хүндрэлтэй зүйл гардаг уу. Хүүхэд бүр өөр өөрийн гэсэн онцлогтой шүү дээ?
-Орон орны хүүхдүүд нэгдүгээр ангиасаа нэг дор сурдаг нь давуу тал. Хамтдаа, нэг хөтөлбөрийн хүрээнд сурч, хөгжөөд явна. Хүн болгон эрх тэгш байх ёстой болохоор өөр улсын хүүхэд гэсэн ойлголт байдаггүй. Мэдээж тухайн хүүхдүүд өөрийн төрөлх хэлний хичээлээ үзэж байгаа. Герман, франц, орос, хятад, монгол хэлийг олон улсыг хүүхдүүд төрөлх хэлээр сонгон суралцдаг. Харин бусад хичээлүүдээ англи хэл дээр хамтдаа сурахаар бие биеэ илүү сайн таньж мэдэх үндэс болж өгдөг. Энэ нь “Улаанбаатар Элит” ОУ-ын сургуулийн давуу тал нь болов уу.
Хүүхэд бол хүүхэд шүү дээ. Зарим хүүхэд алхам тутамд сурч мэдэхийг хүсдэг. Багшийн хараад л юм асуучих юмсан гээд явдаг. Харин зарим нь аль болох хойш суухыг хүсдэг. Миний хувьд тэр үзлийг өөрөөсөө гаргаж хаясан. Дэлхийн хаана ч байсан хүүхэд бол хүүхэд. Орон орны хүүхэдтэй ажилладаг нь бидний давуу тал. “Эмпати” болон “Улаанбаатар Элит” сургуулийн сурагчдын хувьд өөрсдөө итгэх итгэл, сурч мэдэх хүсэл нь илүү харагддаг.
Хөдөө орон нутаг, эсвэл өөр улсад ажиллаж байх үед замыг нь нээж өгөхгүй бол нэг газар очоод гацчихаад байгаа нь харагддаг. Өөрсдөө сэтгэхээсээ илүүтэй баригдмал гэдэг ч юм уу. “Элит” сургуулийнхны хувьд тийм биш. Хүүхдүүд юу сурна, тэрийгээ илүү гаргахыг, өөрийгөө илэрхийлэхийг эрмэлздэг. Олон улсын сургууль тул Монгол хүүхдүүдийн хувьд гэж хэлэх нь өрөөсгөл санагдаж байна. Энэ бол сургуулийн л онцлог гэж бодож байна.
-Хүн болгон хүүхэд бүр хэл сурахыг эрмэлздэг болсон байна. Танай сургуулийн хувьд энэ тал дээр ямар сургалтын орчинг баримталдаг вэ. Таны хувьд ямар сургалтын арга барилыг голчилдог юм бол?
-Хэл сурах нь тухайн хүүхдээсээ шалтгаалдаг. Сурах арга барил, хүлээж авах байдал нь өөр. Зарим нь хэл сурахдаа маш хурдан бол нөгөө хэсэг нь заавал үзэж, харж байж ойлголттой болдог. “Улаанбаатар Элит” сургуулийн хувьд хэлний сургалтыг нэгдүгээр ангиасаа заадаг нь давуу тал. Өмнө нь ажиллаж байсан газруудын хувьд тавдугаар ангиас нь хэл заадаг байсан.
Нэгдүгээр ангиасаа хослуулаад хэл сурдаг нь хамгийн давуу тал болдог. Заах арга барилын тухайд аль болох олон төрлийг сонгохыг хичээдэг. Хэлний хичээл гэдэг ярих, унших, сонсох гэсэн үндсэн аргачлал нь явагдаж л байдаг. Үүний хажуугаар зураг зуруулах даалгавар өгнө. Нэг үгээр уншсанаа хэрхэн дүрсэлж байна гэдгийг нь зуруулаад харчихна. Тухайн хичээлээс юу ойлгож, харсныг нь зургаар мэднэ гэсэн үг. Үүнээс гадна зохиомжит байдлаар хэн нэгнийг нь дүрд оруулан тоглуулах нь үр дүнтэй санагддаг. Жишээ нь худалдагч болгох замаар асуулт, хариултын тоглолт зохион байгуулж, амьдралд ойрхон жишээгээр хэлний мэдлэгийг нь бататгадаг.
Хүүхэд бүр өөр өөрийн гэсэн арга барилтай болохоор тэр бүгдээр нь дамжуулахыг зорьдог.
-Заасан хичээлийнхээ хүрээнд зураг зуруулдаг нь сонирхолтой санагдлаа. Хажуугаар нь зохиомжит байдлаар харилцан яриа өрнүүлдэг юм байна. Энэ таны хичээл заах нэг онцлог гэж ойлгож болох уу?
-Аливаа юмыг энгийнээр ойлгуулж, хүргэхийн тулд заавал багшаас мэдлэг гарна гэдэг нь өрөөсгөл ойлголт. Аль болох хичээлд оролцуулах нь чухал. Ийм арга барил ашигладаг шалтгаан нь энэ юм. Заримдаа багш хүүхдээс суралцах тохиолдол байдаг. Тэр бол хамгийн том ололт гэж боддог.
-Орон орны хүүхдүүдэд англи хэл заах зарим талаараа хүндрэлтэй байх. Наад зах нь хэл ойлголцохоос эхлээд. Ер нь хэл сурахын тулд юуг анхаарах ёстой юм бэ?
-Аливаа хэлийг сурах хамгийн эхний шат бол тухайн хэлээ алхам тутамдаа ашиглах. Дан ганц яриа гэлтгүй сонсох, унших, бичиж үзэх хүртэл орно. Ямар нэгэн байдлаар сурахаар зорьж төлөвлөж байгаа хэлээ аль болох алхам тутамдаа ашиглах нь чухал.
Яг хэл сурах сонирхол багатай хүүхдүүдтэй тулж ажиллахад бага зэрэг хүндрэлтэй гардаг. Өөрийгөө нээхээс илүү хойш суух гээд байдаг, өөрийгөө тусгаарладаг ч гэдэг юм уу. Тиймээс заах аргаа олон тал дээр тулгуурлаж хийдэг.
-Монгол Улсын боловсролын тогтолцоонд Кембрижийн хөтөлбөрийг нутагшуулаад багагүй хугацаа өнгөрч байна. Гэхдээ салбарын сайд нь солигдоход хөтөлбөр солигдох тохиолдол бий. “Улаанбаатар Элит” сургуулийн хувьд энэ бүхэнтэй Кембрижийн хөтөлбөрийг яаж уялдуулж заадаг юм бэ?
-Кембрижийн хөтөлбөрийг дэлхийн олон улс орны олон мянган сургуульд хэрэгжүүлдэг. Хоёрдугаарт, хүлээн зөвшөөрөгдсөн, чанартай сайн хөтөлбөр. Хамгийн том онцлог нь хүүхдүүд Монголоос өөр улсын сургуульд сурахаар очиход Кембрижийн хөтөлбөртэй газраас ирлээ гэхэд боловсролынх нь талаар илүү юм судлахгүйгээр шууд сургуульдаа оруулдаг. Гадаадын нэг хүүхэд манай сургуульд ирсэн тохиолдолд тухайн улсдаа сурч байсан боловсролын системийг алдагдуулахгүйгээр үргэлжлүүлэх боломжтой байдаг. Долдугаар ангиа төгсөөд ирсэн бол наймдугаар ангидаа сургалтын систем нь алдагддаггүй. Ахлах буюу 11, 12 ангидаа ороод гадагшаа явж сурахад нь хүртэл холбогдох сургууль нь хүлээж авах нь өндөр байдаг.
Кембриж гэхээр зөвхөн англи хэл гэж ойлгож болохгүй. Математик, байгалийн шинжлэх ухаан, бизнесийн болон нийгмийн хичээлүүдийг англи хэлээр үздэгээрээ онцлог. Ерөнхий мэдлэгийн хичээлийг англи хэлээр үзэх нь сурагчдад хэлний түвшингээ дээшлүүлэх боломж олгодогоороо давуу талтай, жишээлбэл хэлэндээ тааруухан ч байсан хүүхдэд өөрийн дуртай математик, физикийн хичээлийг англи хэл дээр үзэх боломж олгосноор англи хэлтэй орчин бүрдүүлж өгдөг, үр дүнд нь хэлний төвшин хурдан сайжирдаг. Сургуулийн англи хэлний сургалтын төвшин хөтөлбөрийнхөө дагуу явж байгаа болохоор мэдлэгийн арга барил нь өндөр. Өөрөөр хэлбэл, хүүхдүүдийг маш сайн бэлтгэж гадаадад сурах боломжийг нь олгодог.
-2015 оноос хойш Монголд ажиллаж амьдар байгаа хүний хувьд цаашид суурин байх бодолтой байгаа юу. Гэр бүлтэй юу?
-Би одоогоор гэр бүлтэй болж амжаагүй л байна. Энэ жил АНУ-руу мэргэжил дээшлүүлэхээр явна. Олон улсын бизнесийн удирдлагаар сурах юм. Тэрний дараа л гэр бүлтэй болох талаар бодож болох юм.
-“Эмпати” сургуулийг нэг үгээр дүгнэвэл. Хоёр жил гаруйн хугацаанд ажилласан хүний хувьд сургуулиа тодорхойлж хэлэх хэмжээнд очсон байх?
-Эмпати сургуулиуд, удирдлага, багш ажилчид, сурагчид бүгд нийлээд, хамтдаа гэрэл гэгээтэй ирээдүйг бүтээж чадна гэдэгт итгэдэг. Яагаад гэхээр манай сургуулийн сурагчид маш ухаантай, оюуны чадамж өндөртэй, гэгээлэг ирээдүйтэй, итгэлтэй байгаа болохоор сургуулийнхаа дэмжлэгээр улам ихийг бүтээж, олон амжилтанд хүрч чадна гэж хэлэх байна.
-Ярилцлага өгсөнд баярлалаа.
-Та бүхэнд амжилт хүсье.
С.Гандөл
