УИХ-ын Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны хуралдаанар Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ц.Цолмонг чөлөөлөх эсэх асуудлыг хэлэлцлээ. Улмаар УИХ-ын дарга Г.Занданшатарын зүгээс нэр дэвшүүлсэн Л.Өлзийсайханыг Тамгын газрын ерөнхий нарийн бичгийн даргаар томилохыг гишүүдийг олонх дэмжсэн юм.

Г.Занданшатар: УИХ-ын Тамгын газрын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ц.Цолмон өөрийн хүсэлтээр ажлаасаа чөлөөлөгдөх өргөдлөө бичгээр хүргүүлсний дагуу хуулийн дагуу чөлөөлөгдөх саналыг танилцуулж байна. УИХ-ын тухай хуулийн дагуу Хуульд заасны дагуу Л.Өлзийсайханыг нэр дэвшүүлж байна. Л.Өлзийсайхан нь 1975 онд Дархан хотод төрсөн. 1998 онд МУИС-ийг эрх зүйч мэргэжлээр төгссөн. 1999 онд магистар хамгаалсан. 1998-2002 онд МУБИС, 2002-2015 онд МУИС-ийн Хууль зүйн сургуульд багш, ахлах багш, 2015 онд УИХ-ын Тамгын газрын Эрх зүй, хууль тогтоомжийн хэлтэст зөвлөх, 2012 онд УИХ-ын даргын Хууль зүйн бодлогын зөвлөх, 2013-2015 онд Шүүхийн ерөнхий зөвлөлд газрын дарга, 2015-2016 онд шүүгч, 2016-2018 онд УИХ-ын Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны Ажлын албанд ахлах зөвлөх, 2018-2019 онд Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газарт хэлстийн дарга, 2019 оноос УИХ-ын даргын ахлах зөвлөхөөр ажиллаж байна.

Л.Өлзийсайхан нь төрийн албанд 21, үүнээс найм нь УИХ-ын Тамгын газарт ажиллажээ. УИХ-ын тухай хуулийн 40.1-т заасны дагуу ерөнхий нарийн бичгийн даргаар томилогдох болзлыг бүрэн хангасан болно. АТГ-аас хувийн ашиг сонирхлын зөрчилгүй гэж үзсэн албан бичгийг ирүүлсэн болно. Асуудлыг шийдвэрлэж өгнө үү.

Д.Хаянхярваа: Нэр дэвшигчээс асуух асуулт байхгүй. Хари Г.Занданшатар даргаас асуумаар байна. Ц.Цолмон ямар үндэслэлээр өргөдлөө өгсөн бэ. Өргөдөл нь Таны гар дээр байна уу, харж болох уу. Таны үндэслэлийг хамраар байх юм. Яагаад өргөдлөө өгөв. Сүүлийн үед манайд тогтсон жишиг байна. Мэргэшсэн албан хаагчийг хуулиар чөлөөлж чадахгүй болохоороо өөрөөр нь өргөдөл өгүүлдэг. Энэ бол Монголд тогтсон зарчим. Ихэнхдээ ямар хүн өргөдлөө өгдөг юм гэхээр ёс зүйтэй, чадамжтай, ажлаа мэддэг хүн. Ингэж ажиллаж байхаар төрийн ажлыг цаашид хэвийн явуулмаар байна. Тийм учраас ямар үндэслэлтэй өргөдөл бичсэн юм бэ?

Г.Занданшатар: Цолмон даргын өргөдөл надад байна. Хуульд заасан журмын дагуу өргөдлөө өгч, хуулийн дагуу шийдвэрлэж өгнө үү гэсэн. Удаа дараа асуулт, шаардлага тавьсны хүрээнд өргөдлөө өгч байгаа хүн. Нэгдүгээрт, Төрийн албаны шинэ хуулийн дагуу стратеги төлөвлөгөө шинэчлэх шаардлага тавигдсан. Энэ ажил яваагүй. Цолмон даргад хэлсэн. Ажлаа хий гэж. Комисс ч гаргасан. Дараагийнх нь УИХ-ын үйл ажиллага техникийн сааталд орсон. УИХ-ын гишүүд хурууны хээгээ буруу дараад байгаа учраас 600 сая зарцуулсан. Сүүлд Малчдын зөвлөлгөөнийг зохион байгуулсан. Үндсэн хуультай нийцүүл гэсэн. Ер нь ажлын шаардлага тавьсан. Тиймээс Ц.Цолмонг чөлөөлж, Л.Өлзийсайханыг нэр дэвшүүлж байна.

О.Баасанхүү: Нэр дэвшигчтэй холбоотой юм ярихгүй ээ. Төрийн албанд аль аль нь, албан тушаал нь солигдоод ажиллана биз. Хамгийн гол нь манай 65-д бүх учир байна. Томилгооны асуудлаа одоо дуусгамаар байна. Тэр сайд томилогдлоо, энэ хүнийг өөрчиллөө гээд л. Төрийн ордонд гуравхан сэдэв ярьдаг боллоо. Нэгдүгээрт, эрүүдэн шүүсэн. Хоёрдугаарт, Эрдэнэт. Гуравдугаарт, төрийн албан хаагч нарын томилгоо. Зөвхөн боловсролын асуудлаар яамных нь сайдыг дөрвөн удаа сольсон биз. Үүнийгээ дуусга. Төрийн байгуулалтын байнгын хороогоор олон юм яримаар байна. Бүх ажлаа орхиод ороод ирэхэд ийм л юм хэлэлцэж байна. Хүн солигдохоор давхар солигддог байж болохгүй.

УИХ-ын Тамгын газрын ерөнхий нарийн бичгийн дарга гэдэг бол гишүүн бүр тусалдаг албан тушаал. Ц.Цолмон сайн ажилласан. УИХ-ын гишүүн байтугай шүүхэд хүртэл нөлөөлдөг байдал үүссэн энэ үед УИХ, Төрийн байгуулалтын байнгын хороо ёс зүйтэй баймаар байна. Хүн солих маягаар, албан тушаалтныг өөрчлөх маягаар алдагдуулах ёсгүй шүү. Шинээр томилж байгаа хүнд баяр хүргэж байна. Хуучин дарга Ц.Цолмон маш сайн ажилласан шүү. Түүнээс хоёр дахин сайн ажиллаарай. Ц.Цолмон бол үнэхээр сайн ажилласан.

О.Содбилэг: Ц.Цолмон даргын оронд нэрийг нь дэвшүүлж байгаа Л.Өлзийсайхан төрийн албаны туршлагатай хүн. Шинэ нэр дэвшигчийг ажлаа сайн хийнэ гэж бодож байна.

Д.Хаянхярваа: Цолмон ажлаа муу хийгээгүй. Сайн хийсэн залуу. Хууль зүйн яаманд есөн жил хууль боловсруулах асуудлыг хариуцсан хүн. Ганц хоёр зүйлийг хэлэхэд төрийн захиргааны жинхэнэ албан хаагчдыг хайрлах цаг болсон шүү. Ажлаа хийх эр зориггүй болгож байна. Өргөдлийг нь өөрөөр нь өгүүлдэг болсон байна. Үүнийг Ардын нам өөрсдөө хүлээн зөвшөөрөх ёстой. Прокурор, АТГ, шүүгчийг чөлөөлдөг болчихлоо. Одоо нийслэл ямар байгаа билээ. Баянзүрх дүүрэгт асуудал үүсчихлээ. Зарим хүний ярьж байгаатай бид санал нийлэх ёстой. Анхаарах асуудал мөн үү гэвэл мөн шүү. Төрийн албаны шинэ хууль УИХ-аас баталсан. Хэрэгжих тал дээр нь анхаарах ёстой. Хяналт шалгалт хийхэд илүүдэхгүй. Яг хуучин шигээ явж байна. Хууль үйлчлэхгүй байна гэвэл байна. Бид өөрсдөө хуулиа мөрдөж ажиллаж чадаж байна уу. Цаашдаа тэрийг, энийг солино гэж байж болохгүй ээ. Ингэвэл Монголын төр хүн байдалд орно шүү. Уг нь бид хуультай. Хэзээ нэгэн цагт хариу нь ирнэ. Нэг мэдэх нь алингаа алдсан байх вий. Өөрөө өөрсдийнхөө хийсэн юмны араас хариуцлагаа үүрэх вий. Хуулийнхаа дагуу явах ёстой болохоос хэтэрч болохгүй, УИХ-ын дарга аа.

Д.Лүндээжанцан: Бид энэ хуулийг хийхдээ Тамгын газар, Ажлын хэсэгтэй зөвшилцсөн байх аа. Үе үеийн УИХ-ын дарга Тамгын газрын даргаа зөвшилцөж томилдог. Харин улс төрийн албан тушаалтан нам бус байхаар хуульдаа хийж байсан. Өргөдлөө өгсөн Ц.Цолмон, нэрийг дэвшүүлсэн Л.Өлзийсайхан ч мөн адил нам бус. Эвсэл бүлгийн шаардлагыг хангахгүйгээр хараат бусаар ажлаа хийнэ гэж ойлгож байгаа. Төрийн албаны тухай хуулийн хэрэгжилтийг Төрийн байгуулалтын байнгын хороо хэлэлцэнэ. Засаж, залруулах зүйл байхыг үгүйсгэхгүй. Ирэх долооо хоногт Байнгын хорооны дарга нарын томилгоо явах байх аа. Үүгээр томилгоо тойрсон асуудал дуусах болов уу.

Ц.Цолмон бол сайн бэлтгэгдсэн боловсон хүчин. Энэ дагуу УИХ-ын даргатай уулзсан байх. Би ч бас уулзсан. Төрийн албаны залгамж чанараа хадгалах үүднээс ийм шийдвэр гаргасан байх. Анх удаагаа эмэгтэй хүн Тамгын газрын ерөнхий нарийн бичгийн даргад нэр дэвшсэн болов уу. Үүнийг нь дагаад томоохон ачаа үүрнэ гэсний үндсэнд нэр дэвшүүлсэн байх.

Г.Занданшатар: Байнгын хорооны гишүүдийн хэлж байгаа саналыг сонслоо. Төрийн албаны хуулийн хэрэгжилт, тогтвортой байдалтай асуудлаар Нээлттэй сонсгол явуулахыг дэмжиж байна. Хуулийн хэрэгжилтийг хянаж шалгах нь зөв. Энэ асуудлыг УИХ-ын даргын дэргэдэх зөвлөлөөр хэлэлцүүлж дэмжихэд бэлэн байна. Гол нь нэг юм хэлье. Ц.Цолмон бол сайн хуульч. Гагцхүү УИХ-д албан тушаалтныг сэлгэн ажиллуулах зарчим үйлчилдэг. Байнгын хорооны хуралдааны үеэр Батлан хамгаалах, Гадаад харилцааны асуудлыг ярьдаг. Энэ хүрээнд сэлгэх ажиллагаа явуулж байна.

Хууль сахиулах, хэрэгжүүлэх байгууллагын үйл ажиллагаа ондоо. Хууль тогтоох байгууллагын үйл ажиллгаа нь хуулийг бүтээдэг. Харин хуулийг хэрэгжүүлэх нь тухайн байгууллагын биелүүлэх үүрэг. Ялгаа нь энэ. Хууль тогтоох байгууллага нь дэгийн дагуу Үндсэн хуульдаа захирагдана. Энэ дагуу Л.Өлзийсайханыг нэр дэвшүүлж байна.

С.Гандөл