Аль ч намд залуучуудын холбоо гэж бий. Түүгээрээ дамжуулан намын бодлого, шийдвэрийг хэрэгжүүлэхээс гадна жагсаал цуглаан, акц зохион байгуулах үүрэг “хүлээдэг”. Намын дэргэдэх байгууллага учраас даргынхаа үгийг “үг дуугүй” хэрэгжүүлэхээс эхлээд Үндсэн дүрмээ дагах нь тэдний үүрэг болохоор. Хүлээдэг гэдгийг зориуд хашилтад хийсэн нь ч ийм учиртай. Ер нь намын дэргэдэх залуучуудын байгууллага Монголд хэд байдаг вэ.

Бүр холоос жишээ татахад МАХН-ын дэргэдэх залуучуудын холбоог дурдаж болно. Түүнээс наашлуулбал Ардчилсан нам дэргэдээ Залуучуудын холбоотой. Ойр нь гэвэл МАН-ын дэргэдэх Нийгмийн ардчилал Монголын залуудын холбоо, бас хамгийн жин дарах нь. Ийн тодотгох болсон нь шалтгаантай.

Учир нь, 1997 онд байгуулсан эл холбоо өдгөө 70 гаруй мянган гишүүн, дэмжигч бүхий нийслэл, 21 аймаг, есөн дүүрэгт нийт 30 гаруй салбар холбоо бүхий үндэсний хэмжээний залуучуудын байгууллага хэмээн өөрсдийгөө тодорхойлжээ. Ардын нам доторх жижигхэн гэхээсээ жин дарах хэмжээний зохион байгуулалттайгаар “Вант” улсын хэмжээнд үйл ажиллагаа явуулдаг гэсэн үг. Тэгвэл эл байгууллагын шинэ ерөнхийлөгчийг тодруулах сунгаа эрх баригч Ардын нам дотор өдөлж эхэллээ.

Юу гэхээр НАМЗХ-ны 17 аймаг, долоон дүүргийн дарга нар VI Их хурлаа энэ сарын 9-нөөс өмнө хуралдуулах шаардлагыг МАН-ын генсек Д.Амарбаясгаланд хүргүүлсэн юм. Үүнтэй холбогдуулж генсек Д.Амарбаясгалан НАМЗХ-ны ерөнхийлөгч Г.Тэмүүлэн, Удирдах зөвлөлийн гишүүдэд энэ сарын 8-нд Их хурлаа товлон хуралдуулах чиглэл өгчээ. Нэгэнт Их хурлыг хуралдуулахыг ерөнхий нарийн бичгийн даргын зүгээс чиглэл өгсөн учраас тэд наадмаас өмнө бэлтгэл ажлаа хийх шаардлагатай тулгарч байгаа юм. Харин тухайн хурлаар юу хэлэлцэх бол гэдэг нь нийгэм, улс төрийн хүрээнд гэхээсээ МАН-ынхан өөрсдөө ач холбогдол өгөх сэдэв болж байна.

Уугуул нэрээ сэргээгээгүй, угшил нэгтэй МАХН-ын “тодотгол”-той явахад нь буюу одоогийн МАН-ын дэргэд МАСЗХ нэртэй байгууллагыг У.Хүрэлсүх тэргүүтэй залуучууд өлгийдөн авч байв.

Тэгэхэд ерөнхийлөгчөөр нь Ерөнхий сайд, МАН-ын дарга У.Хүрэлсүх тодорч тэр хэрээрээ Төрийн ордны гадна тэмцэл өрнүүлж байлаа. Энэ нь НАМЗХ /тухайн үеийн МАСЗХ/-г чиг үүрэг статусаараа адилхан нэршил бүхий үйл ажиллагаа явуулдаг бусад намын дэргэдэх холбооноос нь төө илүү харагдуулах шалтгаан болдог.

Үүх түүхийг нь сөхсөн ч энэ байгууллагыг удирдаж асан эрхмүүд нам дотроо төдийгүй төр түшилцэх шатанд дэвшдэг үүний илрэл. Жишээ нь, энэ байгууллагын анхны ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх гэхэд намынхаа ерөнхий нарийн бичгийн даргаас Ерөнхий сайд, намын даргын тамгыг хамтад нь атгаж байна. Шадар сайдын албыг хэдэнтээ хашсан нь ч үүнд хүч нэмнэ. Түүний халааг авсан удаах ерөнхийлөгч Г.Занданшатарын тухайд мөн адил дэд сайдаас намын генсек болохын хажуугаар хоёронтоо сайдын алба хашиж, өдгөө УИХ-ын дарга хэмээх Монгол төрийн хоёрдугаар сэнтийд сууж байна.

Эндээс НАМЗХ-ны ерөнхийлөгчийн албан тушаал ямар “үнэ цэнэ”-тэй, нам гэлтгүй төрийн албанд өгсөх гүүр болдгийг харж болно. Энэ албан тушаал руу Ардын намын залуу үеийн төлөөлөл хошуурах нь ч аргагүй.

Санаж байгаа бол УИХ-ын дарга Г.Занданшатараас тамга тэмдгээ гардсан одоогийн Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга Л.Оюун-Эрдэнийг НАМЗХ-г тэргүүлж байхад Н.Номтойбаяр тэргүүтэй МАН-ын залуучууд акц өрнүүлж тухайн үед Уул уурхайн дэд сайдаар ажиллаж байсан Г.Тэмүүлэнг ерөнхийлөгч болгосон байдаг.

Үүнээс хойш дөрвөн жилийн хугацаа өнгөрчээ. Сонирхолтой нь, Н.Номтойбаяр тэргүүтэй НАМЗХ-д харьяалагддаг гишүүд өдгөө “60 тэрбум”-ынхан гэх нэршлээр буланд шахагдаж болсон НАМЗХ-ны гишүүд хаачих вэ?!. Цагтаа сайд явсан Н.Номтойбаяр, намын даргынхаа тэргүүлсэн Засгийн газрыг огцруулах албан бичигт гарын үсэг зурснаараа Г.Тэмүүлэн нарын оролцоо одоогийн НАМЗХ-д харьяалагдаж байгаа учраас.

Өөрийнх нь хэлсэн үнэн бол Намын дарга, Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийг огцруулах бичиг барьснаараа энэ хоёр гишүүнд хариуцлага тооцох цаг хугацааны асуудал. Наад зах нь Н.Номтойбаяр, Г.Тэмүүлэн нарын нэр дэвшүүлэх эрхийг нь хасах нь У.Хүрэлсүхийн мэдлийн хэрэг. 

Цаашлаад АНУ-д суралцах үеэр нь “түгжилдсэн” намын батлах нэгтэй үе тэнгийнхнээсээ хариугаа авах нь Л.Оюун-Эрдэнэ сайдын бас нэг нүүдэл болов уу. Ингэхэд энэ сарын 8-нд товлосон НАМЗХ-ны дараагийн ерөнхийлөгчөөр хэн сонгогдох вэ?!

Нийгмээрээ, нийтээрээ Ерөнхийлөгч, УИХ-ын дарга, Ерөнхий сайд гурвыг Монгол төрийн гурван өндөрлөг гэж тодорхойлдог бол аль ч үед "гандан буурах"-гүй явж ирсэн МАН-ын тэр дундаа НАМЗХ-ны удирдлага хэн бүхэнд сонин тусах нь мэдээж биш гэж үү.

С.Гандөл