УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар Ерөнхийлөгчийн зүгээс Зэвсэгт хүчний Жанжин штабын даргад бригадын генерал Д.Ганзоригийг нэр дэвшүүлснийг дэмжсэн Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны саналыг хэлэлцлээ. Ерөнхийлөгчийн зөвшилцөх саналыг Тамгын газрын дарга З.Энхболд танилцуулсан юм.

О.Баасанхүү: Дайн дажингүй энхийн цагт яагаад цэргүүд амиа алдаад байна вэ. Уг асуудалд ямар арга хэмжээ авах вэ. Хоёрдугаарт, төрийн эрхийг хууль бусаар авахаар завдах зүйл зохион байгуулаад байна уу гэж харж байна. Үүнийг ямар нэгэн байдлаар Үндсэн хуулийн эсрэг зохион байгуулж буй үйл ажиллагаа гэж хардаг. Сүүлийн үед цэргийн мөрдэстэй хүмүүс холбоо үүсгэж байна. Генералууд ингэж улстөржиж болдог юм уу. Бүр фронт байгуулчихсан байна. Хэрэв тийм юм зүйл зохион байгуулаад байгаа бол үр хүүхдээ хамгаалахын тулд аль нэг талд нь орж буу зэвсэг олж авъя даа. Төрийн ордонд хүртэл цэргүүдийг авчирч байна. Айлгаад байгаа юм уу хаашаа юм. Төрийн эргэлт болох гээд байгаа юм уу. Гайхаж байна. Тагнуул, цагдаад нь хэлээд ч нэмэр алга. Ийм замбараагүй байвал хуульгүй гэдгээ зарлах хэрэгтэй шүү.

Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга З.Энхболд: Ерөнхийлөгч ямар нэгэн эвсэл холбооны ард байхгүй. Үндсэн хуулийн 16 дугаар зүйлийн 10-д зааснаар эвлэлдэн нэгдэх эрхийнхээ дагуу халагдсан цэргүүд ТББ байгууллага эрх нь нээлттэй.

Нэр дэвшигч Д.Ганзориг: Эрх зүйн хүрээнд Монгол Улс нэгдмэл гэдэгт санал нэг байна. Гэхдээ ТББ-уудын үйл ажиллагаа одоо хүчинтөгөлдөр мөрдөгдөж байгаа хууль эрх зүйн хүрээнд явж байгаа гэж бодож байна. Та цэргийн алба хаагчдыг “Цэргийн нэгдсэн холбоо” байгуулсан гэж асууж байх шиг байна. Үүнтэй холбоотой зарим асуудал нууцын зэрэглэлд ордог учраас хариулах боломжгүй.

УИХ-ын гишүүн Ц.Нямдорж: Надад Д.Ганзоригоос асуулт асууж, санал хэлэх зүйл алга. Ажлаа сайн хийнэ гэж найдъя. Зэвсэгт хүчний Жанжин штабын даргаар томилогдон ажиллаж байсан А.Ганбат гэдэг хүн уг албыг хариуцаж байгаад 10-аад жилийн өмнө чөлөөлөгдөж, хувийн компанид ажилласан. Гэвч буцаад энэ албан тушаалд томилогдсоныг нь гайхаж байна. Томилогдсон шийдвэрт гарын үсэг зурсан үзэгнийх нь бэх хатаж амжаагүй байхад буцаад өргөдөл өгөх юм. Үүнийг юу гэж ойлгох юм. Гайхашрал төрүүлж байна. Жанжин штабын дарга гэдэг тоглоом хийж суудаг албан тушаал биш. Цэргийн удирдлагыг шууд хэрэгжүүлдэг албан тушаал. Үүнийг л асуугаад байгаа юм. Одоог хүртэл өргөдөл өгсөн учрыг олохгүй байна. Яагаад 10 жил гадуур явсан хүнийг томилчихсон юм. Цаашид битгий ийм зүйл болоосой. Энд хариулт авъя.

Байнгын хороон дарга Т.Аюурсайхан: Зэвсэгт хүчний Жанжин штабын даргаар ажиллаж байсан А.Ганбат яагаад чөлөөлөгдөх болов гэж. Ерөнхийлөгчийн УИХ-д өргөн барьсан албан тоотод А.Ганбат урт хугацаагаар эмчилгээ хийлгэх шаардлагатай болсон талаар дурдсан байна лээ. Тиймээс өөрөө өгсөн өргөдөл дээр чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өгсөн гэсэн. Албан бусаар авсан мэдээллээ энд дурдах боломжгүй байна.

УИХ-ын гишүүн Ц.Нямдорж: Уг нь би Жанжин штабын даргаар ажиллаж байгаад хувийн компанид орсон хүнийг буцаан томилсон талаар асуусан юм. Хоёрдугаарт, ер нь анхаарах асуудал их байна. О.Баасанхүү гишүүний яриад байгаа зүйл ноцтой асуудал шүү. Анхааралтай хандахгүй бол болохгүй. Зэвсэгт хүчин гэдэг бол гаднын дайснаас эх орноо хамгаалах хүчин. Дотоодын элдэв шалдав зүйлс хамаагүй. Жанжин штабын дарга, нарийн бичиг байсан хүмүүс генерал хувцас өмсчихөөд фронт гэдэг зүйл байгуулаад явж байгаа нь ноцтой асуудал шүү. Д.Ганзориг оо. Ямар фронт байгуулж хэнтэй тэмцэлдэх гээд байгаа юм. яагаад генерал болсон хүмүүс ийм зүйл болоод явжээ байгаа юм. Өнөөдөр цагдаагийн дарга байж байгаад маргааш нь фронт байгуулаад явах юм уу. Одоо томилогдох хүн анхаарах байх гэж бодож байна. Цэргийн алба хаагчдын эрх ашгийг хамгаалах зэргээр эвлэлдэн нэгдэж болно. Фронт байгуулаад явна гэдэг эрүүл бус үзэгдэл шүү.

Т.Аюурсайхан: Зэвсэгт хүчний жанжин штабын дарга нэлээд хүлээлттэй томилогдож ажлаа аваад зургаа, долдугаар сар болгоод чөлөөлөгдөж байгаа асуудлыг Байнгын хороонд дээр ярьсан. Мөн нэр дэвшиж байгаа хүнд ч анхааруулж хэлсэн.ямар нэг шалтгаан хэлээд ажил үүргээ өгнө гээд гүйгээд явах юм биш биз гэж асуулт тавихад хангалттай хариулт өгсөн учраас байнгын хороо дэмжсэн.

Б.Бат-Эрдэнэ: Д.Ганзориг генералыг дэмжиж байна. Даргаар ажиллах шалгуурыг хангасан боловсрон хүчин. Ажил амаргүй гэдгийг та юу эс санахав. Цэргийн анги бүрийн сахилга хариуцлага, дэг журмыг шинэ шатанд гаргахгүй бол хүнд нөхцөлд байдалд орсон асуудал бий шүү. Төрд тангараг өргөсөн цэргийн байгууллагын хүмүүс ухамсрын хувьд сайн ажиллахгүй бол дутагдалтай зүйл их бий шүү. Хүний эрх зөрчигдөх, цэргийн алба хаагчдын эрүүл мэнд, амь нас хохирох асуудал гарч байна. Манай салбарынхан нуух дуртай юм байна лээ шүү. Нуугаад л байвал ужиграад байна. Улс төрөөс хараат бус байх ёстой. Хэн нэгний нөлөөнд ордог шүү.

Б.Пүрэвдорж: Өнөөдөр Батлан хам яам, Жанжин штаб олон улсад үүрэг гүйцэтгэж Монгол Улсын нэр хүндийг дэлхийд тахалж яваа олон улсад Монголыг хүлээн зөвшөөрөх энхийг сахиулах үйл ажиллагааг байнга хийдэг салбар. Танд амжилт хүсье.

УИХ-ын гишүүн Л.Болд: Хоёр жилийн өмнө яг энэ өдөр чуулганаас цэргийн алба хаагч байсан Ганзориг Жанжин штабын даргад томилогдохоох дэмжлэг авахаар хэлэлцэж байна. Энэ их хуралд хамгийн олон батлан хамгааллынх сайд бий. Тиймээс Монголын зэвсэгт хүчин энэ их хурлын хувьд хамгийн их дэмжлэг авах, олон асуудлыг нааштай шийдэх бололцоотой гэж харж байна. ялангуяа цэргийн алба хаагчдын нийгмийн хамгаалал, баталгаа асар их ач холбогдолтой.

Цэргийн алба хаагчдын амь нас, эрүүл мэндтэй холбоотой дуулиан их гардаг. Ери нь цэрэг иргэний харилцаа гэдэг зэвсжэгт хүчний хамгийн том оршин тогтнох суурь байдаг. энэ талаар илүү ажиллах шаардлагатай гэдэг нь харагдаж байгаа юм. Цэргээ аль болох иргэдэд ойлгуулах зүйл дээр их зүйлийг хийх шаардлагатай. Учир нь нийгэмд ихээхэн үл ойлголцол бий болсон.

А.Ундраа: Энхийг сахиулах хүчинд та ажиллаж байсан. Энхийг сахиулах нь монгол цэргийн нэр хүндийг олон улсад өргөсөн чухал ажиллагаа гэж хардаг. Саяхан хэд хэдэн сувилагчдын рот явсан. Харин инженерийн Роте явна гэж байсан юу болж байгаа вэ. Мөн таны алсын хараа, бодлогын талаар сонсмоор байна.  

Мөн мөрдэс зүүсэн цэргийн өндөр албан тушаалтан хүн тББ-аар дамжуулан цахим хуудсаар дамжуулан гаргаж буй зарим сэтгэгдлээс харахад “Эх орон дуудаж байна босоцгооё, Өөр аргагүй байдалд орлоо” зэрэг давтаж хэлэмгүй олон хараал байсан. Та “иргэдийн эвлэлдэн нэгдэх эрх нээлттэй” гэж хэлж байгаа нь тийм ТББ байгуулаад мөрдэс зүүсэн офицерууд энэ дунд ороод “босох цаг боллоо” гэж хэлж байгаа нь зөв гэж хэллээ гэж ойлгох уу?

Д.Ганзориг: А.Ундраа болон О.Баасанхүү гишүүний асуултад хариулъя. Би албан тушаалд томилогдоогүй болохоор энэ миний хувь хүний байр суурь. НҮБ-ын энхийг сахиулах ажиллагаанаас бусад ажиллагаанд Зэвсэгт хүчний гэхгүйгээр төрийн цэргийн албан хаагчид энд оролцож байгаа. Эдгээрийн оролцоо олон улсын түвшинд ч үнэлэгдэж байна. Цаашид хөгжүүлэх бодлогын суурь баримт төр засгийн хэмжээнд гарсан. Гэхдээ төсвийн бүрдүүлэлттэй холбоотой асуудалд хүндрэл үүссэн нь үнэн. Гэхдээ төсвийн хүндрэл бэрхшээл гэхээс илүү энхийг дэмжих ажиллагаанд оролцуулах нэгжээ НҮБ-ын энхийг сахиулах ажиллагааны газарт бүртгүүлэхэд бэлэн. НҮБ-ын энхийг сахиулах ажиллагаанаас шалгалт ирэхэд нэгжүүдээ шалгуулахад бэлэн. Иймд төр засаг, Их Хурлаас Батлах хамгааллын салбарын төсөв дээр дэмжлэг авах зайлшгүй шаардлагатай.

Харин эвлэлдэн нэгдэх асуудалд цэргийн албан хаагчид тодорхой хэмжээний хязгаарлалттай байдаг. Улс төрөөс ангид байна гэсэн хуулийн заалттай. Таны ярьсан цэргийн өндөр албан тушаалтнууд эх орон дуудахад босоход бэлэн байна гэдэг асуудлыг сайн мэдэхгүй байна. Твитерт тавигдсан зургаас харахад тэтгэвэрт гарсан генерал цолтой иргэд байна гэж хэлж байгаа юм. Түүнээс биш үүргээ гүйцэтгэж яваа цэргийн алба хаагчид нэгдсэн асуудал байхгүй.

Ийнхүү нийт гишүүдийн 76.9 хувийн саналаар Д.Ганзоригийг Зэвсэгт хүчний Жанжин штабын даргаар томиллоо. Үргэлжлүүлэн Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2018 оны гүйцэтгэл, Засгийн газрын санхүүгийн нэгтгэсэн тайлан болон “Монгол Улсын 2018 оны төсвийн гүйцэтгэлийг батлах тухай” Улсын Их Хурлын тогтоолын төслийг хэлэлцэж байна.

Б.Лхам