УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийг батлах гэж парламентийн гишүүд хэдэн өдөр эвшээж, суниаж өнгөрүүлсэн. Хууль батлагдлаа гэх алх цохихтой зэрэгцэн болжмор шиг дэр хийн босож, чуулганы танхимыг орхин одсон тэдний эл үйлдэл 2019 оны арванхоёрдугаар сарын 20. Энэ өдрөөс хойш чуулганы танхим эзгүйрч, гишүүдийн олонх нь орон нутагт, эс бөгөөс гадаад улсад тансаглаж явна. Энэ сарын 2-ны өдрийн байдлаар хэд хэдэн байнгын хороо хуралдаж, цөөнгүй чухал асуудлыг хэлэлцэх ёстой байсан ч УИХ-ын Хурлын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны 2020 оны анхны хуралдаан 12.00 цагаас хуралдах товтой байсан ч 13.20 цагт арай хийж гишүүдийн 52,6 хувийн ирцтэй эхэлсэн юм. Бусад байнгын хороодын хувьд мөн л ирц хүрээгүй гэдэг шалтгаанаар хойшилсоор эцэстээ эл асуудал даамжирч чуулганы ирц хүртэл хүрээгүй юм. Чуулганы танхимд 75 гишүүнээс ердөө 33 гишүүн ирсэн нь өнөөгийн парламентийн гишүүдийн хариуцлага, ёс зүй ямар байгааг жинхэнэ утгаар нь илтгэсэн гэхэд болно. Энэ сарын 13-нд шинэ жилийн шоугаа хийхээр товлож, бэлтгэл ажлаа хэдийн базааж эхэлсэн Их хурлын гишүүдийн өмнө уг нь Эрүүгийн багц хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах маш чухал асуудал хүлээж буй. Байнгын хороогоор хэлэлцэгдэх гэж олон сарыг ардаа үлдээсэн эл хуулийг батлахгүй байх, хөөн хэлэлцэх хугацааг сунгахгүй байх гээд ашиг сонирхолын санаархал өнөөгийн парламентад байна гэж хардахад хүргээд байна. Ерөөсөө чуулганыг гацааж, ар хударгаагаараа нэг нэгэндээ нөлөөлөх гэж гүйлдэж буйгаас ингэж хардахаас өөр замгүй.

Эрүүгийн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулбал одоогийн Их хурлын гишүүдийн 50-иас доошгүй хувь нь дахин сонгогдох боломжгүй болно. Үүнд мэдээж алдарт ЖДҮ, 60 тэрбум, оффшор, Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сан зэрэг багтана. Эдгээр дуулианд Их хурлын гишүүдийн 50 гаруй хувь нь орооцолдсон, оролцсон. Гэсэн ч процессийн хуулийн гажуудлыг хөнгөхөн гэгч нь ашиглаад сугарч хоцроод буй. Хэрвээ Эрүү, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулбал, хэргийн хөөн хэлэлцэх хугацаанаас эхлээд хэрэг мөрдөн шалгах хугацаанд хүртэл хатуу хугацаа онооно. Ингэхээр МАН-ын бурхиудыг дагаж орж ирсэн олны хэлдэгээр “бор халзан төлөг”-үүд айхгүй, эмээхгүй гээд ч яах билээ.

Ямартай ч өнөөдөр чуулган 10.00 цагаас эхлэх товтой байсан. Гэвч одоог хүртэл ирц хүрээгүй л байна. Эрүү, Эрүүгийни хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль, Зөрчил, Зөрчлийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хууль, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хууль зэрэг хуулийн төсөлд саналын зөрүүтэй 40 гаруй томъёололд өдийд санал нэгдсэн байх учиртай. Улмаар ирэх долоо хоногийн чуулганаар хоёр дахь хэлэлцүүлгийг хийх ёстой. Гэтэл дээрх хуулиуд байнгын хороодын босгыг арай хийж даваа ийнхүү чуулганы босго дээр гацчихлаа.

Гацсан, гацаасан шалтгаан нь өнөөгийн парламентийн гишүүд. Тэдэнд хуулийн завхарлыг арилгах, хуулийн хийдлыг хөөх хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг хийх хүсэл санаархал алга уу, эсвэл мэдлэг боловсрол нь хүрэлцэхгүй байна уу. 

Г.Нацаг