Улсын ерөнхий прокуророос ирүүлсэн саналын дагуу гишүүн Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлж шалгах асуудлыг хэлэлцэх гэж Г.Занданшатарын даргатай парламент хөгөө чирэв. Хөгөө чирэхийн хажуугаар саарал ордон дахь талцал, толхилцоон савнаасаа халив. Өмнө нь Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлж шалгах прокурорын саналыг Халдашгүй байдлын хорооны хурлаас 100 хувь дэмжсэн байдаг. Үүнийг нь Хууль зүйн болон Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны хуралдаанаар хаалттай хэлэлцсэн ч олонхийн саналаар Н.Номтойбаяр гишүүнийг бүрэн эрхтэй нь үлдээсэн юм.

Сонирхолтой нь, хаалттай хуралдаж санал хураасан чуулганы нэгдсэн хуралдаанд оролцсон 58 гишүүнээс 30 нь Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх санал өгөх нь тэр. Харин 28 нь хамгаалж үлдэхээр товчлуур дарсан ч хоёр гишүүний саналаар "ялагдав".

Хууль зүй болон Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны шийдвэр, хөшигний ард дахь тохироогоор Н.Номтойбаяр гишүүнийг парламент олонхиороо бүрэн эрхтэй нь үлдээх байсан хэрэг. Гэтэл тэр нь бүтэлгүйтэж нэг бус нэлээд олон гишүүн шийдвэрээсээ ухарсан нь энэ байв. Хамгийн хачирхалтай нь, Н.Номтойбаярыг бүрэн эрхээс нь түдгэлзүүлэх тухай тогтоолын төслийг батлах гэтэл гишүүдийн олонхи нь дэмжсэнгүй.

Ийм нэгэн эргэж буцсан шийдвэр үүссэнтэй холбогдуулж МАН-ын бүлэг хоёр цагийн завсарлага авснаар энэ асуудал хэсэгтээ дуншив.

Угтаа бол Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэхийг дэмжсэн 30 гишүүн түүнийгээ баталгаажуулж тогтоолын төслийг тэр даруйд нь батлах учиртай байв. Гэтэл тэдгээр 30 гишүүн дэмжсэн саналаа баталгаажуулалгүй чуулганы нэгдсэн хуралдааныг завсарлуулахаас өөр аргагүйд хүргэсэн нь уг асуудал тойрсон зөрчил туйлдаа хүрснийг харуулав.

Энэ хооронд бүрэн эрхтэйгээ үлдэх эсэх нь ойлгомжгүй нөхцөл байдалд шилжсэн Н.Номтойбаяр гишүүн “Намайг 2020 онд нэр дэвшүүлэхгүй нь тодорхой болсон. Тиймээс улс төрөөс түр чөлөөлөгдөх шаардлага гараад байна. Би УИХ-ын гишүүнээс чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өгнө. Гэхдээ би улс төрөөс гарахгүй” хэмээн учирлав.

Араас нь “Чөлөөлөгдөнө гэдэг чинь Их Хурлаас явна гэсэн үг. Энэ шийдвэрийг би аль эрт гаргачихсан байсан” гэдгээ илэрхийлсэн. Өнгөрснөөс өнөөдрийг хүртэл хугацаанд өөртэй нь холбоотой асуудлаар УИХ-ын даргад өргөдлөө өгч хуулийн байгууллагаар шалгуулахаар болсон Н.Номтойбаяр гишүүний үйлдлийг буруутгаж боломгүй. Харин ч нийгэм, улс төрийн хүрээнд үүссэн шүүмжлэл, түүнтэй холбоотой хэд хэдэн хэргийг шалгуулж, өөрийг нь тойрсон олон асуултын зангилааг тайлах нь залуу улстөрчийн хувьд зөв үйлдэл. Цаашдын карьерт нь хэрэгтэй.

Гэвч уг асуудлын хүрээнд үргэлжлүүлэн хуралдсан чуулганы нэгдсэн хуралдааны үеэр дахин үл ойлголцол маргаан үүсэв.

Үүнд нь эгдүүцсэн Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Ц.Нямдорж өчигдөр өглөөнөөс өдрийн тал хүртэл үргэлжилсэн ойлгомжгүй нөхцөл байдлыг бүхэлд нь тодорхойлсон байр сууриа нэлээд бухимдалтай хэлсэн юм. Нэг ёсондоо саарал ордны хуйвалдааныг сайд Ц.Нямдорж илчилсэн хэрэг. 

Тэрбээр “Өглөө асуудлыг шийдвэрлэсэн. Бүр чөлөөлөөд энэ хүнийг явуулж болохгүй. Чөлөөлнө гэдэг чинь бүрмөсөн явуулна гэсэн үг. Ордны хуйвалдаан хийх гэж байгаагаа та нар бодохгүй байна уу. Хүний мууг үзэх гээд байгаа юм биш. Зарчмын асуудал. Одоо яах гэж хачин юм хийх гээд байгаа юм. УИХ-ын дарга Та ийм байдлаар асуудлыг шийдэх юм бол УИХ Үндсэн хууль зөрчсөн юм болно. Хамгийн аюултай нь, сонгуулийн үр дүнг хянах жишиг тогтоох гэж байна. Чөлөөлөгдөх байсан юм бол прокурор санал тавихаас өмнө өгөхгүй яасан юм бэ.

Та нар хамгаалах биш янаглан хорлож байна. Энд байгаа би цагтаа ийм хуйвалдааныг хүлээн зөвшөөрөхгүй, оролцохгүй. Н.Номтойбаярт хүний ёсоор нөхцөл байдлыг хэлсэн. УИХ-ын ажлыг Үндсэн хуулийн дагуу шийдвэрлэх үүрэгтэй.

Санал хураалтаа Та нар хийсэн. Одоо үүнийг хянах байдлаар өөрчилж болохгүй. Хожмын урхагтай ийм зүйлд битгий оролцоорой Та нар. Хамгаалж ярьж байгаа юм. Асуудлаа шалгуулчихаад эргээд ажлаа хий гэж байхад хэдэн хоног нүдэж байгаад бүр явуулж байгааг чинь янаглан хорлох гэж байгаа юм. Монголын хувь заяанд туйлын аюултай зүйл руу оруулах гэж байна” хэмээсэн.

Үүний дараа Н.Номтойбаяр гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх тогтоолын төслийг батлах санал хураалтыг хаалттай горимоор хэлэлцэх тухай УИХ-ын дарга Г.Занданшатар мэдэгдсэн ч сайд Ц.Нямдорж “Хаалттай хурал хийх ямар шаардлагатай юм. Энд сууж байгаа гишүүд нууц санал хураалтын дүнг баталгаажуулах үүрэгтэй. Хаалттай явуулснаас болж өнөөдрийн асуудал үүсээд байна. Нээлттэй санал хураалт явуулах санал гаргаж байна” гэснээр санал хураалтыг нээлттэй явуулахад 42 гишүүнээс 37 нь Н.Номтойбаяр гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх тогтоолын төслийг дэмжсэн юм.

Харин УИХ-ын гишүүн Г.Мөнхцэцэг, Ц.Мөнх-Оргил, М.Энхболд, Ж.Эрдэнэбат нар түдгэлзүүлэх асуудалд эсрэг санал өгөв. Үлдсэн 33 гишүүний хувьд ирцэд бүртгүүлсэн ч санал өгөөгүй, чөлөөтэй, өвчтэй, томилолттой гэсэн шалтаанаар чуулганы нэгдсэн хуралдаанд оролцсонгүй.

Хэрвээ Г.Занданшатар даргын хэлсэнчлэн хаалттай горимоор санал хураалт явуулсан тохиолдолд Н.Номтойбаяр гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх тогтоолыг төслийг батлах эсэх нь өмнөх шигээ тодорхойгүй байдалд шилжих байсныг үгүйсгэхгүй. Ирцэд бүртгүүлсэн ч санал хураалтад оролцоогүй гишүүд ч чуулганы нэгдсэн хуралдаанд оролцож асуудалд өөрөөр хандах байсан байж мэдэх. А.Сүхбат гишүүн ч Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх тухай УИХ-ын тогтоолын төслийг батлах талаар өмнөх санал хураалтыг хүчингүй болгож, дахин санал хураалт явуулах санал гаргахгүй байв.

Өмнө нь ЖДҮ-ээс зээл авсан асуудлаар Г.Солтан, Д.Дамба-Очир, Б.Ундармаа, Л.Энхболд нарын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх санал бүхий прокурорын саналыг чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцэх үеэр ийм асуудал үүсч байгаагүй нь үүнийг илтгэнэ.

Д.Гантулга гишүүн өөрийн хүсэлтээр чөлөөлөгдөх өргөдлөө өгч бүрэн эрхээсээ татгалзсаныг эс тооцвол Д.Мурат нарыг ч олонхийн саналаар парламент Н.Номтойбаярынх шиг толхилцоон, хөшигний ард дахь тохироо нь савнаасаа хальж, эцэстээ чуулганы нэгдсэн хуралдааны үйл ажиллагааг ингэж холион бантан болгож байсангүй.  

Ямартай ч, хагас өдрийн турш Төрийн ордонд үргэлжилсэн маргаан Ц.Нямдорж сайдын бухимдлаар таслагдаж, Н.Номтойбаяр гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлснээр ийнхүү өндөрлөв. 

Г.Эрхэс