УИХ-ын гишүүн Ж.Бат-Эрдэнээс цаг үеийн асуудлаар тодрууллаа.

-Өнгөрсөн чуулганаар УИХ-ын сонгуулийн мандатын хуваарилалтыг баталсан. Ингэхдээ нийслэлийн мандатаас орон нутаг руу шилжүүлэхээр зохицуулсан. Та энэ талаар ямар байр суурьтай байгаа вэ?

-Мандат хуваарилах гол ач холбогдол нь иргэд тэгш, шударга зарчмын дагуу саналаа өгөхөд байх ёстой. Ингэхдээ газар нутаг, хязгаарлагдмал нөхцөл байдал, нягтрал, хүн амын тоог бодох хэрэгтэй. Эдгээрийг бодолцож хуулийн төслийг баталлаа. Гол өөрчлөлт нь урьд өмнө нь хоёр мандаттай байсан Булган, Сүхбаатар, Говь-Алтай, Дундговь зэрэг аймгуудад нэг нэг мандат нэмсэн. Өмнө эдгээр аймгууд хоёр мандаттай байсныг нь нийслэл рүү шилжүүлсэн. Тэгэхээр буцаад орон нутаг руу нь шилжүүлж байгаа гэсэн үг. Нөгөөтээгүүр, нийслэлчүүд мандатыг нь хассанд гомдолтой байгаа байх. Тиймээс нийслэлийг мөн бодолцож үзэх хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл, нийслэлчүүд нягтрал сайтай ажиллаж, мэдээлэл авах боломж бололцоо нь байна. Санал өгөх орон байр, унаа тэрэг зэрэг эрх ашиг нь алдагдах зүйл бага болов уу гэж бодож байна. Орон нутгийн хувьд машин тэрэг, мэдээлэл авах, уулзалтад очих зэрэг асуудал хязгаарлагдмал байдаг. Тухайлбал, миний бие Булган аймагт нэр дэвшихдээ нэг баг, сум дээр нэг очоод л тойроод явчихсан. Энэ бүрт иргэд хонь малаа хаяад уулын мухраас ирж чадах уу, үгүй юу гэдгийг бодох хэрэгтэй. Улмаар уулзалтад оролцож чадалгүй, мэдээлэлгүй хоцордог. Тиймээс үүнийг бодолцож үзэх нь чухал.

-Нийслэлийн мандатыг цөөрүүлсэн нь иргэд сонгогчдын эрх ашгийг зөрчиж байна. Мөн Үндсэн хуулийн заалттай зөрчилдөж байна хэмээн АН-аас мэдэгдээд байгаа. Үнэхээр Үндсэн хуультай зөрчилдсөн асуудал бий юу?

-Маргаан гарах зүйлийг харахгүй байна.

-Өмнө нь УИХ болон ИТХ-ын сонгуулийн нэг дор явуулдаг байсан. Гэвч Орон нутгийн сонгуулийн тухай хуулиар сонгуулийг тусад нь явуулахаар зохицуулалт орлоо. Ер нь сонгуулийг ингэж салгаж явуулах нь зөв юм уу?

-Гол зарчмаа л дагах ёстой. Орон нутаг болон нягтаршилтай холбоотой зүйлээ тухай нутгийн иргэд нь жигд сонгуулийн мандаттай. Тухайн мандатаараа УИХ-ын гишүүнээрээ дамжуулж, хууль болон бусад бодлогод оролцуулахыг жигд хангах нь чухал.

-Орон нутгийн сонгуулийн санал өгөх хугацааг тухайн өдрийн 20.00 цаг болгож өөрчилсөн. Их Хурлын санал өгөх цаг ямар байх вэ. Хугацаанд өөрчлөлт орох уу?

-Үгүй. 22.00 цаг хэвээрээ байгаа.

-Н.Номтойбаяр гишүүний асуудалд ямар байр суурьтай байгаа вэ?

-Их Хурлын гишүүн ч бай Монгол Улсын иргэн өөрийгөө өмгөөлөх, өөрийнхөө талаар мэдээллийг өгөхийг Үндсэн хуулиар баталсан шүү дээ. Тэр хүн мөрдөн байцаах ажиллагаанд саад учруулсан эсвэл тухайн хэргийг онц ноцтойгоор гуйвуулсан, хэргийн ул мөрийг балласан нөхцөл байдалд хэнийг ч байсан таслан тусгаарлах арга хэмжээ авдаг. Гэтэл Н.Номтойбаярын хэлж байгаагаар мэдүүлэг өгөхөөр очиход мөрдөгч нь байдаггүй. Өвчтэй, зовлонтой гээд явчихлаа. Маргааш, нөгөөдөр ир гэдэг. Очоод дэмий тэнэж байгаад таардаг. Сүүлдээ мэдүүлэг өгье гэж нэхэж байж өгсөн гэж байгаа. Ийм нээлттэй байгаа тохиолдолд хуулийг арай чангаруулж хэрэглээд байгаа юм болов уу гэсэн ойлголт харагдаж байна.

-Л.Болд, Ж.Батзандан нарын гишүүд тэтгэврийн зээлгүй ахмадуудыг ялгаварлан гадуурхаж байна. Тиймээс тэдгээр ахмадуудад хүн тус бүр 3 сая төгрөг бэлнээр олго гэдэг шаардлага тавьж, хуулийн төсөл Засгийн газарт өргөн барьсан гэсэн. Та энэ асуудлаар ямар байр суурьтай байна вэ?

-Өнгөрсөн гурван жилийн хугацаанд ажлын байр, үйлдвэрлэл бий болгооч. Ядуурлыг бууруулаач, амьжиргааг дээшлүүлж, дунд шатны иргэдийн амьжиргааг дээшлүүлэх асуудал яриад байгаа. Тэгэхээр ажлын байрыг хэн бий болгох юм бэ. Төр бий болгож чадахгүй шүү дээ. Үүнийг аж ахуйн нэгж, хэвийн хэвшлийнхэн бий болгоно. Тиймээс энэ тал руу хандсан үйл ажиллагааг төр явуулах ёстой гэж яриад байгаа юм. Тухайлбал, жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх, тус санд мөнгө хийх шаардлагатай байгаа тэлээр хэлсэн. Гэвч 2020 онд сан руу ямар ч мөнгө хийсэнгүй. Гэтэл ахмадуудын зээлийг дарахад 900 тэрбум төгрөг зарцуулж байна. Ийм учраас төрийн бодлого яагаад жигд явахгүй байга талаар асуудал дэвшүүлсэн. Хэдэн ахмуудаасаа юугаа харамлах вэ. Гэхдээ төрийн бодлого жигд байх ёстой. Уг нь аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагаа идэвхжих тусам эдийн засгийн чадавх сайжирна. Улмаар өрхийн чадавх сайжирна шүү дээ. Миний бодлоор энэ чиглэлд хөрөнгө оруулалт хийсэн бол сэтгэл хангалуун байх байсан гэж бодож байна.