Сонгуулийн чимээ хаяанд ирлээ. Манай улс 1992 оноос хойш УИХ-ын найм дахь сонгуулиа зохион явуулах гэж байна. Хэдийгээр дэлхий нийтийг хамарсан өвчлөл гарч, хурал цуглаан зэрэг хүн ам олноор бөөгнөрөх, элдэв үйл ажиллагааг хориглосон ч сонгуулийн хугацаа айсуй энэ үед нам, эвслүүд дор бүрнээ бэлтгэж, үйл ажиллагаагаа идэвхижүүлж эхэлсэн нь гарцаагүй.
Үүнтэй холбогдуулан Монгол Улсын Ерөнхий аудитораас Их хурлын ээлжит сонгуульд нам, эвсэл, нэр дэвшигчээс зарцуулах зардлын дээд хэмжээг 5.9 тэрбум төгрөг байхаар тогтоолоо.
Зардлын хэмжээ өмнөх сонгуульд 4.4 тэрбум төгрөг байсан бөгөөд 1.5 тэрбум төгрөгөөр өсжээ.
Зардлыг тооцохдоо өрхийн болон сонгогчийн тоо, инфляцын өсөлт, нутаг дэвсгэрийн хэмжээ, байршил болон сонин, сэтгүүл, шатахуун, радио, телевиз, цахим үйлчилгээ зэрэг тухайн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг гурваас доошгүй этгээдээс үнийн судалгаа авч дундажлан тогтоосон аж.
Энэ удаагийн сонгуульд иргэн бие дааж нэр дэвших бараг л боломжгүй. Өөрөөр хэлбэл, залуу үеийн төлөөлөл, шинэ хүн сонгогдох боломж тун бага. Нөхцөл байдал нь ч ингээд таарчихав. УИХ-ын ээлжит сонгуулийг зургадугаар сарын 24-ний өдөр байхаар товлон зарласан ч дэлхий нийтийг хамраад буй коронавирусын халдвар цаашид буурахгүй бол энэ сарын 30-ны өдөр хүртэл сунгасан карантин сунгагдах магадлалтай. Мөн томсгосон мажоритар тогтолцоогоороо ч тэр шинэ нэр дэвшигч, залуу үе, шинэ боловсон хүчинд өөрийгөө таниулах хугацаа бараг л гарахгүй болов уу. Хамгийн гол нь “30.000 хонь дээрээ нэмээд ордонд сууж байгаа 76 үхрээ нэмээд өгчихье” гэх хошигнол гэмээр зүйлийг дахиад ярихгүйн тулд иргэд сонголтоо зөв хийх шаардлага бий болж байна.
Ямартай ч сонгуулийн жилтэй холбогдуулан шилжилт хөдөлгөөнийг орон даяар хоёрдугаар сарын 1-ээс эхлэн зогсоосон. Мөн энэ сонгуулиар хэд хэдэн чухал заалт орсноороо онцлог бөгөөд тухайлбал, Их хуралд нэр дэвшигчид 2020 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс өмнө албан тушаалаасаа чөлөөлөгдсөн байх, авлига, албан тушаалын гэмт хэрэгт холбогдож, ял эдэлж байгаагүй хүн нэр дэвших юм. Юутай ч ээлжит сонгуультай холбоотой холбогдох хууль тогтоомждоо нэмэлт, өөрчлөлт оруулж нам, эвсэл, нэр дэвшигчээс зарцуулах зардлын дээд хэмжээгээ тогтоочихлоо. Сонгуульд бэлэн. Одоо халдварын тархалт ямар байх болон улстөрчдийн мэргэн шийдвэр зэргээс 5.9 тэрбум төгрөгөөр ямар нам, нэр дэвшигч барианд орох нь удахгүй тодорно.
Б.Лхам
