Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ цаг үеийн асуудлаар өрөөндөө хэвлэлийн бага хурал зарлав. Сэдэв нь Тавантолгой. Уур амьсгалын хувьд нэлээд бухимдалтай өрнөсөн уг хэвлэлийн хурлын дийлэнх агуулга нь Тавантолгой байсан нь энэ. Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд Д.Сумъяабазар Тавантолгойн 30 хүртэлх хувийг олон улсын зах зээлд арилжаалж, хөрөнгө босгох ажлын тухай хэд хоногийн өмнө танилцуулсан. Үүнтэй зэрэгцээд тус ордыг хувьчлах нь гэсэн шүүмжлэл нийгэмд үүсээд байгаа юм.

Уг шүүмжлэлийн гол автор нь Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга асан З.Энхболд. Үдэш бүр телевизийн ярилцлагад орж, Тавантолгойн ордын асуудлаар байр сууриа илэрхийлэх болсон тэрбээр ямар нэгэн хувьчлал явах ёсгүйг онцолж буй.

Гэвч АН-ын даргын ахлах зөвлөхийн байр суурийг хэт улстөржсөн гэдгийг У.Хүрэлсүхийн танхимын гишүүд түрүүчээсээ хэлэх болсон. Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар гэхэд “Хувьчлах тухай анх удаа сонсож байна. Олон улсын зах зээлд IPO гаргах тухай шийдвэр, УИХ, Засгийн газар дээр гарсан. Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга байхдаа энэ асуудлыг дэмжиж байсан юм байна гэж ойлгосон.

Гэтэл АН-ын Тамгын газарт очихоороо байр суурь нь өөрчлөгдсөнийг гайхаж байна. "Уйддаг юм уу, яадаг юм" гэдэг юм болоод байх шиг байна. Хоёрдугаарт, IPO гаргана гэдэг амар ажил биш. 2021, 2022 онд гарах ажил. Компани дээрээ судалгаа хийнэ, үнэлнэ, хууль эрх зүйн орчныг нь тогтооно. Шат дараалсан арга хэмжээ авна. Хөрөнгө оруулагч нартаа танилцуулна. Тэндээс тодорхой хувийг олон улсын хөрөнгө оруулагч нарт оруулъя. Ингэж байж манайх хөрөнгийн зах зээлээ хөгжүүлье, уул уурхайн салбараа олон улсын жишгээр хөгжүүлье гэдэг шийдвэр гарсан” гэсэн тайлбарыг өгсөн.

Сүүлд З.Энхболд зөвлөхийн яриад яваад байгаа сэдвээр сайд Л.Оюун-Эрдэнэ мэдэгдэл хийж байр сууриа илэрхийлэв. Тэрбээр “Сонгууль угтсан улстөржилт эхэлсэн байна. Мэдэн будилдаг, мэддэг зүйлээ мэдэхгүй гэдэг, зориуд мушгин гуйвуулдаг цаг ирсэн байна. Өнөөдөр ҮАБЗ-ийн нарийн бичгийн дарга А.Гансүхэд төрийн болон албаны нууцын дагуу ил болгох саналыг хүргүүлсэн. Энэ асуудал одоогоор нууц хэвээр байгаа учир нарийн зүйлийг ил болохоор хэлье. Тавантолгойн нүүрсний уурхайд авч хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээ гээд ордыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулж, төмөр замтай холбоотой дэд бүтцийн ажлыг хийх ҮАБЗ-ийн зөвлөмж гарсан. 2018 онд.

ҮАБЗ-тэй хамгийн ойр ажилладаг хүн бол Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга. Үүнийг та бүгд мэднэ. З.Энхболд гэж хүн Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын даргаар ажиллаж байх үед нь энэ зөвлөмж гарсан.

Буруу гэж бодсон юм бол зөв болгоход талаар ажиллахгүй яасан юм бэ. Зүүнбаянгийн төмөр замд шулуухан хэлэхэд Ерөнхийлөгчийн багийнхан манлайлж оролцсон.

Томоохон санхүүжилттэй ажлууд үргэлжилж байна. Өндөр санхүүжилттэй олон арга хэмжээний нэг нь энэ. Үүнтэй холбоотой УИХ-ын тогтоол гарч, Засгийн газарт ирсэн. Гэхдээ Засгийн газраас хэрэгжүүлээгүй. Учир судалгааны төвшинд үргэлжилж байгаа ажил учраас тэр. Туйлын болгоомжтой харьцах ёстой гэдэг байр суурь би илэрхийлсээр ирсэн. Засгийн газрын хуралдааны тэмдэглэлийг аваад үзэрэй. Яагаад гэвэл, АН-ын увайгүй байдал удаа дараа давтагдаж байгаа учраас болгоомжтой байдлаар хандаж ирсэн. Өнөөдөр энэ бүхэн батлагдлаа.

Тавантолгойн ордыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулж, IPO гаргах нь зөв алхам мөн үү гэвэл мөн. Судалж байна. Үүнийг дагаад дэд бүтцийн ажил зогсох эрсдэлтэй. Үүнийг би анхааруулах ёстой” гэсэн юм.

Л.Оюун-Эрдэнэ сайдын хэлдэг үнэний ортой. Учир нь, Х.Баттулгыг Ерөнхийлөгчийн тангараг өдрөөс нь өнгөрснийг хүртэл хугацаанд хамгийн ойр шадарласан хүн нь З.Энхболд.

Хуулиар олгосон бүрэн эрхийнхээ хүрээнд Ерөнхийлөгчийн даргалдаг Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлөөс гарсан зөвлөмж бүртэй уншиж танилцдаггүй юм гэхэд түүгээр юу хэлэлцсэнийг гадарлах хэмжээний мэдээлэлд ойр хүний нэг.

Гэтэл нөөцийнхөө хэмжээгээр дэлхийд эхний 10-т ордог, Тавантолгойн ордын 30 хүртэл хувийг хөрөнгийн зах зээлд гаргах асуудлыг зөвлөх З.Энхболд өнөөдрийг хүртэлх хугацаанд сонсоогүй явсан гэвэл түүн шиг худлаа юм байхгүй болж таарна. Цаашлаад Тавантолгойн нүүрсний уурхайд авч хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээний хүрээнд ордыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулж, төмөр замтай холбоотой дэд бүтцийн ажлыг хийх ҮАБЗ-ийн зөвлөмж гарч байхад З.Энхболд хаана, юу хийж явсан бэ гэсэн асуулт гарч ирж байна.

Эсвэл З.Энхболд даргын оролцоогүйгээр, огт мэдээгүй явахад нь Ерөнхийлөгч, УИХ-ын дарга, Ерөнхий сайд гурав сууж байгаад зөвлөмж гаргасныг нь нарийн бичгийн дарга А.Гансүх баталгаажуулчихсан хэрэг үү?. Тийм бол З.Энхболд өнөөдрийг хүртэл хугацаанд дуугарахгүй яагаад дуугүй явав зэргээр олон асуулт хөвөрч байна.

Энэ бүгдээс харахад Тавантолгойг тойрсон З.Энхболдын байр суурь Ерөнхийлөгч, УИХ-ын дарга, Ерөнхий сайд гурвынх гэхээсээ хувь хүн, улстөрчийнх нь эрх ашгийг хөндөж эхэлсэн бололтой.

Гагцхүү өнгөрсөн гурван жилийн хугацаанд Ерөнхийлөгчийн өмнөөс саарал ордны улс төрийн тайзыг хөшигний ард “дэглэж” ирсэн тэрбээр энэ удаад Тавантолгой тойрсон асуудлаар У.Хүрэлсүхийн Засгийн газартай албан бусаар “дайн” зарлаж эхэлж байх шиг. Энд ганц үнэн байгаа нь “Сонгууль гурван сарын дараа болно. Би амиа бодмоор байна. Өнгөрсөн сонгуулиар онгоцоор улс тойрсоор байгаад өөрөө унасан. Одоо аль нэг тойргийг сонгож очоод, тэндээ бэлдмээр байна” гэсэн зөвлөх З.Энхболдын үг, түүнийх нь илрэл Тавантолгой байх нь.  

Г.Эрхэс