Чуулганы үйл ажиллагааг хойш татдаг, хичээллээ тасалдаг гишүүдийг дэгэнд оруулж, хариуцлагажуулах заалт УИХ-ын Дэгийн тухай хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөд тусгагджээ.

Тодруулбал, энэ сарын 7-нд болсон Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны хэлэлцүүлгээр Д.Лүндээжанцан, Д.Эрдэнэбат, Н.Энхболд, Б.Бат-Эрдэнэ нарын гишүүд санаачилсан “Гишүүн товлосон цагт цахим хурлын программын ирцэд бүртгүүлж, оролцох үүрэгтэй. Хэрэв товлосон цагт ирцэд бүртгүүлээгүй бол тухайн асуудлаар үг хэлэх эрх”-ийг хасах саналыг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонхийн саналаар дэмжлээ. Улмаар УИХ-ын чуулганаар хэлэлцүүлж, уг заалтыг дэмжих эсэх нь шийдэгдэнэ. Эл заалт дэмжигдвэл хичээлээ тасалдаг, байнга хоцорч ирээд хэлэлцэж байгаа асуудлаа бүрэн ойлгоогүй хэрнээ попорч үг хэлээд олны илэг доог болдог эс бөгөөс байгаа байхгүй нь мэдэгддэггүй “хэлгүй” хариуцлагагүй гишүүдэд ухамсарын “шанаа” болох бололтой. Угтаа бол үе үеийн УИХ-ын дарга нар гишүүдийг цагтаа ирж байхыг, хэлэлцэж байгаа асуудлыг бүрэн ухаж байж санал бодлоо хэлж, асуулт асуухыг зөвлөсөөр ирсэн. Гэвч дутуу дулимаг ойлголт, мэдлэгтэй гишүүд энэ үгийг нь бас л үл тоомсорлосоор ирсэн.

Наандаж л УИХ-ын дарга Г.Занданшатар гишүүдийг чуулганд цагтаа ирэхийг шаардаж, хоцорсон, тасалсан гишүүн бүрийг нэрийг индэр дээрээ дуудаж, цоллоосон. Тухайлбал, 2019 оны тавдугаар сарын 24-ний өдрийн чуулганы хуралдаанаар “Үр дүнгүй маргалдаж цаг хугацаа алдах нь УИХ-ын үйл ажиллагаа, нэр хүндэд маш хортой. Чуулган заримдаа хошин шогийн тоглолт шиг болж байна. Ирцэндээ онцгой анхаар. Чуулганы үеэр үг хэлэх гишүүд асуудлаа сайтар бэлдэх хэрэгтэй. Иргэдэд шалгалт өгч байна гэдгээ санах хэрэгтэй. Байнгын хороо, УИХ-ын чуулган тасалсан гишүүдийн нэрсийг зарлаж мэдэгдэх болно. Ж.Батзандан гишүүн ээ, таны хаяг буруу байна шүү”.

Мөн 2019 оны хоёрдугаар сарын 2-ны чуулганаар Эрүүгийн хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэх байсан ч ирц 43.5 хувьтай байсан учраас хуралдаан хойшилсон. Хамгийн сүүлд гэхэд энэ оны нэгдүгээр сарын 3-ны намрын чуулганаар 40 гишүүний нэрсийг зарлаж, чуулгандаа орж ирэхийг гуйсан юм. Ганц Г.Занданшатар дарга ч биш үе үеийн УИХ-ын дарга нар чуулганаа цагтаа эхлүүлэх, хуралдаа оролцох, ирцээ бүрдүүлэх талаар онцолдог байсан юм.

Ер нь чуулгандаа цагтаа сууж, байр сууриа илэрхийлэх нь иргэдийн төлөөлөл болж сонгогдсон тухайн гишүүний үүрэг. Иргэдийг төлөөлж үг хэлэх эрхээ эдэлдэг бол мөн үүргээ ч хүлээх ёстой.

Харин УИХ-д цөөнх болсон тухайлбал, О.Баасанхүү гишүүн эл заалтын эсрэг байр суурьтай байгаа харагдсан. Тэрбээр “Үг хэлэх эрхийг хасна гэдэг ард түмний хэлэх эрхийг хасч байгаа хэрэг. Хоцорсон ч хоцроогүй ч үг хэлэх ёстой” гэх эсрэг байр суурь илэрхийлсэн. Гэвч иргэдийн зүгээс үүрэг, хариуцлагаа ухамсарладаггүй гишүүдийн хоцорсон минутаар нь мөнгөн торгууль ногдуулж, улсын төсвийг зузаатгах хэрэгтэй гэсэн саналыг цахим сүлжээгээр дамжуулан илэрхийлж байна.

Харин чуулганаа талсалдаг, хоцорч ирээд “поп”-орч суудаг, эсвэл байгаа байхгүй нь мэдэхгүй "хэлгүй" гишүүдэд уг заалт таалагдах болов уу. Өнөөдрийн чуулганы хуралдаанаар хэн нь дэмжиж, хэн нь эсрэг байр суурьтай байхыг харах л үлдлээ. Хэрвээ дэмжигдвэл Б.Наранхүү гишүүнээас эхлээд сав л хийвэл тойргоо усалж суудаг гишүүдийг дэгэнд нь оруулах бага ч гэсэн хөшүүргэ болох бололтой.

Б.Лхам