"Хоёрхон ойтой бяцхан охины минь зүрх өвдөж, улмаар Монголд эмчлэх боломжгүй гэсэн муу мэдээ сонсож, охиноо эрүүл саруул, инээж гүйхийг харахыг хүссэн эх хүний сэтгэлээр Энэтхэг улсыг зорьсон. Энэ бол 2020 оны эхэн үе. Энэтхэгт очлоо. Хагалгаа 2020 оны хоёрдугаар сарын 21-нд амжилттай болж удалгүй эмнэлгээс гарлаа. Хэдийгээр эмнэлгээс гарсан ч гэсэн долоо хоногт тогтсон хугацаанд очиж боолт хийлгэх ёстой. Тиймдээ ч тэр даруйдаа Монголдоо ирж чадаагүй юм. Охиныхоо боолтыг хийлгэх гэж явахдаа өнгөрсөн гуравдугаар сарын 6-нд халдлагад өртөж хүний газар учраа мэдэхгүй тэвдэж явахад Элчин консул Л.Батсуурь, Элчин сайд Г.Ганболд нар туслалцаа үзүүлэв. Тэдний ачаар Энэтхэгийн цагдаагийн газраас хуулийн туслалцаа үзүүлэв. Хэдийгээр мөнгө төгрөгөө алдаж, айж сандарсан ч гэлээ хайртай охиноо эдгээсэн тул хамгаас их аз жаргалтай байсан. Ингээд гуравдугаар сарын 11-ны өдөр эх орон руугаа буцахаар онгоцны буудал дээр очтол "Монгол Улс хилээ хаасан. Та явах боломжгүй" гэж хэлсэн. Тэнгэр нурах шиг л болсон.

"Охиноо арай хийж эдгээсэн. Гэтэл эсэн мэнд дээр нь эх оронд нь аваачиж чадахгүй юм биш биз дээ" гэж айсан, уйлсан. 

Хэдий хэцүү байсан ч хүний нутагт үлдэхээр болсон. Газар мэдэхгүй, хэл ойлгохгүй, хүнд хагалгаанд ороод удаагүй нялх хүүхэдтэй. Хадгалж хуримтлуулсан, нутаг нугын олныхоо сэтгэлийн хандивыг бүгдийг охиныхоо эмчилгээнд зарцуулчихсан хоол авах ч мөнгөгүй шахуу байв. Ингээд ахиад л ЭСЯ руугаа хандаж,  учир явдлаа хэллээ. Энэтхэг улс дахь Монгол Улсын ЭСЯ-д агаарын хил хаагдсанаас хойш хүндрэл үүссэн анхны иргэд нь болсон учир Элчин сайд, Элчин консул хоорондоо зөвлөлдөж, биднийг ЭСЯ-ны байранд байрлуулсан. Энэ ташрамд ЭХ ОРОН, элгэн саднаасаа хол тэвдэж явахад эдийн засаг, хоол хүнсээр тусалж дэмжсэн Элчингийн ажилтан Жагаа эгч, Бадмаа, Насанжаргал нартаа болон Элчингийн бүх ажилчдад баярлаж талархсанаа илэрхийлье" гэж БНЭУ-д түр хугацаагаар очсон иргэн бичсэн юм. 

Энэ иргэний хувьд удаа дараа фэйсбүүкээр лайв хийж, Элчин сайдын яаманд очсны хүчинд ийм туслалцаа авсан байна. Тэгвэл бусад иргэд ямархуу нөхцөлд байгаа талаараа бидэнд хандсан юм.

Шинэ төрлийн коронавирусний халдвар дэлхий нийтэд дэгдсэнээс хойш өндөр настан тэр дундаа хууч өвчтэй, мэс ажилбар хийлгэсэн хүмүүс хамгийн эрсдэлтэй өндөртэй бүлэгт хамаарч буй. Манай улсын цөөнгүй иргэд гадаадад эмчилгээ хийлгэж явахдаа хөл хорионд орж, улмаар Монголдоо эргэн ирэх боломж хязгаарлагдмал байгаа юм. 

БНЭУ-д өнөөдрийн байдлаар нөхцөл байдал хүндэрч хорио цээрийн онц дэглэм зарласан ч гэлээ халдварын тархалтыг барьж чадахгүй байгааг ДЭМБ-аас онцолж буй. Өөрөөр хэлбэл, тус улсад сэжигтэй тохиолдлыг эрт илрүүлэх тэр дундаа ядуусын хорооллын иргэдийн дунд халдвар хэр хурдацтай тархаж байгааг олж тогтоох нэн бэрх болсон.

Ийм хүнд нөхцөлд эмчилгээний хийлгэхээр очсон иргэдээс гадна нэг сарын хугацаатай тэтгэлэгт хөтөлбөрт хамрагдахаар очсон төрийн албан хаагчид болон шашны сургуульд суралцдаг хүүхдүүд гээд ойролцоогоо 300 орчим иргэн тус улсад гацаад байна.

Иргэдээс өгсөн мэдээллээр өнгөрсөн гуравдугаар сарын 21-нд фэйсбүүк групп үүсгэж, хоорондоо мэдээллээ солилцдог болсон байна. Нийт 100 гаруй иргэнээс ирсэн санал дүгнэлийг үндэслэн өнгөрсөн гуравдугаар сарын 23, 30 болон дөрөвүгээр сарын 3-нд Элчин сайдын яам, Улсын онцгой комисст өргөдөл хүргүүлжээ. 

Гэвч Улсын онцгой комиссоос "Өргөдөл хүлээж авлаа" гэсэн хариу и-мэйл ирсэн бол Элчин сайдын яамнаас эргэж хариу ирүүлээгүй аж. 

Иргэдээс ирүүлсэн бас нэг мэдээлэл нь Энэтхэг улс дахь Элчин сайдын яам цахимаар мэдээлэл түгээхдээ хойрго хандаж байгааг онцолсон юм. Уг асуудлыг тодруулж үзэхэд фэйсбүүк дэх Элчин сайдын яамны хуудаст хамгийн сүүлд 2017 онд мэдээлэл орсноос өөрөөр Монгол иргэддээ хандаж, түгээсэн нэг ч мэдээлэл байршуулаагүй байна. Гэтэл бусад улс дахь Элчин сайдын яамдууд албан ёсны сайт болон фэйсбүүк хуудсаараа дамжуулан цаг үеийн нөхцөл байдал, авч хэрэгжүүлж байгаа арга хэмжээ болон иргэдийг эрүүл мэндээ хамгаалахыг уриалсан мэдээ, мэдээллийг цаг алдалгүй түгээсээр буй. Гэтэл Энэтхэг улс дахь Монголын Улсын Элчин сайдын яам халдвар тархсанаас хойш нэг ч удаа ийм мэдээлэл байршуулаагүй нь ажилдаа хэрхэн хариуцлагатай хандаж буйн нэг хэлбэр гэж дүгнэхээр байна.

Иргэдийн зүгээс Элчин сайдын яамны ажлын утас руу хэд хээдн удаа залгасан аж. Гэтэл өөдөөс нь энэтхэг хүн утас авдаг учир нь ойлголцоход хүндрэлтэй байгааг хэлсэн юм.

Зарим иргэдийн хувьд Элчин консул Л.Батсуурь руу залгахад "Элчин сайд Г.Ганболд мэднэ. Түүний гар утас руу залга" гэж хэлжээ. Харин Элчин сайд Г.Ганболд нь "Монгол Улсын Засгийн газрын шийдвэрийг хүлээж байна, мэдээллийг өдөр бүр хүргүүлсэн" гэдгээс өөр дорвитой хариу өгөөгүй гэнэ. 

Гэтэл хэд хоногийн өмнө Элчин сайдын яамнаас зарим иргэдэд и-мэйл илгээсэн байна. Уг захидалд "Монгол Улсын Гадаад харилцааны яаманд Энэтхэг улс дахь Монгол иргэдийн талаарх нөхцөл байдлыг гуравдугаар сарын 27-нд танилцуулсан. Хариу хүлээж байна" гэсэн утгатай байж. Эндээс үзвэл, иргэдэд өгсөн мэдээлэл нь зөрүүтэй байгааг харж болохоор байгааг мөн онцолсон юм.

Монголдоо эргэн ирж чадахгүй байгаа иргэдийн олонхийг нь визний хугацаа дууссан. Визээ сунгуулах хүсэлт гаргасан ч тус улсын Гадаад харилцааны яамны ачаалал их байгаагаас болж виз олголт удаашралтай байгаа аж.

Тус улсад визний хугацаа дуусангуут гар утасны гарах эрх хаагддаг зохицуулалт үйлчилдэг юм байна. Гар утас хаагдахаар интернэтэд орох ямар ч боломжгүй болдог гэсэн. Үүнээс болж цөөнгүй иргэд холбоо барих боломжгүй болсон талаар мөн мэдээллээ. Тиймээс Монгол Улсын иргэдийг яаралтай авах шийдвэрийг төрөөс гаргах.

Ийм боломж хомс бол Элчин сайдын яам иргэдтэйгээ ойр харилцаж, үүссэн асуудлыг шийдвэрлэхэд дэмжлэг үзүүлэх, Монгол руу буцах хүсэлтэй иргэдийн мэдээллийг цуглуулах, судалгаа гаргах, ажлын утсандаа Монголоор хариу өгдөг болох зэрэг энгийн хэдхэн зүйлийг хүсэж байгаагаа илэрхийллээ.

БНЭУ-ын хувьд хүн амын тоогоороо БНХАУ-ын дараагаар жагсдаг. Хүн амынх нь дийлэнх нь эмзэг бүлэгт хамаардаг бөгөөд тэр дундаа Дарави хороололд коронавирусний халдвар эрчимтэй тархах эрсдэлтэй болсон байна. Халдар эрчимтэй тархаж байгаа ч үүнээс илүүтэй өлсгөлөнд нэрвэгдэх вий гэсэн айдас түлхүү байгааг BBC онцолсон. Одоогийн байдлаар хүнсний хомсдолд орсон бөгөөд дэлгүүрийн лангуун дээр чипс, ундаа, чихэрээс өөр бараагүй болсон талаар мөн мэдээлсэн юм. 

Ийм нөхцөлд дунд үлдсэн Монгол иргэдээ татах ёстой гэдгийг нэр бүхий иргэд манай сайтад хандсаныг ямар нэг нэмэлт хачиргүйгээр хүргэлээ.

Г.Маргад