Энэ цагийн парламентийн ланчин дэндүү их. Засгийн газрын түр тогтоол гээчийг баталж байгаад ЖДҮ-гээс зээл авах боломжийг өөрсдөдөө олгосон тэдэнд тун удахгүй ард түмэн дүн тавина. Дүн тавиад зогсохгүй магадгүй лачинг нь үүрүүлэх түрлэг эхлэхийг ч үгүйсгэхгүй.

Эртэй сайндаа гишүүн болчихсон юм хийсч явсан УИХ-ын нэр бүхий гишүүд магад үйлдсэн гэм нь хэзээ ч илрэхгүй, мэдэгдэхгүй мэт бодож, санасан байх. Харамсалтай нь үйл явц тэдний сэтгэсэн шиг өрнөсөнгүй. Тэдний тарьсан балгийг харсан ч хараагүй юм шиг, мэдсэн ч мэдээгүй юм шиг өнөөг хүргэсэн Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн хувьд тун удахгүй болох сонгуульд намаа хэрхэн ялуулах нь толгойны өвчин болоод буй.

Тиймдээ ч өмнөх алдаагаа засахаар хичээж буй бололтой. Энэ нь ямар нэг “хулгай”, хууль бус зүйтэй нэр холбогдсон гишүүдээ сонгуульд өрсөлдөхгүй гэж өмнө мэдэгдсэн мэдэгдлээ энэ сарын 13-нд болсон намын бүлгийн хурал дээр баталгаажуулсан бололтой юм. Хэдийгээр тэр намаа аврахаар ийм шийдвэр гаргасан байлаа гээд МАН-д ард түмэн дахин итгэл хүлээлгэх нь юу л бол. Ёстой л “нүргэсэн хойно нь хашгирав” гээч болж байх шиг байна.

Угтаа бол Улсын Ерөнхий прокурор асан Б.Энх-Амгалан нэр бүхий гишүүдийг бүрэн эрхийг нь түдгэлзүүлж шалгах санал оруулахад нь намын даргын хувьд шийдвэртэй алхам хийсэн бол өдийд ийм мэдэгдэл хийгээд суухгүй байлаа. Бүр нарийвчилбал, ЖДҮ-тэй нэр холбогдсон гишүүдийг зориг гаргаад явуулчихсан бол өдийд МАН сөрөг хүчний өмнө сандрахгүй байв.

УИХ-ын 2020 оны ээлжит сонгууль хэдэн хоногийн дараа болно. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн хувьд цар тахал дэгдсэн ийм үед сонгууль зохион байгуулах нь эрсдэлтэй гэж үзэн хойшлуулах уриалга гаргаж, бүр сүрдүүлэг, албадлын шинжтэй санал асуулгыг цахим хуудсаар явуулсан билээ. Санал асуулгад нийт 31935 хүн оролцсоноос 52 хувь нь сонгуульд оролцохгүй гэжээ. Үйл явц энэ хэвээрээ үргэлжилбэл, сонгууль болох эсэх нь бас л эргэлзээтэй.

Ерөнхийлөгч Х.Баттулга өөрийн гаргасан уриалгадаа ийнхүү бат зогсож буй бол эрх баригч намаас ямар ч хамаагүй аргаар сонгууль зохион байгуулахаа мөн л бүлгийн хурал дээр ярилцсан гэх мэдээлэл байна.

Тиймдээ ч намын гишүүдийг тэр дундаа УИХ-ын гишүүдийг нэгдсэн нэг байр суурь илэрхийлэх анхааруулгыг мөн өгчээ. Хэрвээ тэд сонгууль хойшлуулахгүй гэсэн байр суурь дээрээ бат зогссоор байвал магад ард түмний дургүйцлийг дахин төрүүлэхийг үгүйсгэхгүй. Учир нь цар тахлын ид дэгдлийн үе ирэх тавдугаар сард болно гэдгийг ДЭМБ-аас мэдээлсэн. Дээр нь гаднын улсаас татан авчирч буй иргэдээс вирусний халдвар илэрсээр байгаа. Энэ утгаараа сонгууль явуулахад төвөгтэй нөхцөл байдал үүсэхийг үгүйсгэхгүй. Тиймээс МАН-аас дахин нэг арга хэмжээ авч мэдэхээр. Энэ нь гаднын улсаас иргэдээ татах арга хэмжээний хүрээг хумих. Шууд “үгүй” гээд хойш гэдийх нь сонгуулийн дүнд сөргөөр нөлөөлнө. Үүнийг ч эрх баригч нам мэдэж байгаа.

Нөгөөтээгүүр, эрсдэл өндөртэй улсаас иргэдээ татсаар байвал дотоод дахь нөхцөл хүндрэхийг үгүйсгэхгүй.

Учир нь халдварын тохиолдол шинээр баталгаажих бүрт эдийн засаг улам хумигдаж, ард иргэдийн орлого багассаар байгаа юм. Үүнийг ч сөрөг хүчин болох АН овжиноор хараад хэдийнэ мэдэгдэл хийчихсэн. Хэдийгээр эрх баригч МАН-ын зүгээс иргэдийн орлого хумигдахаас сэргийлж, ажлын байрыг хамгаалахаар хичээж байгаа ч хэтэрхий оройтож, бүр амь аргацаасан алхам гэдгийг зарим эдийн засагч болоод сөрөг хүчнээс мэдэгдээд эхэлсэн. Яг ийм хайчин дунд МАН төрийн эрхийг атгаж байна.

Тэдэнд ирэх сонгуульд олонх болох боломж бараг байхгүй. Тиймдээ ч яаж ийж байгаад цөөн ч гэсэн суудал авах нь тэдний гол зорилго болоод буй нь үнэн. Тиймдээ ч ЖДҮ-гээс эхлээд хууль бус зүйлтэй нэр холбогдсон гишүүдээ тоглоомын гадна үлдээхээр шийдсэн нь энэ бололтой юм. Хэдий оройтсон ч гэлээ МАН-ыг аврах ганц гаргалгаа нь энэ гэдгийг Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх намын даргын хувьд ухаарсан. Тиймдээ ч ингэж шийдсэн. Харамсалтай нь, оройтсон ухаарал байлаа.

Г.Маргад