Засгийн газрын ирэх дөрвөн жилийн мөрийн хөтөлбөрт 2023 онд зээлийн хүүг дөрвөн функтээр бууруулах зорилт тавьсан. Үүнтэй холбоотой асуудлаар УИХ-ын гишүүн Х.Ганхуягаас тодрууллаа.
-Зээлийн хүүг бууруулах асуудалд эдийн засагчдын зүгээс янз бүрийн байр суурь илэрхийлж байна. Тухайлбал, нэг хэсэг нь зээлийн хүүг хүчээр бууруулах нь эргээд сөрөг үр дагаварт хүргэж болзошгүй гэж үзэж байна. Та энэ талаар ямар байр суурьтай байна вэ?
-Зээлийн хүүг бууруулах нь банкны асуудал гэж хараад байдаг. Хүүгийн талаас нь харвал иргэдийг хамгийн их хохироож байгаа асуудал нь өдрийн зээл. Тухайлбал, иргэдийн халамж, тэтгэврийн дэвтрийг нь барьцаалаад өдрийн өндөр хүүтэй зээл олгочихдог. Энд хүүгийн хязгаарлалт байх ёстой гэж харж байна. Зээлийн хүүгийн өртөг нэмэгдэж байгаа шалтгаан нь зээл хүндрэхээр шүүх дээр шийдэгдэх хугацаа нь их. Шүүхийн шийдвэр гарах хүртэл 2-3 жилийн хугацаа зарцуулдаг. Улмаар зээлийн хүү эрсдэлийн сан дээр үүсэхээр эрсдэлийн хүү нь өндөр болчихдог юм. Тиймээс анхнаасаа зээлийн хүү бага байх боломжгүй болчихоод байдаг юм. Дан ганц хадгаламжийн хүүгээс гадна эрх зүйн хувьд уг асуудлыг шийдвэрлэх ёстой. Ялангуяа Иргэний хууль дээр шүүхийн шийдвэрлэх дээд хугацааг багасгах хээргтэй. Мөн Шүүхийн шийдвэр дээр асуудал шийдвэрлэх хугацааг багасгаж эрх зүйн хувьд нь шийдэх ёстой.
Түүнчлэн Зээлийн мэдээллийн сан гэж хууль батлагдсан мөртлөө байгууллагаа байгуулахгүй яваад байна. Уг байгууллагыг байгуулчихвал зээлийн хүү буурахаас гадна өдрийн зээлийн хүү илүү бага, хүртээмжтэй байх боломжтой болно.
-Чанаргүй зээлийн асуудал нь зээлийн хүүг өсгөх нэг шалтгаан болж байна гэлээ. Зээлийн дундаж маргаан дөрвөн жил гэж Монголбанкнаас гаргасан байна лээ. Иргэний хуульд энэ талаар ямар зохицуулалт орох юм бэ?
-Иргэн, иргэнтэй харьцах тохиолдолд гэрээгээр зохицуулсан хууль, иргэн аж ахуйн, аж ахуйн нэгж аж аухйн нэгжтэй гэсэн гурван чиглэлээр тусгахаар яригдаж байна.
-2023 он гэхэд зээлийн хүүг дөрвөн функтээр бууруулах боломжтой талаар ярьж байна. Зээлийн хүү эдийн засгийн олон шалгуур нөхцөлөөс хамаарч буурна. Ирэх жилүүдэд зээлийн хүү буурах эдийн засгийн шалгуур нөхцөл нь хангагдаж чадах болов уу?
-Стратеги дээр 2023 оны эцэс гэхэд зээлийн хүүг 12 хувьд хүргэнэ гэж тооцоолсон. Миний хувьд 2021 оны эцэс гэхэд хугацааг нь тавих ёстой гэсэн байр суурьтай байсан. Энэ хугацаанд шууд буулгана гэсэн үг биш. УИХ-аас шаардлагдах эрх зүйн шинэчлэлтэй холбоотой асуудлаа хурдан хийе гэж байгаа юм. Төв банк шаардах ажлаа хурдан хийе. Нөгөө талаар банк бус санхүүгийн байгууллагын зээлийн хүү мөн өндөр байдаг. Тиймээс энэ талын зохицуулалтаа хурдан хийгээд 2021 оны эцэс гэхэд аль нь болж байгаа талаар дүгнээд цааш явъя гэсэн санал оруулсан ч дэмжигдээгүй юм. Чуулганы хуралдаанаар энэ асуудлыг дахин хөндөж ярина гэж бодож байна.
Б.Лхам
