Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.18
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Цагаадайн хүү Байдарын удирдсан цэрэг Польшийг бут ниргэсэн түүхэн өдөр

2025-2-13
0
ЖИРГЭХ

Чингис хааны ач, Цагаадайн хүү Байдарын удирдсан цэрэг 1241 оны хоёрдугаар сарын 13-ны энэ өдөр Турско-Вельке тосгоны ойролцоо Польшийн армийг бут ниргэж, Сандомир хотыг эзэлсэн билээ. 


Чингис хааныг "Ертөнцийг байлдан дагуулагч", "Ази, Европын өргөн уудам газар нутгийг байлдан нэгтгэсэн суут жанжин" хэмээн гадаад, дотоодын судлаачид үнэлсэн байдаг. Гэвч үнэн хэрэгтээ Чингис хааны хүрээгүй газарт түүний үр удам нь хүрч гайхамшигт аян дайныг эхлүүлсэн бөгөөд энэ бол Өгөдэй хааны үед Европт, тэр дундаа Польшид явуулсан их аян дайн юм. Чухамхүү Ази, Европыг нэгэн зэрэг хамарсан монгол цэргийн аугаа их байлдан дагуулалт Өгөдэй хааны үеэс л эхэлжээ.

Өгөдэй хаан 1235 онд нийслэл Хархорум хотноо Их хуралдайг хуралдуулж, баруун зүгт Батын удирдлагаар их цэрэг илгээх шийдвэр гаргаснаар монголын цэрэг Орост, улмаар Европт томоохон хэмжээний аян дайныг эхлүүлсэн юм. Европт байлдсан монгол цэргийг Бат захирч, зөвлөхөөр нь алдарт жанжин Сүбээдэй томилогджээ. Тэд их цэргээ 3 чиглэлээр давшуулахаар шийдвэрлэжээ.

Үүнд, умард ангийг хан хөвгүүн Хайду толгойлж Польш, Силезийн цэргийг тогтоон барих учиртай байв. Өмнөд ангийг Хадаан удирдан Унгарыг өмнөөс нь дайран орох, гол хүчийг Сүбээдэй, Бат нар удирдан Унгарын нийслэл Пешт, мөн Гран хотыг дайлахаар шийджээ. Европт цөмрөн орсон монгол цэргийн тоо 150000-д хүрч байв.

Монгол цэрэг 1240 оны сүүлчээр өнөөгийн Украйны нутгаас Попьшид довтлон оржээ. Польшийн ван III Болеслав нас барахдаа улс орноо 4 хан хөвгүүндээ хуваан өгсний улмаас энэ үед Польш орон үндсэндээ 4 вант улсаас бүрдэж байв. Үүнд:

1. Их Польшийг II Болеславын хойч үе II Генрих захирч байв. Түүний захирсан нутаг нь Гош, Познань, Калиш орчим буюу Вроцлав төвтэй Дээд Силезийг хамарна.

2. Бага Польшийг IV Болеслав захирч байсан бөгөөд түүний мэдэлд Краков, Сандомирын хот улс багтаж байв. Төв нь Краков.

3. И Генрихын ач Мичислав Доод Силез буюу Ополе, Ратибор хот улсыг захирч байв.

4. IV Болеславын авга ах нь өнөөгийн Варшав хот орчмыг тус тус захирч байжээ.

Монгол цэргийн жанжин Байдарын удирдсан цэрэг эхлээд Польшийн нутагт алгинчлах байлдаан явуулав. Тэрбээр 1240 оны сүүлчээр Галичас цэргээ хөдөлгөж, Люблин хотыг эзлээд буцжээ. Улмаар өвөл болж голын ус хөлдмөгц дахин их цэргээ хөдөлгөж Висла мөрнийг гаталж, Сандомир хотыг эзэлсэн байна. Судлаачдын бичсэнээр түүний удирдсан цэрэг 2 дугаар сард Польшийн нутагт цемрөн орж, Сандомир хотыг эзлэн авчээ.

Монгол цэргүүд 1941 оны 3 дугаар сард Европт 3 чиглэлээр зэрэг довтлон ороход Хайдугийн удирдсан цэрэг Польшид цөмрөн орсон бөгөөд түүний өөдөөс сөрөн байлдсан 3 арми бүгд ялагдал хүлээн ухарчээ.

 

1241 оны 3 дугаар сарын 10-ны өдөр Байдар жанжин баруун гарын 8-9 мянган цэргийн хүчээр Сандомир орчмоор Вислаг гатлаад Хайдугийн захирсан манлай цэргийг Караковын чиглэлд хөдөлгөв. Монгол цэргүүд Висла мөрнийг гаталсан сургаар IV Болеслав ван -Краков, Сандомир мужийн цэргийг дайчлан өмнөөс нь хөдөлжээ. Түүнийг Хайдугийн цэрэг Хмельник орчимд тосож байлдаад 1241 оны 3 дугаар сарын 18-ны өдөр бут цохив. Ялагдал хүлээсэн ван Болеслав Мажарт зугатан гарсан байна.

      Монголчууд 1241 оны 3 дугаар сарын 28-ны өдөр Польшийн эртний алдарт Краков хотыг эзэлсэн юм. Польшуудын яриагаар бол, 1241 оны 3 дугаар сарын 24-ний өдөр монголчууд Краков хотын зүг довтлон ирэхэд харуулын цэрэг нь хотынхондоо мэдээ өгөхөөр бэхлэлтийн цамхаг дээр гарч бүрээ үлээжээ. Гэтэл түүнийг монгол цэргүүд харван хөнөөж бүрээн дуу гэнэт зогссон аж. Краков хотынхон өнөөг хүртэл энэ үйл явдлыг дурсан санаж дараах байдлаар тэмдэглэдэг байна. Үүнд, цаг тутам Краков хотын гэгээн Мариягийн сүмийн хонхон дээр бүрээч гарч ирэн тэртээ дундад зууны түгшүүрийн дохио болж байсан аялгууг эгшиглүүлдэг аж. Тэрбээр ертөнцийн 4 зүгт хандан 4 удаа бүрээгээ үлээхдээ бүрээн дуугаа гэнэт зогсоодог заншилтай. Харин 1927 оноос бүрээн дууг өдөр болгон жин үдээр Польшийн радиогоор дамжуулдаг болсон.

       Монгол цэргүүд Польшийн нутгийн гүнд цөмрөн орж, цааш давшсаар Ополег дайрч Одер мөрнийг гаталж, 4 дүгээр сарын эхээр Вроцлав хотод тулж очжээ. Энэ үед Мичислав вангийн цэрэг ухарсаар Легницийн орчимд II Генрихийн удирдсан цэрэгтэй нийлсэн байна. Генрих ван нийт 30000 цэрэг дайчлан 5 зам болгон хувааж, мөн Чехээс тусламж гуйсан байна. Генрихийн удирдсан 1 дүгээр замын цэрэг 1241 оны 4 дүгээр сарын 9-ний өдөр Легницийн ойролцоох тал нутагт монгол цэрэгтэй тулгаран байлдав. Монголын манлай цэрэг дайсантай тулгарч байлдахдаа ялагдсан дүр үзүүлэн  зугтжээ. Польшийн цэрэг монгол цэргүүдийг Нейс гол хүртэл нэхэн хөөсөн боловч монгол цэргүүд гэнэт эргэн дайрч бут цохисон байна. Польшийн 2 ба 3 дугаар замын цэрэг араас нь очиж хүч нэмэгдүүлэн байлдсан ч мөн л ялагдал хүлээв. Дараа нь 4, 5 дугаар замын цэргүүд дайсныг мөрдөн хөөж байгаа монгол цэргийг упган байлдсан боловч мөн адил ялагдал хүлээсэн юм. Ийнхүү Польшийн арми монгол цэрэгт хиар цохиулж, Генрих цөөн тооны цэрэгтэйгээ тулалдааны талбараас зугтан гарсан хэдий ч монголчууд түүнийг араас нь нэхэн хөөж устгасан байдаг.

Легницийн талд 2 талаас олон мянган хүн оролцсон маш том тулалдаан болсон юм. Ийм ч учраас Легницийн тулалдаан монгол цэргийн төдийгүй дэлхийн цэргийн урлагийн түүхэнд томоохон байр суурь эзэлдэг. Монголчууд Легницийн талд байлдаанд орохдоо юуны түрүүнд Польшийн армийн байлдааны байрлалын эхний 4 эгнээнд мөндөр мэт сум буулгав. Гэнэтийн суман мөндөрт цохиулсан дайсны арми сандралд орж зугтсан байна. Польшийн армийн удирдлага хүчээ нэмж хүнд зэвсэг, төмөр хөө хуяг бүхий рыцаруудыг байлдаанд оруулав. Монголчууд тэднийг хэсэг хугацаанд эсэргүүцэн байлдсаны дараа гэнэт эргэн зугтаажээ. Гэвч энэ бол ялагдал хүлээн зугтсан хэрэг биш, харин дайснаа хууран мэхлэх арга байв. Рыцарууд монгол цэргийн хойноос ялалтын уухай цууриатуулан нэхэн хөөсөн боловч удалгүй монгол цэргийн отоонд орох нь тэр. Монголын морьт цэрэг догшин хуй салхи мэт дайран довтолж, тэднийг тал талаас нь бүчиж аваад улмаар хэд хэдэн хэсэг болгон тасалж бут цохисон байна. Хүнд хуяг бамбайтай рыцарууд Монголын хуй салхи мэт хурдтай морьт цэргийн өөдөөс олигтой эсэргүүцэл үзүүлж чадахгүй байв. Европын он дарааллын бичигт тэмдэглэснээр энэ байлдаанд Польшийн тал 30000-40000 хүнээ алдсан байна.

       Хээр талын байлдаанд ялалМонгол цэргүүд Польшийн нутагт богино хугацаанд аялан байлдахдаа гайхамшигт ялалт байгуулсаар байв. Ялангуяа, Легницийн талд болсон байлдаан нь 2 талаас оролцсон хүн хүч, цар хүрээ, цэргийн урлагийн хувьд монгол цэргийн Европт хийсэн хамгийн том байлдааны нэгэнд зүй. ёсоор тооцогддог. Өнөөгөөс бараг 800-аад жилийн өмнө болсон энэ түүхэн үйл явдал өнөөдөр ч дэлхий дахины түүхч, судлаачдын анхаарлыг татсаар байна.т байгуулсан монголчууд Легницийн цайзад очоод Генрихийн толгойг жадны үзүүрт өлгөн сүр үзүүлж, бууж өгөхийг шаардав. Монгол цэргүүд цайзад хоргодсон дайсан бууж өгөхгүйг мэдээд ойр орчмынх нь газруудыг байлдан түйвээж, Нейс гол дахь Одмуховд очиж ,15 хоног цэргээ амраав. Дараа нь Ратибар гүнгийн улсыг байлдан цохиж, Болесисикод хүрч 8 хоног цэргээ амраажээ. Энэ үед Бат хаан Дунай мөрнөөс хойш байрласан Чехийн цэргүүдийн замыг хааж таслахыг тушаасны дагуу Байдар жанжны удирдсан монгол цэрэг 4 дүгээр сарын 16-ны өдөр Польшоос хөдөлж, Морави (Дорнод Чех)-ийн нутагт цөмрөн орсноор Польшид явуулсан монгол цэргийн байлдаан төгсгөл болжээ.

Доктор (Ph,D), профессор, бэлтгэл хурандаа Г.МЯГМАРСАМБУУ

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
Grammy Awards 2027: Нэр дэвшигчдийн БҮРЭН жагсаалт
Роберт Паттинсон дараагийн Жеймс Бондын дүрийг бүтээнэ
Өөрийн барааг худалдаж авахыг хориглодог Өмнөд Солонгос наймаачин эр
ФАКТ: Г.Дамдинням сайдын барьсан "iPhone Duo" гар утас дунджаар 10 сая төгрөгний үнэтэй
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • 2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
    12 цаг 44 мин
  • Улс хоорондын шуудан илгээмжийн нийт бараа эргэлт 40.5 хувиар өсжээ
    12 цаг 53 мин
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
    13 цаг 1 мин
  • Их зохиолч Д.Нацагдоржийн мэндэлсний 120 жилийн ой өнөөдөр тохиож байна
    13 цаг 50 мин
  • Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станцын бүсээс эртний чулуун хайрцагтай булш илэрчээ
    13 цаг 55 мин
  • Өвөрхангай аймгийн Засаг даргаар Т.Жамбалцэрэнг томилжээ
    14 цаг 6 мин
  • О.Батжаргал: Төрөө дээдэлдэг ард түмний хувьд төрийн тэргүүний ажил ариун байх ёстой, сэвтээж таарахгүй
    14 цаг 58 мин
  • Азийн Испорт болон оюуны анхдугаар наадам 2027 оны арваннэгдүгээр сард болно
    15 цаг 21 мин
  • Я.Содбаатар: 2019, 2020 оны намын санхүүжилтэд хөндлөнгийн аудит оруулна
    15 цаг 23 мин
  • Өнөөдөр "Олон улсын оюутны эрхийг хамгаалах өдөр"
    15 цаг 37 мин
  • Ц.Ганзориг: Ерөнхийлөгч гүжир гүтгэлэгт нэр төрөө сэргээлгэх хуулиар олгогдсон бүрэн эрхийнхээ хүрээнд өөрөө шийдвэрээ гаргасан
    15 цаг 47 мин
  • Н.Учрал: Эх хэл бол үндэстний оюун санааны дархлаа, тусгаар тогтнолын баталгаа юм
    15 цаг 49 мин
  • “Pizza Hut” сүлжээ рестораныг үүсгэн байгуулагч Дэн Карни таалал төгслөө
    15 цаг 55 мин
  • Улаанбурхан өвчний дэгдэлтийг таслан зогсоолоо
    16 цаг 6 мин
  • Grammy Awards 2027: Нэр дэвшигчдийн БҮРЭН жагсаалт
    16 цаг 7 мин
  • Роберт Паттинсон дараагийн Жеймс Бондын дүрийг бүтээнэ
    16 цаг 23 мин
  • Л.Мөнхбаясгалан: У.Хүрэлсүхийг яс шалгаж ард түмэнд мэдээлэх хэрэгтэй
    16 цаг 26 мин
  • Х.Нямбаатар: Тайвширч, хууртаж болохгүй. Түүнд маш олон арга заль бий
    16 цаг 26 мин
  • Дархан аваргыг гурвантаа хаясан Сумын заан П.Нямжав
    16 цаг 39 мин
  • Н.Алтанхуяг: Монголын төр шударга, ариун байх ёстой. Огцорлоо гээд асуудлыг орхиж болохгүй
    16 цаг 43 мин
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Бөхчүүдийн улирлын чансааг Улсын аварга О.Хангай хол тасархай тэргүүлж, Улсын арслан Ц.Бямба-Отгон удаалж байна
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • МУГТ Т.Тулга, Л.Энхрийлэн нар дэлхийн чансааг ТЭРГҮҮЛЖ байна
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Дохио!!! Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • Өвөлжилтийн бэлтгэл, отор нүүдлийн зохион байгуулалтыг эрчимжүүлэх чиглэл өглөө
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • МУГТ Э.Цэндбаатар энэ бямба гарагт Мухаммад Якубовтой тулалдана
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Дональд Трампын илгээсэн тусгай илч нар В.Путинтай уулзахаар Москвад ирлээ
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • ПСЖ клубийн алтан эрин үе
  • П.Бат-амгалан дэлхийн аварга болж, дэлхийн дээд амжилтыг шинэчиллээ
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
24 баримт
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК