Ираны Ерөнхийлөгч Масуд Пезешкиан есдүгээр сарын 22-нд Нью-Йорк хотыг зорьж, НҮБ-ын Ерөнхий ассамблейн 81 дүгээр чуулганд оролцохоор болжээ. Тус улсын төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүн өмнөх жилүүдийнхээс цөөн байх бөгөөд Пезешкиан болон гол дипломат төлөөлөгчид багтах аж.
Иран улс НҮБ-ыг үүсгэн байгуулагч орнуудын нэг бөгөөд олон жилийн турш Ерөнхий ассамблейн өндөр түвшний уулзалтад оролцож ирсэн. Харин энэ жилийн оролцоо нь онцгой нөхцөлд болж буйгаараа анхаарал татаж байна. Учир нь Иран болон АНУ-ын хооронд дайн үргэлжилж байгаа энэ үед Ираны төрийн тэргүүн АНУ-ын нутаг дэвсгэрт болох олон улсын дипломат уулзалтад оролцох гэж байна.
АНУ-ын засаг захиргаа Ираны “үндсэн төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүн”-ийг Нью-Йоркт ирэхийг зөвшөөрсөн байна. Үүнд Ерөнхийлөгч Пезешкиан болон Гадаад хэргийн сайд Аббас Арагчи нар багтаж байгаа аж.
Гэхдээ Ираны төлөөлөгчдөд Нью-Йорк хотод зорчих болон худалдан авалт хийхтэй холбоотой тодорхой хязгаарлалт үйлчлэх юм. АНУ-ын Төрийн департаментын мэдээлснээр төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд багтах зарим хүмүүсийг визээр хангаагүй бөгөөд Пезешкианы хэвлэлийн багийн зарим гишүүн ч Нью-Йоркт очих боломжгүй болсон байна.
НҮБ-ын төв байр Нью-Йоркт байрладаг тул тус байгууллагыг зохион байгуулагч орны хувьд АНУ гишүүн орнуудын албан ёсны төлөөлөгчдийг чуулганд оролцуулах үүрэгтэй. НҮБ-ын төв байрны тухай хэлэлцээрийн дагуу гишүүн орнуудын төлөөлөгчдийн зорчих хөдөлгөөнд саад учруулахгүй байх зохицуулалт байдаг.
Трамп, Пезешкиан нар уулзах уу?
Энэ удаагийн Ерөнхий ассамблейн үеэр АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп болон Пезешкиан нар нэг хотод байх нь анхаарлын төвд байна. Трамп өмнө нь Пезешкиантай уулзах боломжтой гэдгээ хэлсэн ч хоёр улсын төрийн тэргүүн нарын уулзалт албан ёсоор товлогдоогүй байна. Вашингтон, Тегеран хоёрын хооронд дайн үргэлжилж, энхийн хэлэлцээ тодорхой үр дүнд хүрээгүй байгаа энэ үед ийм уулзалт болох эсэх нь олон улсын дипломат хүрээнд анхаарал татаж байна.
Сүүлийн хоёр долоо хоног гаруйн хугацаанд АНУ Ираны эсрэг шинэ цохилт өгсөн тухай олон нийтэд мэдээлэгдээгүй байна. Гэсэн хэдий ч мөргөлдөөн албан ёсоор дууссан гэж үзэх нөхцөл бүрдээгүй хэвээр байна. Трамп Ираны асуудлаар “томоохон шийдвэр” гаргах гэж буйгаа мэдэгдсэн бол Иран улс АНУ дахин цэргийн ажиллагаа явуулбал бүс нутаг дахь Америкийн цэргийн бааз болон ашиг сонирхлын эсрэг хариу цохилт өгнө гэж анхааруулжээ.
Ираны төлөөлөгчид Нью-Йоркт ирэх нь Вашингтон, Тегераны хооронд шууд болон зуучлагч орнуудын шугамаар дипломат яриа хэлэлцээ хийх боломжийг нэмэгдүүлж болзошгүй байна. Гэхдээ хоёр талын байр суурь одоогоор нэлээд зөрүүтэй хэвээр байгаа юм.
Иран улс өмнө нь ч НҮБ-ын Ерөнхий ассамблейд оролцож байсан. Тухайлбал, 2015 онд тухайн үеийн Ерөнхийлөгч Хасан Рухани Ираны цөмийн хөтөлбөртэй холбоотой олон улсын хэлэлцээр байгуулсны дараахан НҮБ-ын индрээс уг хэлэлцээрийг энх тайвны төлөөх чухал алхам хэмээн танилцуулж байв. Харин энэ жилийн нөхцөл байдал үүнээс эрс өөр бөгөөд Иран, АНУ-ын хоорондын зөрчил, Ойрх Дорнод дахь дайн НҮБ-ын Ерөнхий ассамблейн гол анхаарлын нэг болж байна.
Л.Баяр
