Сүүлийн жилүүдэд улс орнууд Батлан хамгаалахын зардлаа нэмэгдүүлэхийн хэрээр нууц технологиудыг туршиж эхэлжээ. Тэр дундаа онгоц зөөвөрлөгч, нугалардаг буу зэрэг нь шинэ үзэгдэл биш болсон байна.
1. Онгоц зөөвөрлөгч
АНУ-ын арми тагнуулын бүсэд байгаа нисэгчгүй байлдааны онгоцуудыг тээвэрлэхийн тулд онгоц зөөвөрлөгчийг туршиж, хөгжүүлж байна. Батлан хамгаалахын дэвшилтэт судалгааны төслийн агентлаг жижиг нисэгчгүй онгоцноос эхлээд C-130 хүртэлх том онгоцуудыг тулааны талбараас зөөвөрлөх арга замыг эрэлхийлж байгаа ажээ. Нисэгчгүй онгоц нь хямд төсөр, эрсдэл багатай боловч тусгай, хурд зэрэг үзүүлэлтээрээ даалгаврыг төдийлөн сайн гүйцэтгэж чаддаггүй.
2. “Варяг” хөлөг онгоц
БНХАУ Украин улсаас “Варяг” хөлөг онгоцыг худалдан авахыг хүсч байгаа бөгөөд энэ нь 67500 тонн усны багтаамжтай удирдлагын төрлийн онгоц тээвэрлэгч “Кузнецов” нэртэй хөлөг онгоцны ангилалд багтдаг юм. Энэхүү хөлөг онгоц 200 тэрбум ам. долларын үнэтэй, 18 ширхэг Су-27 онгоц буюу 24 ширхэг МИГ онгоц тээвэрлэх чадвартай юм.
3. Ангараг гариг руу тээвэрлэгч хөлөг
НАСА Ангараг гариг дээр хүмүүсийг зөөвөрлөн аваачихын тулд Орион нэртэй сансарын хөлгийг зохион бүтээж байна. Тус хөлөг 5800 км аялж, Улаан нүдэн гаригт хүрнэ. Мөн ямар ч температурт дасан зохицох чадвартай байх бөгөөд Дэлхийн агаар мандалд буцаж орохдоо Цельсийн 2200 грудас буюу хэт хүйтэн орчныг туулах юм.
4. Оросын бөмбөгдөгч онгоц
Су-34 фронтын бөмбөгдөгч онгоц бол Оросын армийн бас нэг шинэ зэвсэг юм. Энэ шинэ онгоцны байлдааны ачаалал дэлхийн 2-р дайны үед «нисдэг цайз» гэгдсэн Б-17 онгоцныхтой тэнцэж байна. Гаднаас харахад оросын бөмбөгдөгч онгоц сөнөөгчтэй төстэй хийгээд нарийн манёварлах чадвар нь түүнтэй адилхан байна. Гэвч зорилго, боломж нь огт өөр байна гэж Оросын гавьяат туршигч нисэгч Магомед Толбоев хэлээд: «Тууний зорилт огт өөр байна. Агаарт байг амдан сөнөөх биш, газар, тэнгист устгахад оршино. Тэр урьдын Ту-22, Ту-22м зэрэг онгоцоос зарчмын ялгаатай. Нисэх онгоц шатахуун агаарт нэмж хийлгүй бараг 4 цаг, нэмж хийвэл 24 цаг нисэх юм. Алсын нислэг хийх онгоц зохих зэвсэгтэй. Тэр дүнд зэргийн бөмбөгдөгч онгоц мэт 6-8 тонн байлдааны хэрэгсэлтэй байж болно. Шинэ онгоц байлдааны ачаалалыг оролцуулан нарийн түвэгтэй нислэг хийх чадвартай» гэв.
АНУ-ын арми тагнуулын бүсэд байгаа нисэгчгүй байлдааны онгоцуудыг тээвэрлэхийн тулд онгоц зөөвөрлөгчийг туршиж, хөгжүүлж байна. Батлан хамгаалахын дэвшилтэт судалгааны төслийн агентлаг жижиг нисэгчгүй онгоцноос эхлээд C-130 хүртэлх том онгоцуудыг тулааны талбараас зөөвөрлөх арга замыг эрэлхийлж байгаа ажээ. Нисэгчгүй онгоц нь хямд төсөр, эрсдэл багатай боловч тусгай, хурд зэрэг үзүүлэлтээрээ даалгаврыг төдийлөн сайн гүйцэтгэж чаддаггүй.
БНХАУ Украин улсаас “Варяг” хөлөг онгоцыг худалдан авахыг хүсч байгаа бөгөөд энэ нь 67500 тонн усны багтаамжтай удирдлагын төрлийн онгоц тээвэрлэгч “Кузнецов” нэртэй хөлөг онгоцны ангилалд багтдаг юм. Энэхүү хөлөг онгоц 200 тэрбум ам. долларын үнэтэй, 18 ширхэг Су-27 онгоц буюу 24 ширхэг МИГ онгоц тээвэрлэх чадвартай юм.
НАСА Ангараг гариг дээр хүмүүсийг зөөвөрлөн аваачихын тулд Орион нэртэй сансарын хөлгийг зохион бүтээж байна. Тус хөлөг 5800 км аялж, Улаан нүдэн гаригт хүрнэ. Мөн ямар ч температурт дасан зохицох чадвартай байх бөгөөд Дэлхийн агаар мандалд буцаж орохдоо Цельсийн 2200 грудас буюу хэт хүйтэн орчныг туулах юм.
Су-34 фронтын бөмбөгдөгч онгоц бол Оросын армийн бас нэг шинэ зэвсэг юм. Энэ шинэ онгоцны байлдааны ачаалал дэлхийн 2-р дайны үед «нисдэг цайз» гэгдсэн Б-17 онгоцныхтой тэнцэж байна. Гаднаас харахад оросын бөмбөгдөгч онгоц сөнөөгчтэй төстэй хийгээд нарийн манёварлах чадвар нь түүнтэй адилхан байна. Гэвч зорилго, боломж нь огт өөр байна гэж Оросын гавьяат туршигч нисэгч Магомед Толбоев хэлээд: «Тууний зорилт огт өөр байна. Агаарт байг амдан сөнөөх биш, газар, тэнгист устгахад оршино. Тэр урьдын Ту-22, Ту-22м зэрэг онгоцоос зарчмын ялгаатай. Нисэх онгоц шатахуун агаарт нэмж хийлгүй бараг 4 цаг, нэмж хийвэл 24 цаг нисэх юм. Алсын нислэг хийх онгоц зохих зэвсэгтэй. Тэр дүнд зэргийн бөмбөгдөгч онгоц мэт 6-8 тонн байлдааны хэрэгсэлтэй байж болно. Шинэ онгоц байлдааны ачаалалыг оролцуулан нарийн түвэгтэй нислэг хийх чадвартай» гэв.
5. Нугалардаг буу
Magpul FMG-9 бууг хүнд металл биш хөнгөн жинтэй полимер материалаар хийсэн байна. Мөн хувцасны халаасанд хийгээд явж болохоор жижиг хэмжээтэй юм. Энэ бууг нугалаад, дөрвөлжин хар хайрцган дотор нууж болно. Мөн хагас автомат галлагаатай, минутанд 650 байг онох чадвартай. 20,6 инч хэмжээтэй уг буу үзэгдэж харагдахгүй, нууц учир Батлан хамгаалахын салбарт түгээмэл хэрэглэдэг.
Magpul FMG-9 бууг хүнд металл биш хөнгөн жинтэй полимер материалаар хийсэн байна. Мөн хувцасны халаасанд хийгээд явж болохоор жижиг хэмжээтэй юм. Энэ бууг нугалаад, дөрвөлжин хар хайрцган дотор нууж болно. Мөн хагас автомат галлагаатай, минутанд 650 байг онох чадвартай. 20,6 инч хэмжээтэй уг буу үзэгдэж харагдахгүй, нууц учир Батлан хамгаалахын салбарт түгээмэл хэрэглэдэг.
6. Харагддаггүй танк
Польшийн Батлан хамгаалахын Обрум компани PL-01 хэмээх үл үзэгдэгч танкыг танилцуулж байна. BAE системийн үл үзэгдэгч танк нь 35 тонн жинтэй, 7 метр урт, 3,8 метр өргөн, 2,8 метр өндөртэй юм. Мөн өдөр, шөнийн алинд нь ч ажиглалт хийх боломжтой байхаар тоноглогджээ. Танкны зургаан өнцөгт гадаргууг хүссэнээрээ халааж, хөргөөн харагдахгүй болгох боломжтой. Ингэснээр алслагдмал объектыг нууцаар ажиглах юм.
Польшийн Батлан хамгаалахын Обрум компани PL-01 хэмээх үл үзэгдэгч танкыг танилцуулж байна. BAE системийн үл үзэгдэгч танк нь 35 тонн жинтэй, 7 метр урт, 3,8 метр өргөн, 2,8 метр өндөртэй юм. Мөн өдөр, шөнийн алинд нь ч ажиглалт хийх боломжтой байхаар тоноглогджээ. Танкны зургаан өнцөгт гадаргууг хүссэнээрээ халааж, хөргөөн харагдахгүй болгох боломжтой. Ингэснээр алслагдмал объектыг нууцаар ажиглах юм.
7. Камертай буу
Камертай бууг ихэвчлэн тактикийн үр дүнг хэмжих зорилгоор нисэх онгоцонд ашигладаг. Энэ төхөөрөмжийг Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед буудаж унагасан дайсны онгоцуудыг тооцоолох зорилгоор хэрэглэж байсан гэдэг. Өнөөдөр программ хангамж хөгжихийн хэрээр буун дээрээ видео бичлэг хийж, дуран ямар объект дээр чиглэж байгаа нарийн ажиглах боломжтой болжээ.
8. Лазер хамгаалагч
Тэнгисийн цэргийн адмиралууд далайчдыг хамгаалах лазер төхөөрөмжийг Персийн буланд байршуулжээ. Уг лазерын тусламжтайгаар нисэгчгүй байлдааны онгоцуудыг ажиглаж, байгаа зөв онилох боломжтой.
Сэтгэгдэл (1)