Тендер шалгаруулалтын хамгийн том “но” нь буух эзэн, буцах хаяггүй нөхдийг сонгон шалгаруулдагаас болдогыг хэн хэнгүй мэдэх болсон цаг. Улсын төсвөөр гүйцэтгэх ажилд хаанахын хэн нь мэдэгдэхгүй нөхдүүд шалгарч, дундшиж дуншиж ажил хийсэн болдог. Чанартай гэж амалсан бүтээл нь хэдхэн жилийн нүүр үзэлгүй нурах нь олон. Энэ үед нөгөө гүйцэтгэгч компани нь татан буугдсан, дампуурсан, хөрөнгийн эх үүсвэргүй болсон гэх шалтаг тоочих нь олон. Тэгвэл дахиад ийм асуудал үүсэх вий гэсэн болгоомжлол төрүүлсэн нэг бүтээн байгуулалт эхлээд олон сарыг ардаа үдэж байна. Энэ Улаанбаатар хотыг хойд бүстэй холбох Улаанбаатар-Дархан чиглэлийн зам барихтай холбоотой саар мэдээлэл. Хамгийн эмгэнэлтэй нь автозам барихтай зэрэгцэн осол аваар тасрахаа байж, олон иргэн амиа алдаж, эрүүл мэндээрээ хохироод буй. Үүний шалтгаан нь анхнаасаа нарийн төлөвлөлт, төлөвлөгөөгүй эхэлсэн, хэт удаашралтай байгаа зэрэг нь нөлөөлсөн гэхэд хилсдэхгүй. Үүнийг нь ч батлах мэт Монголын талын туслах компанийн удирдлагууд зам барихад багагүй хүндрэл бэрхшээл тулгарч байгааг хэлсэн байдаг. Үүнтэй зэрэгцээд хятад эзэд монгол ажилчдын цалинг өгөөгүйн улмаас зодоон цохиондоо хүртэл тулж, энэ нь хууль хяналтын байгууллагын чихэнд хүрсэн гэх мэдээлэл цацагдсан. Нийгмийн, нийтийн хүлээлт дээд цэгтээ хүрч, олон мянган иргэдэд чирэгдэл учруулж байхад ажил гүйцэтгэхээр тендерт шалгарсан компани нь ямар суурьтай байгаа нь тодорхойгүй байна.

Угтаа дээрх чиглэлийн автозамыг “China State Construction Еngineering Group” хэмээх компани гүйцэтгэхээр шалгарсан байдаг. Ингэснээр "Хар модот" даваанаас Урьхан хүртэлх 45 км, Сүмбэрийн уулзвараас Цайдамын хөндий хүртэлх 45.08 км авто замын ажил гээд нийт 90,8 км замын ажлыг гүйцэтгэх болжээ. Ажилласан туршлага, техник зэргээс нь үзвэл, нэг их асуудал дагуулаад байхгүй мэт. Гэтэл автозамын ажил эхэлснээс хойш Монголын автозамын шинэчлэлийн түүхэнд байгаагүй шахуу бараан түүхийг ардаа үлдээсэн нь харамсаар. Гэтэл үүндээ хятад компанийн удирдлагууд хээв нэг хандсан байх юм. Тухайлбал,“China State Construction Еngineering Group” компаний төслийн удирдагч нь “Манай ажил төлөвлөсний дагуу амжилттай хэвийн үргэлжилж байна. Автозамыг хугацаандаа хүлээлгэж өгнө. Гадуур яваад байгаа элдвийн цуу яриа бол огт худал мэдээлэл. Бид энэ талын арвин туршлагатай компани тул санаа зовох явдалгүй” хэмээн хариулсан байх юм.

Гүйцэтгэгч компанийн удирдлагуудын хэлснээр Дархан чиглэлийн автозам барих ажил саадгүй үргэлжилж байгаа гэж ойлгогдохоор. Гэтэл нөхцөл байдал бодит байдал дээр эсрэгээрээ гэдгийг замын хүн бүр хэлж байна.  Наандаж л үнэхээр монгол ажилчдын цалинг өгдөггүй, зодож цохисон нь үнэн бол "Хойноос ирээд хот минийх. Хотонд ороод хонь минийх" гэдэг шиг зүйл болж байгаа юм биш биз. Тиймээс буух эзэнтэй, буцах хаягтай хүмүүсээр энэ мэт ажлаа хийлгэж байх юмсан даа. Хэзээ, хэн, хэрхэн хийсэн нь мэдэгдэхгүй чанаргүй зам барьчихдаг. Эцэст нь хариуцлага хүлээх хүнгүй болох вий дээ.

Г.Алимаа