Тэргэнцэртэй сэлэмний улсын аварга шалгаруулах анхдугаар тэмцээн болох гэж байна. Үүнтэй холбогдуулан Монголын тэргэнцэртэй сэлэмний холбооны нарийн бичгийн дарга О.Анударьтай ярилцлаа. Тэрээр туялзуур сэлэмний тамирчин ба Бүгд тэгш эрхтэй гэдгийг уриалахын тулд холбоогоо байгуулж байжээ. Сонирхуулахад өнөөдрөөс эхлэн нэгдүгээр сарын 18-ныг дуустал “Мөсөн өргөө” цогцолборт 15 холбоодын нэгдсэн улсын аварга шалгаруулах тэмцээн зохиогдох аж.
- Танд энэ өдрийн мэндийг хүргэе. Холбооныхоо талаар бидэнд танилцуулаач.
-Бүгдэд нь өдрийн мэнд хүргэе. Монголын тэргэнцэртэй сэлэмний холбоо 2018 онд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийг спортоор хичээллэх, шаардлагатай дасгал хөдөлгөөний бэлтгэл хийх зорилготой байгуулж байсан. Тухайн үед Монгол улсад 143 мянган хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд байна гэсэн судалгаанд үндэслэн энэ хүмүүсийг хөдөлгөе, хүн бүр спортоор хичээллэх тэгш эрхтэй шүү гэдэг ойлголт өгөхийг хүссэн. Тиймдээ ч 2020 оны Токиогийн Паралимпийн наадамд оролцох зорилго тавьж бэлтгэж байсан хэдий ч ковидийн нөхцөлөөс болоод олон улсын тэмцээнд оролцож чадаагүй. Гэхдээ бид бууж өгөлгүй өмнөх зорилгоо биелүүлэхээр 2024 оны Парисын Паралимпийн наадамд оролцоно гэсэн амбицтай байгаа. Бид Монголын бахархал Паралимпийн тамирчинтай болох зорилготой бэлтгэлээ хийсээр байна.
-Ойролцоогоор хэдэн тамирчинтай вэ?
-Одоогоор хоёр клуб үйл ажиллагаа явуулдаг. Нийт 30 орчим тамирчид тогтмол хичээллэж байна.
-Удахгүй анхны улсын аварга шалгаруулах тэмцээн болно гэж сонссон. Тэмцээн тойрсон онцлог зүйлсээс дурьдвал?
-Тэгэлгүй яах вэ. Өнөөдрөөс эхлээд 10 хоног Мөсөн өргөө цогцолборт 15 холбоодын нэгдсэн аварга шалгаруулах томоохон тэмцээн болно.Бид анхны улсын аварга тэмцээндээ оролцох гэж байна. Монголын тэргэнцэртэй сэлэмний холбоо эдгээр холбоодын нэг болж оролцож байгаа ба эрэгтэй, эмэгтэй, ганцаарчилсан ангиллаар тамирчид оролцоно. Мөн орон нутгаас тамирчид ирж байна. Одоогийн байдлаар 50 орчим тамирчид бүртгүүлсэн. Үүнээс харахад манай спорт шат ахиж, дараагийн төвшинд хүрч байна гэж ойлгож байгаа. Энэ тэмцээнд аварга авсан эрэгтэй, эмэгтэй тамирчид маань энэ онд зохиогдох Олон улсын анхны тэмцээнд буюу Европын цомын тэмцээнд оролцох эрхтэй болно.
-Удирдамж харж байхад хүнд сэлэмний төрлөөр тамирчид хүч үзнэ гэж байсан. Энэ төрөлд тамирчдаа бэлтгэдэг үү? Сэлэм, хэрэгслийн хувьд хэдэн кг жинтэй байдаг вэ?
-Тэргэнцэртэй сэлэм дотроо хүнд, хөнгөн, илд гэсэн төрлүүд байдаг. Манай улсад хүнд сэлэмний төрлийг хөгжүүлж байгаа. Хамгаалалтын хувцас хэрэгслийн хувьд маск нь 800 ньютон хүчийг даах чадалтай, сэлэм 1200 гр орчим жинтэй байдаг.
-Энэ төрлийн спортын хөгжлийг дүгнээд үзвэл таны хувьд?
-Анх холбоогоо байгуулж байхад хоёр л тамирчинтай байсан. Тамирчин олдохгүй хүнд үеийг туулж байсан өдрүүд ч байдаг. Харин тэмцээнээс тэмцээний хооронд туялзуур сэлмийг сонирхох, хичээллэх хүмүүсийн тоо нэмэгдсэн. Харин хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн нэг асуудал нь залуучууд гэрээсээ гарах нь маш бага мөн унаа тээврийн асуудал байдаг. Ихэнх нь бэлтгэлдээ ирэхдээ биеэ даагаад ирэх боломжгүй байдгаас шалтгаалаад хичээллэх хүмүүсийн тоо хангалттай өсдөггүй. Бас хөдөлгөөн хамгийн чухал. Манайд анх ирсэн тамирчин саажилттай, өөрөө халбагаа барьж чаддаггүй байсан. Гэтэл бэлтгэл хөдөлгөөн хийсний дараа өөрөө хоолоо иддэг болсон байгаа юм.
-Тамирчдын хувьд хэдэн настай вэ? Хамгийн залуу тамирчин хэдтэй вэ?
-Насны хувьд хамгийн залуу тамирчин 14 настай бол ахмад нь 60 настай хүмүүс байдаг. Тэд ч бас тэмцээнд оролцоно.
-Дэмжиж ажилладаг байгууллагууд бий юу? Ямар байгууллагатай хамтарч ажиллаж байсан бэ?
-Мэдээж олон байгууллагууд байдаг. JCI progress байгууллага анх биднийг дэмжиж, “Тэргэнцэртэй баатрууд” төслийг хамтран зохион байгуулж байсан. Үүний хүрээнд БНСУ-с дасгалжуулагч авч ирж бэлтгэдэг байснаас гадна тамирчдын хувцас хэрэгслийг бэлдэж өгч байсан нь манай холбооны анхны хэрэгсэл болж байсан учраас тод үлдсэн. Мөн спорт хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн хөдөлмөр эрхлэлтэд нөлөөлөх боломжтой. Тиймээс дотроосоо дасгалжуулагч, шүүгчдээ бэлтгэж байгаа. Даваасүрэн тамирчин маань дасгалжуулагч болохоор бэлтгэгдэж байгаа ба анхны ивээн тэтгэгчтэй тамирчин болсон. Цаашдаа бүх тамирчдаа дэмжиж, ивээн тэтгэгчтэй болохыг зорьж байгаа.
-Энэ төрлийн спортоор хичээллэхээр зэхэж байгаа залууст хандаж юу гэж хэлмээр байна?
-Манай холбооны зүгээс ирэх дөрвөн жилийн төлөвлөгөөндөө олон нийтийг уриалах ажлыг хийнэ гэж тусгасан. Нэг л зүйлийг хүн бүрд хэлмээр байна. Хөгжлийн бэрхшээл гэдэг хөгжих бэрхшээл биш. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд, залуус нийгэмд гарахаас санаа зовоод гэртээ байдаг юм билээ. Тэр залуусыг нэг удаа ч болов ирээд тулалдаад үзээсэй, гэртээ битгий суугаасай зорилготой болоосой гэж уриалмаар байна. Үүнээс гадна хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн төвүүдийг мөн адил уриалмаар байна. Хэрвээ тээврийн хэрэгслээр зорчих боломжоор хангаад өгвөл бид спортоор хичээллэх боломжоор хангахад бэлэн байна.
-Бидэнтэй ярилцсанд баярлалаа. Тэмцээнд нь амжилт хүсье.
-Баярлалаа.
Т.Мөнхжаргал
