Дэлхийн экспортыг дэмжих чуулга уулзалтын хүрээнд Монгол улсын засгийн газар, Олон улсын худалдааны төвийн дэмжлэгтэйгээр зохион байгуулагдаж буй “Олон улсын жижиг, дунд үйлдвэрийн өдөр 2023” экспортод чиглэсэн бүтээгдэхүүний үзэсгэлэн хөтөлбөр гурав дахь өдрөө нийслэлийн төв талбайд өргөн дэлгэр үргэлжилж байна. Экспортын чиг баримжаатай аж ахуй нэгжүүдийг дэмжих, бараа бүтээгдэхүүнүүдийг нь сурталчлан таниулах зорилгын хүрээнд гурав дахь өдрөө “Хүнсний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгч, хоршоологчдын өдөрлөг” боллоо.
Энэ үеэр арьс шир, гар урлал, дотоодын үйлдвэрийн хүнсний бүтээгдэхүүн зэрэг чиглэлээр дотоод, гадаадын 200 гаруй аж ахуй нэгж бүтээгдэхүүнээ танилцуулж байгаа. Энэ өдрийн онцлог нь хоршоологчдын бараа бүтээгдэхүүн, тэдгээр өсөх дэвжих нөхцөл боломжид тулгуурласнаараа онцлог байв. Арга хэмжээний хүрээнд эхний өдөр “Арьс ширэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгчдийн өдөрлөг”, хоёр дахь өдөр “Ноос ноолуурын салбарын өдөрлөг” болсон. Харин бид өнөөдөр хүнсний үйлдвэрлэл, тэр дундаа хоршоологчдын талаар сурвалжилга бэлтгэлээ. Талбайн хойморт зассан индэр дээр нээлтийг үгс хэлэгдэж, хоршоологчид ээлж дараагаар бараа бүтээгдэхүүнээ танилцуулав. Тэдэн дундаас бид Хөдөө аж ахуйн хоршоологчдын асрыг онцолж байна. Уг асарт “Сүүн далай оргил”, “Бумт алтан шаглаа” зэрэг хоршоод бараа хүнсний бүтээгдэхүүн, цагаан идээгээ дэлгэсэн байв.
Түүхэн эх сурвалж:
Нэгдэлчдийн III их хурлаар 1967 оны зургадугаар сарын 15-нд Хөдөө аж ахуйн нэгдлийн холбооны дээд зөвлөл нэртэйгээр анх байгуулагдсан. 1992 оны нэгдүгээр сарын 19-нд хуралдсан Хөдөө аж ахуйн хоршоологчдын анхдугаар их хурлаар Монголын хөдөө аж ахуйн хоршоологчдын үндэсний холбоо нэртэйгээр шинэчлэгдэн зохион байгуулагдсан. Дараагаар нь 2010 оны 10 дугаар сард “Монголын хөдөө аж ахуйн хоршоологчдын үндэсний холбоон”-ы дэргэд “Хөдөө аж ахуйн хоршооллын мэргэжил сургалт судалгааны төв” -ийн үйл ажиллагааг явуулах зорилгоор байгуулагдаж байсан бол одоо тэд хоршоодод ханган нийлүүлэлт, маркетинг борлуулалтын үйлчилгээ үзүүлэхээр үйл ажиллагаагаа өргөжүүлэн ажиллаж байгаа аж. Тус холбоо нь олон улсын түвшинд үйл ажиллагаа явуулдаг Зүүн Азийн ХАА-н байгууллагуудын зөвлөлд 1997 онд, Олон улсын хоршооллын холбооны хөдөө аж ахуйн байгууллагад 1998 онд, Олон улсын хоршооллын холбоонд 2009 онд, Хөдөөгийн тогтвортой хөгжлийн төлөө азийн фeрмeрүүдийн холбоонд 2013 онд тус тус гишүүнээр элсэн хамтран ажиллаж байна. Мөн өөрийн улсад гадаад, дотоодын төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлэгч төрийн болон төрийн бус байгууллагуудтай хамтран төсөл хэрэгжүүлж, харилцан туршлага солилцдог.
Тус холбоо 21 аймагт 769 хоршоололд 200 мянга гаруй малчид, тариаланч, бусад жижиг, дунд үйлдвэрлэл эрхлэгчдийг хамруулан үйл ажиллагаагаа явуулдаг. Хоршоологчдынх нь 42.7 хувийг мал, аж ахуй, 30.9 хувийг газар тариалан, 14.6 хувийг худалдаа үйлчилгээ, 11.7 хувийг жижиг, дунд үйлдвэрлэгчид эзэлдэг. Хоршоологчдынхоо нийтлэг эрх ашгийг хамгаалах, хууль эрх зүй болон бизнесийн таатай нөхцөл бүрдүүлэх нь тэдний тэргүүний үүрэг.
Тэд энэ өдөр “Агри-Кооп” брэндээ олон нийтэд сурталчлав. Тодруулбал, хоршоологчид уг брэндийн тэмдгийг өөрсдийн үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүний сав баглаа боодол, танилцуулга, каталог, худалдаа үйлчилгээний цэгийн хаяг, сошиал хуудас, баннер зэрэг олон нийтэд хүртэх боломжит нөхцөлүүдэд ашиглах боломжтой байдаг.
Тэд сарлагийн борц, чацарганын тос, шүүс, цулхирын гурил, өргөст хэмх зэрэг бүтээгдэхүүнүүдээ өнөөдрийн өдөрлөгт авч ирж, “Хоршоод тогтвортой хөгжлийн төлөө” асарт өргөн олны нүдийг хужирлав. Уг асраас өөр нэг онцлох хоршоо буй нь “Сүүн далай оргил” хоршоо юм.
Тэд Төв аймгийн Баянчандмань сумандаа анх бүлгийн журмаар уламжлалт аргад тулгуурлан сүү, цагаан идээ үйлдвэрлэдэг байсан бол 2015 оноос эхлэн хоршоо болж өргөжсөн. Тэдний өдөр бүр өсөн дэвжиж буйд Хөдөө аж ахуйн хоршоологчдын холбооны дэмжлэг их ээ.
Тэдний төлөөлөл цагаан халаадтай 60 орчим насны эмэгтэй бидэнд багахан танилцуулга хийсэн юм. Тэрбээр “Бид Төв аймгийн Баянчандмань суманд үйл ажиллагаагаа явуулдаг. Анх 2009 оноос бүлгийн хүрээнд ажиллаж байгаад 2015 оноос хоршоо болсон. Бид сүү, сүүн бүтээгдэхүүн боловсруулж, өрөм, ааруул, тараг, бяслаг, иж бүрдэл, аарц, ээзгий, зайрмаг зэрэг 12 нэр төрлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байна. Есөн гишүүн, таван ажилчинтай болохоор хувиараа сүү, цагаан идээ үйлдвэрлэгчдээс чанар, органик байдлаараа ялгардаг. Гол тулгамддаг асуудал гэвэл өвлийн цагт сүү хомсдолтой байдаг учир зогсонги байдалд орох эрсдэлтэй. Гэвч боломжоороо ажиллаад л байгаа. Бидний үйлдвэртээ ашигладаг тоног төхөөрөмжүүд бүгд дотоодоос. Хөдөө аж ахуйн хоршоологчдын холбоо үргэлж биднийг дэмждэг учир үйл ажиллагаагаа явуулах, борлуулах, өсөн дэвжих зэрэгт ямар ч асуудал тулгардаггүй” гэсэн юм.
Хамгийн их хүн шавсан асар гэвэл уг асрыг л нэрлэнэ. Энэ мэтчилэн өөрийн бараа бүтээгдэхүүнээ олон нийтэд дэлгэн харуулах маш олон асар байлаа. Тэр болгоныг та бүхэнд танилцуулж хүчрэхгүй тул амжиж Сүхбаатарын талбайгаар зочлоорой.
Л.Сайнаа
