Монгол Улсад Архив, албан хэрэг хөтлөлтийн улсын хяналтын алба байгуулагдсаны 25 жилийн ойг тохиолдуулан Архивын ерөнхий газраас “Улсын байцаагч нарын анхдугаар зөвлөгөөн”-ийг зохион байгуулж байна.
Тус зөвлөгөөнөөр Архив, албан хэрэг хөтлөлтийн улсын хяналтын 25 жилийн ажлын үр дүн, цаашдын зорилт, хяналт шалгалтын үйл ажиллагаанд холбогдох хууль тогтоомжийг шинэчлэх талаар санал бодлоо солилцож байгаа юм. Зөвлөгөөнд Архивын ерөнхий газар болон төрийн архивын удирдлагууд, улсын ерөнхий байцаагч, ахлах байцаагч, байцаагч нар оролцож байна.
Албан хэрэг хөтлөлтийн ажлыг шалган зааварлах ажил 1960-аад оны эхэн үеэс эрчимжиж, 1990 онд Сайд нарын зөвлөлийн 295-р тогтоолоор “Архив, албан хэрэг хөтлөлтийн улсын хяналтын дүрэм” батлагдсанаар улсын байцаагчдын эрх зүйн үндэс бүрдэж, хяналтын алба үүссэн түүхтэй.
Хяналтын алба байгуулагдсанаар архивын салбарт тавих төрийн хяналтын тогтолцоо бүрдэж, архив, албан хэрэг хөтлөлтийн ажил улсын хэмжээнд жигд сайжирч, байгууллагын удирдлагаас архив, албан хэрэг хөтлөлтийн ажилд хандах хандлага өөрчлөгдөх зэрэг эерэг тал ажиглагдсан төдийгүй байгууллага, албан тушаалтны энэ талаарх хариуцлага нэмэгдсэн байна.
Хурлын үеэр 2014 онд төрийн байгууллагуудын архив, албан хэрэг хөтлөлтийн үйл ажиллагаанд хийсэн хяналт шалгалтын талаарх тайланг хэлэлцүүлж, нийт улсын байцаагч нарт үйл ажиллагаандаа хэрэгжүүлэх зөвлөмжийг танилцуулсан юм. Тодруулбал, өнгөрсөн онд архив, албан хэрэг хөтлөлтийн улсын байцаагч нар аймаг, нийслэлийн 875 байгууллагын архивын үйл ажиллагаанд иж бүрэн шалгалт 875, сэдэвчилсэн шалгалт 221, албан хэрэг хөтлөлтийн үйл ажиллагаанд иж бүрэн шалгалт 964, сэдэвчилсэн шалгалт 318 удаа хийсэн байна. Мөн улсын байцаагч нар 2014 онд зөрчил гаргасан 283 байгууллага, албан тушаалтанд торгууль, шийтгэвэр ноогдуулж, 6 акт тавьж, 114 албан шаардлага өгч, 183 дүгнэлт гарган, 404 илтгэх хуудас бичиж, хариуцлага тооцон ажиллажээ.
Одоогийн байдлаар улсын байцаагч нар архив, албан хэрэг хөтлөлтийн тухай хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг шалгахын зэрэгцээ мэргэжил-арга зүйн зөвлөгөө өгч илэрсэн зөрчил дутагдалыг арилгуулах арга хэмжээ авч, төрийн албан хэрэг хөтлөлтийн үйл ажиллагаанд мэдээллийн технологи нэвтрүүлэх үндэсний хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг нэвтрүүлэх зорилготой албан хэрэг хөтлөлтийн программуудын ашиглалт, хэрэглээний байдалд хяналт тавьж ажиллаж байна.
Архив, албан хэрэг хөтлөлтийн улсын хяналтын алба ийнхүү бие даасан алба болсноор архив, албан хэрэг хөтлөлтийн үйл ажиллагаанд дагаж мөрдөж байсан хэд хэдэн арга зүйн баримт бичиг, стандарт шинэчлэгдсэн ба архив, албан хэрэг хөтлөлтийн үйл ажиллагаанд мэдээллийн технологи нэвтрүүлж, цахим архив үүсгэх ажил урагштай хийгдэж байна.
Энэ хугацаанд аймгийн архивуудыг зориулалтын техник хэрэгсэл, мэргэжлийн боловсон хүчнээр хангах, Төрийн архив, албан хэрэг хөтлөлтийн үйл ажиллагаанд мэдээллийн технологи нэвтрүүлэх үндэсний хөтөлбөрийг батлуулж чадсан гэдгийг зөвлөгөөнд оролцогсод онцолж байгаа юм.
