УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга С.Бямбацогт болон тус намын ЕНБД Ж.Мөнхбат, УИХ-ын гишүүн Ц.Нямдорж нар Өршөөлийн хуулийн талаар байр сууриа илэрхийлж мэдээлэл хийлээ.

МАН-ын бүлгийн дарга С.Бямбацогт: МАН Өршөөлийн хуулийг анхнаасаа дэмжээгүй

-УИХ, Өршөөлийн тухай хуулийг баталсан. Энэ хуулиас өмнө 6 удаа Өршөөлийн хууль баталж байсан. Тэдгээр хуульд, насанд хүрээгүй үедээ гэмт хэрэгт холбогдсон, жирэмсэн, бага насны хүүхэдтэй, өндөр настай, эрүүл мэндийн хувьд ял эдлэх чадамжгүй болсон, хөнгөн болон хүндэвтэр гэмт хэргийг хамруулдаг байсан. Энэ удаагийн Өршөөлийн хуулийг Засгийн газраас дээрх зарчмын дагуу өргөн барьсан. Энэ хувилбараар нь МАН-ын бүлэг дэмжихэд бэлэн байсан. Гэвч хэлэлцүүлгийн явцад АН, “Шударга ёс” эвслийн бүлгийн саналаар албан тушаал, авлигалын хэргийг хамруулах болсон. Үүнийг МАН-ын бүлэг эсэргүүцсэн.Тиймээс хуулийн төслийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийж батлах үед МАН-ын бүлгийн гишүүд оролцоогүй. Ер нь бол ээлжит бус чуулган анхнаасаа хууль бусаар хуралдсан. Хуулийг баталсны дараа хэрэгжүүлэх комисс байгуулах болсон. Энэ комисст манай намын бүлгийн гишүүд оролцох боломжгүй.

МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ж.Мөнхбат: Төрд шургалсан авлигачдыг, төрөөс төрсөн тэрбумтануудыг хөхүйлэн дэмжсэн хуулийг хүч төрж, баталлаа

-Өршөөлийн хуулийг далимдуулан албан тушаалын болон авлигын гэмт хэрэгтнүүдийн олонхийг өршөөж байна. “Авилгатай дайн зарлаж, авлигачдын цээрлүүлцгээе” гэж уриалж байсан улс төрийн хүчин ийм алхам хийж байгаа нь Монголын улс төрийн эмгэнэл болж байна. “Цэвэр агаар сан”, “Нүүрс” хөтөлбөр, татварын зэрэг 10 тэрбум гаруй төгрөгийн хэргүүдийг өршөөж байгаа. Төрд шургалсан авлигачдыг, төрөөс төрсөн тэрбумтануудыг хөхүйлэн дэмжсэн хуулийг хүч төрж, баталлаа. Өнөөдрийн ээлжит бус чуулганы хамгийн гол зорилго бол албан тушаалын, авилгын гэмт хэрэгтнүүдийг өршөөх эцсийн зорилготой байсан гэдэг нь батлагдаж байна. Монгол Улс 2012 онд Олон улсын байгууллагуудын авлигын индексээр 87 дугаар байрт орж байсан бол 2014 онд 107 байрт орсон. Өршөөлийн хууль батлагдсанаар Монгол Улс авлигалийн индщксээр хамгийн адагт орох боломж бүрдлээ.2012 оноос хойших “Чингис”, “Самурай” бонд, Хөгжлийн банкны зээл, “Үнэ тогтворжуулах хөтөлбөр”-ийн 3.4 их наяд төгрөгийг завшсан бүх хүн энэ хуульд хамрагдаж байгаа. МАН-ынхан шалгуулдагаа шалгуулаад, ял эдэлдэгээ эдлээд тэр байтугай шоронд байхдаа амиа алдсан хэрэг хүртэл гарсан. Тийм учраас МАН энэ хуулийг эсэргүүцэж байгаа” гэв.

УИХ-ын гишүүн Ц.Нямдорж: Төрийн эсрэг, хуулийн эсрэг “чимээгүй эргэлт” боллоо

- Ээлжит бус чуулган гэх халхавчийн дорх Төрийн ордонд төрийн эсрэг, хуулийн эсрэг “чимээгүй эргэлт” боллоо. Эдийн засгийн ил тод байдлыг дэмжих тухай хуулийн төслийг хэд, хэдэн удаа хууль санаачлагчид нь буцаасан. Гэвч ээлжит бус чуулганаар хүчээр баталлаа. Мөн Өршөөлийн тухай хуулийг хүчээр баталлаа. Өршөөлийн хуулийг батлахдаа төрд шургалсан албан тушаалтнуудаа хариуцлага тооцдог Эрүүгийн хуулийн бүх заалт энэ өршөөлд бүрэн хэмжээгээр хамрагдах алхам хийлээ. Одоо мөрдөж байгаа Эрүүгийн хууль 305 зүйлтэй. Үүнээс 78 зүйл нь ерөнхий, 227 зүйл тусгай ангид хамаардаг. Тусгай ангид авлига, албан тушаалын гэмт хэрэгт хариуцлага тооцдог 10 зүйл анги бий. Тэр 10 зүйлийг бүхэлд нь өршөөх болсон. Энэ зүйлүүдийг нь хэлж өгье.

• 148 дугаар зүйл Бусдын эд хөрөнгийг залилан мэхлэж авах
• 150 дугаар зүйл Бусдын эд хөрөнгийг завших, үрэгдүүлэх
• 156 дугаар зүйл Банкны тухай хууль тогтоомж зөрчих
• 263 дугаар зүйл Төрийн албан тушаалтан албаны эрх мэдэл буюу албан тушаалын байдлаа урвуулах
• 1661 дүгээр зүйл. Мөнгө угаахТөрийн албан тушаалтан эрх мэдлээ хэтрүүлэх 264
• Хээл хахууль авах 268
• 269 дүгээр зүйл. Хээл хахууль өгөх
• 2701 дүгээр зүйл. Хууль бусаар хөрөнгөжих
• 273 дугаар зүйл. Төсвийн хөрөнгийг зориулалтын бусаар зарцуулах
•  

Эдгээр заалтуудыд хамаарах гэтм хэргүүдийг өршөөлд бүрэн хамруулж байна.

Энэ батлагдаж байгаа хуулийн 4-р зүйлд хугацааг үл харгалзан эдлээгүй үлдсэн нэмэгдэл ялаас өршөөн хэлтрүүлнэ гэсэн заалт байгааг тэмдэглэж байна. Ийм хэргийн хэрэг бүртгэл, мөрдөн шалгах ажиллагааг мөн хэрэгсэхгүй болгоно гэсэн дараагийн заалт нь ч байгаа. АН авлигачидтай тэмцэнэ, тэднийг цээрлүүлнэ гэж 2005 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулиас хойш 10 жил зарласан. Авлигатай ингэж тэмцдэг гэдгээ өнөөдөр бодитойгоор харууллаа. 2012 оноос хойш шинэ эрх баригчид гарч ирээд идсэн уусан, зувчуулсан бүх хэргийнхээ хэрэг бүртгэх, мөрдөн байцаах, шүүн таслах ажилагааг хэрэгсэхгүй болгож байна. Үүний цаана ямар хэргүүд байгаа талаар бүгд мэдэж байгаа. 2000 онд бас ийм явдал болж байсан юм. Их хувьчлал нэрээр баахан өмч хувьчлал явуулчихаад 2000оны сонгууль явагдаж нэг суудалд үлдсэнийхээ дараа бүрэн эрхийнх нь хугацаа дуусаагүй байсан гишүүдийг цуглуулж байгаад нэг хүнийг зохиомлоор нэмж байгаад 2000 оны долоодугаар сард Р.Гончигдорж гишүүн Өршөөлийн хууль гэдэг юм батлах гээд явж байсан. АН-ынхан ингэж ял хариуцлагаас нэг удаа зугатаж чадсан. Одоо бүр цагаандаа гарч ээлжит бус чуулган зарлаж байгаад идсэн уусныг нь хэн мөрдөж шалгаж чадахгүй болох ийм хуулийн орчныг бий болгох алхам хийлээ.

Мэдээллийн дараа сэтгүүлчдийн сонирхсон асуултад хариуллаа.

-Өршөөлийн тухай хуулийг чуулганы хуралдаанаар хэлэлцэхэд танай намынхан оролцсон уу. Энэ хуулийг эсэргүүцэх боломж нь танай намын бүлэгт байсан. Тэгээд эсэргүүцлээ илэрхийлээд явж болоогүй юм уу?

- С.Бямбацогт: -Эдийн засгийн ил тод байдлын тухай хууль УИХ-д дөрвөн удаа орж ирсэн. Бид сөрөг хүчин байхдаа ч уг хуулийг дэмждэггүй байсан. Хамтарсан Засгийн газарт ажиллах хугацаандаа ч дэмжээгүй. Уг хуулиар бид наадмын өмнө завсарлага авсан. Гэтэл ээлжит бус хуралдаан зарлаж Эдийн засгийн ил тод байдлын тухай хууль, Өршөөлийн тухай хуулийг баталлаа. Байнгын хорооны хуралдаан дээр МАН-ын бүлгийн гишүүд эсрэг саналтай байгаагаа дуулгасан. Өршөөлийн хуулиар ахмадууд болон эмэгтэйчүүд, жирэмсэн эмэгтэйчүүд хүндэвтэр гэмт хэрэг үйлдсэн хүмүүсийг өршөөе гэсэн саналыг гаргасан. Гэтэл олонхоороо хүч түрж уг хуулийг баталлаа. Манай намын гишүүд эхний хэлэлцүүлэгт эсрэг кноп дарж байсан бол эцсийн хэлэлцүүлэгт нь оролцоогүй. Өршөөлийн хууль батлагдсантай холбогдуулан хуулийг хэрэгжүүлэх ажлын хэсгийг байгуулсан. Уг ажлын хэсэг МАН-ын бүлгийн гишүүн Б.Бат-Эрдэнэ, Су.Батболд гишүүнийг орж ажиллах санал тавьсан байсан. Гэхдээ МАН-ын гишүүд тэр ажлын хэсэгт нь орж ажиллахгүй. УИХ-ын дарга З.Энхболд анх ярихдаа Өршөөлийн тухай хуулийн төслийг Засгийн газар оруулж ирэх ёстой гэсэн. Гэтэл сүүлд зарчмаасаа ухарч хувь гишүүний өргөн барьсан хуулийн төслийг хэлэлцэж баталлаа.

- Н.Энхбаяр Шадар сайдад нэр дэвшиж гарч ирвэл танай намынхан дэмжих үү?

МАН-ын ЕНБД Ж.Мөнхбат: -МАН уг хуулиар зарчмын байр суурийг илэрхийлж байгаа. Монгол улс цаашдаа авлигалаа өөхшүүлсээр байх уу. Авлигачдынхаа толгойг илсээр байх уу гэдэг асуудлыг ярьж байгаа. Мөн манай нам хувь хүний асуудлыг огт яриагүй. Шадар сайдын асуудал УИХ дээр орж ирээгүй байгаа учраас үүнийг ярих эрт байна.

Ц.Нямдорж:-Хэнийг оруулж ирэхээс шалтгаална. Хүн бүр дээр ярьж байж дэмжих, дэмжихгүйгээ шийднэ. УИХ чинь аливаа асуудлын шүүлтүүр. АН зөв хүн оруулж ирэх байх.

Т.Хулан