Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны Зохицуулалтын албаны дарга Л.Гантулгатай ярилцлаа.
-Монгол Улс интернэтэд холбогдсоны 20 жилийн ой удахгүй болох гэж байна. Энэ хугацаанд төрөөс интернэтийн хэрэглээг нэмэгдүүлэх бодлого баримталж тодорхой амжилтад хүрсэн. Тиймээс эхлээд интернэт хэрэглээний талаар ерөнхий ойлголтыг өгөхгүй юү. Монголд интернэт хэрэглэгч хүний тоо хэд болсон бэ?
-Хүн амын тоонд харьцуулсан үзүүлэлтээр бол дэлхийн дунджаас дээгүүрт орно. Энэ оны эхний зургаан сарын байдлаар Монгол Улсад интернэт хэрэглэгчийн тоо 2.1 саяд хүрсэн гэсэн статистик гарсан. Үүний 1.8 сая нь хөдөлгөөнт буюу 3G, 2.5G, GPRS гэсэн технологиор интернэтийг хүлээн авч байна. Үлдсэн 300 мянга гаруй хэрэглэгч суурин буюу шилэн кабелийн интернэтэд холбогдсон. Суурин хэрэглэгчдийн өсөлтийн хурдац нэг үеэ бодвол саарсан ч жил бүр тогтмол нэмэгдэж байгаа. Сарын нийт хэрэглээ нь дунджаар 60 гаруй гигабайт гэсэн тооцоо байдаг.
-Интернэт хэрэглээг зохицуулах талаар яг ямар ажлууд хийж байна вэ?
-Мэдээ мэдээлэл түгээх, соён гэгээрүүлэх ажлыг хийж байна. Улаанбаатар хотын цахим тоглоомын газрын үйлчилгээ эрхлэгчид болон Цагдаагийн газар, Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үндэсний төв, ХЗЯ, БСШУЯ, нийслэл, орон нутгийн ЕБС-иудын нийгмийн ажилтнуудыг хамруулж, интернэтийн хэт их хэрэглээний хор холбогдлыг ухуулан таниулах ажлыг үе шаттайгаар хийж байна. Ирэх жилийн төлөвлөгөөнд ч орсон. Үүнд зөвхөн хүүхдэд биш, гэр бүл эцэг эхчүүдэд хандсан ажлууд бий. Өөрөөр хэлбэл, “Таны хүү, охин, олон нийтийн сүлжээнд орж болно оо. Гэхдээ тэнд орсон хойноо бусдын зүгээс үзүүлэх нөлөөнд хариу үйлдэл үзүүлэх чадвартай байна уу, үгүй юү” гэдэг асуудлыг тавьж байна. Интернэт орчинд хүүхдийг айлгах ичээх, заналхийлэх гээд олон юм байгаа шүү дээ. Тиймээс сургалтууд зохион байгуулдаг. Хамгийн сүүлд гэхэд л “Зүй бус контентын талаар Фейсбүүкт хэрхэн мэдэгдэх вэ” гэсэн сэдвээр сургалт явууллаа. Олон нийтийн сүлжээнд бусдыг гэмт хэрэгт уриалсан, садар самууныг сурталчилсан гэх мэт хуулиар хориглосон агуулгатай контент ихээр тавигддаг. Тэгвэл эдгээр контентуудыг Фейсбүүкт мэдэгдэх аргыг заасан. Функц нь байдаг, манайхан ашиглаж мэддэггүй. Тиймээс энэ функцын талаар ойлголт өгөх, тайлбарыг нь монгол хэл дээр болгох зэрэг ажлуудыг зохион байгуулж байна. Интернэт тоглоомын зориулалт, насны ангиллын асуудлыг бас хөндөж байгаа. Тоглоом нь анхнаасаа тодорхой насныханд зориулан бүтээгдсэн байдаг. Гэтэл манайд үүнийг тоодоггүй. Насанд хүрэгчдэд зориулсан тоглоомоор бага насны хүүхдүүд тоглоод л сууж байдаг. Энэ байдлыг цэгцлэх ёстой. Интернэтэд юу болох, юу болохгүй вэ гэх мэт хэрэглэгч хүнд зайлгүй шаардлагатай мэдээллийг багтаасан cybersafety.mn цахим хуудсыг нээсэн. Энэ хаягаар зорчиж мэдээлэл аваарай гэж хэлье. Ер нь бол интернэтийн зохистой хэрэглээ гэдэг асуудлыг ганц байгууллага, хэсэг бүлэг хүн биш, нийтээрээ ярих ёстой болчихоод байна.
-Интернэтийн зохистой хэрэглээний талаар сүүлийн үед ярих боллоо. Бага насны хүүхдээс эхлээд УИХ-ын гишүүн нь хүртэл чуулганы танхимд үе давдаг тоглоом тоглож байна. Төрийн албан хаагчид нь нийгмийн сүлжээгээр “тэнээд л”. Бас интернэтэд донтсон иргэдийн тоо нэмэгдэж байгаа гэх юм. Энэ талаар юу хэлэх вэ?
-Зохистой хэрэглээнд их олон ойлголт багтана л даа. Та ч гэсэн нэлээд өргөн хүрээг хамруулж асуулаа. Таны хэлсэн шиг, төрийн албан хаагч ажлын цагаар тоглоом тоглоод суух нь мэдээж буруу. Ажлын цагаар ажлаа л хийх ёстой. Үүнийг тухайн байгууллага дотоод журмаараа шийдэх боломжтой. Энэ бол ёс зүйн асуудал. Нөгөө талдаа зохистой хэрэглээ гэдэгт донтолтын асуудал хамаарч байгаа. Нэгдүгээрт, интернэтийг хэрэглэх үү, үгүй юү гэдэг нь тухайн хувь хүний сонголтын асуудал юм. Онлайн орчинд удаан хугацаагаар байх, үүнээс болоод эрүүл мэнд нь муудах, сэтгэцэд өөрчлөлт орох, нийгэмд яаж нөлөөлж байна гэх мэт. Интернэтийн хэт хэрэглээ болон донтолтын эсрэг гадаадын зарим улсад ухаалаг гаргалгаануудыг дэвшүүлээд байгаа. Үүнд, Японд сүүлийн гурван хоногийн хэрэглээ нь гурван гигагаас их байх юм бол тухайн хэрэглэгчийн интернэтийн хурдыг автоматаар бууруулдаг. ХХЗХ бага насны хүүхдүүдэд зохистой хэрэглээг хэвшүүлэх чиглэлээр нэлээд анхаарал тавьж ажиллаж байна. Том хүн бол өөрийгөө хянана, хүүхэд чадахгүй шүү дээ. Олон улсын цахилгаан холбооны байгууллага гэж байдаг. Монгол Улс энэ байгууллагын албан ёсны гишүүн. Энэ байгууллагаас гишүүн орнууддаа хандаж уриалга гаргасан. “Цахим орчинд хүүхдийн эрхийг хамгаалах асуудлаар санал, санаачилгатай ажиллаач ээ” гэж. Өөрөөр хэлбэл, ганц Монголд биш, дэлхий нийтийн өмнө тулгамдсан асуудал гэж болно. ХХЗХ уриалгын дагуу идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулж байна. Зөвхөн манай байгууллага дангаараа зүтгэх биш, Хүүхдийн төлөө үндэсний газар, хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудтай хамтарч байгаа. ТББ-уудаас ч хамтарч ажиллая гэсэн санал ирсээр байна.
Х.БАТСАЙХАН
