Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Давос хотноо болж буй Эдийн засгийн чуулга уулзалтад оролцож байна. Энэ үеэр түүнээс эдийн засгийн чуулга уулзалтын талаар болоор улс төрийн өнөөгийн нөхцөл байдлын талаар сэтгүүлчид тодруулсныг хүргэж байна.

-Ер нь уул уурхайн чиглэлээр ямар тодорхой санал гаргаж байна вэ? Манай улс энэ чиглэлд онцгой ач холбогдол өгч, олон улсын тодорхой хурлуудыг зохион байгуулж байсан шүү дээ.

-Уул уурхайн хувьд ер нь хамгийн гол асуудал бол усаа эргэж ашиглахтай холбогдсон асуудал байгаа юм. Усаа ашиглаад, усны бассейныг бий болгоод, түүний 70-90 хувийг уул уурхайн үйлдвэрлэлдээ  эргүүлж ашигладаг. Тухайлбал, Эрдэнэт үйлдвэр асар том далан хийчихсэн, тэндээс усны хэрэглээнийхээ бараг 90 хувийг хангаад явдаг шүү дээ. Мөн говьд байгаа уул уурхайн компаниудад мөн тийм шаардлага тавьдаг. Дээрээс нь нэг шаардлага бол цэвэр ус ашиглаж байгаа бол өндөр хэмжээний татвар тавья. Цэвэр биш, ашиглачихсан, төв суурин газруудын саарал усыг ашиглаж байгаа бол татвараас чөлөөлье ч гэдэг юм уу энэ чиглэлийн санаачилга их чухал байгаа. Үүнийг бид цаашид төрийн бодлого болгож, татварын бодлогодоо тусгаж явбал их зөв байх гэж бодож байна.

-Дэлхийн эдийн засгийн чуулга уулзалт байгууллагыг санаачлагч профессор Клаус Шваб өчигдөр Танд бараалхлаа. Энэ үеэр гаргасан нэг гол санал бол Зүүн Азийн эдийн засгийн чуулга уулзалтыг Монголд зохион байгуулах асуудлыг энэ үеэр хөндлөө. Түрүүнд нь ч энэ чиглэлээр Та санал гаргаж байсан. Энэ чуулга уулзалтыг Монголд зохион байгуулснаар ямар бодит боломж бий болно гэж Та үзэж байна вэ?

- Ер нь дэлхийн улс орнуудыг бүс нутгаар нь ангилаад, эдийн засгийн чуулганыг очиж зохион байгуулдаг. Дэлхийн эдийн засгийн чуулганы зүгээс өөрсдөө ч тавьсан санал байгаа, “Монгол Улсад жишээлбэл, Зүүн Азийн эдийн засгийн чуулганыг зохион байгуулж болох юм” гэж. Тэгэхээр үүнд хоёр асуудал бий. Нэгдүгээрт, дэд бүтэц. Хэрэв бид АСЕМ-ын чуулганыг энэ жил амжилттай зохион байгуулж чадвал бид энэ хэмжээний чуулганыг зохион байгуулах дэд бүтэцтэй болох юм. Хоёр дахь асуудал бол хамгийн гол нь тухайн орны эдийн засаг, хөрөнгө оруулалт энэ бүхэн бусдын сонирхлыг татахуйц байх ёстой. Тухайлбал, Монгол гэдэг бол сэдэв болох ёстой. Тиймээс Монгол  улс үнэхээр сэдэв болох чухал ач холбогдолтой орон болж харагдах уу, үгүй юү гэдэг асуудал бий. Манай өөрийн байршил, манай өөрийн боломж, бас нийтлэг үнэт зүйл байна. Ингээд үзвэл бас энэ талаар Монгол Улс давуу талтай л даа. Энэ утгаараа энэ чуулганыг 2017 оны тавдугаар сард зохион байгуулж болох юм гэж ярилцлаа. Хамгийн гол нь бэлтгэл ажлын асуудал чухал.

-Чуулганыг зохион байгуулснаараа манайх гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтыг татах гэдэг юм уу, эдийн засагт томоохон дэмжлэг бий болох боломж бүрдэх үү?

-Зүүн Азийн гэдэг бол зөвхөн Монголын асуудлыг ярихгүй. Зүүн Азид тулгамдаж байгаа эдийн засгийн болон бусад асуудлыг ярилцана. Гэхдээ нэгэнт хүлээж авч байгаа орны хувьд Монгол Улс өөрийн боломжийг, өөртөө тулгамдаж байгаа хүндрэлтэй асуудлыг яаж шийдэх гэж байгаагаа танилцуулах аятайхан боломж бүрдэж байгаа юм л даа. Энэ эрхийн төлөө улс орон бүр зүтгэж, санал тавьж байдаг. Тийм учраас Монгол Улс бол ер нь НҮБ, Дэлхийн эдийн засгийн чуулган гэдэг энэ хоёр байгууллагын үйл ажиллагаанд хамгийн идэвхтэй оролцогч орон байх чиглэлээр бид сүүлийн үед бодлого барьж байсан. Би хувьдаа энэ нь зөв бодлого гэж бодож байгаа.

-Сүүлийн үед Монголын улс төрийн хүрээнд Ерөнхий сайдыг огцруулах, эсэх асуудал анхаарал татаж яригдаж байна. УИХ-ын зарим гишүүн Ерөнхий сайдыг огцруулах саналаа албан ёсоор гаргалаа. Та ямар байр сууринаас хандаж байна вэ? Ер нь гишүүдийн гаргаж байгаа үндэслэлийг юу гэж үзэж байна вэ?

-Засгийн газар тогтвортой ажиллах хэрэгтэй. Ерөнхий сайд юм уу, Засгийн газрыг өөрчлөөд ямар нэгэн сайн зүйл авчрахгүй. Энэ огцруулна гэж ярьж байгаа ярианы эргэн тойронд дандаа л улс төрийн асуудал байгаа. Ирэх зургадугаар сард болох сонгуультай л холбож, ямар нэгэн байдлаар өөртөө улс төрийн оноо авах гэсэн ийм л үйл ажиллагаа явагдаж байгаа юм л даа. Хүмүүсийг дутуу үнэлж байна аа. Монголын ард түмэн бол улс төрийн шилжилт, доргилтон дундуур 25 жил явчихсан улсууд. Маш хэрсүү болсон. Тийм учраас энэ асуудлыг тавьж байгаа улстөрчид, хүмүүс дахин бодох л хэрэгтэй. Үнэхээр улс оронд ашигтай юм хийж байна уу, хортой юм хийж байна уу. Одоо цаг хугацаа маш чухал. Нөгөө талаас нь авч үзвэл, маш олон асуудлыг энэ Засгийн газрын үед, энэ УИХ-ын үед, болж өгвөл сонгуулиас өмнө шийдчихмээр байна шүү дээ. Жишээлбэл, төрийг хариуцлагатай болгоё гээд би Улс төрийн намын тухай хууль оруулсан. Түүнийг буцааж байна. Төрийн албаны тухай хуулиа бид янзалж авмаар байна. Сонгогдсон болон томилогдсон төрийн өндөр албан тушаалтанд хариуцлага тооцох тухай хуулийг бид батлуулж авмаар байна. Гэтэл яг энэ асуудлууд шахагдаад ороод ирэхээр анхаарлыг өөр тийш нь сарниулах гэсэн нэг арга. Нөгөө талаас, засгаараа оролдож байгаа энэ байдал нь өөрсдөд нь ямар нэгэн оноо болж ирнэ гэж тооцож байгаа байх. Энэ бол буруу тооцоо гэдгийг хэлмээр байна. Энэ ямар ч оноо авчрахгүй аль нэгэн улс төрийн хүчин дээр. Харин хасах авчирна. Нийт улс орны хувьд энэ бол хохиролтой зүйл. Тийм учраас ийм хямдхан улс төрөөр хөөцөлддөг энэ явдлаа, олон жилийн өмнө бид сургамж авсан энэ буруу үйл явдлаа дахин давтах хэрэггүй. Ер нь Ерөнхий сайдтай, Засгийн газартай хариуцлага тооцох болбол бүтээлч байдлаар хариуцлага тооцох ёстой. Манай Үндсэн хуулинд зааж өгсөн үндсэн зарчим байгаа, “Дараагийн Ерөнхий сайдыг томилсноор өмнөх Ерөнхий сайдын бүрэн эрх дуусна” гэж. Энэ юу гэсэн үг вэ гэвэл Ерөнхий сайдтай хариуцлага тооцох гэж байгаа бол шууд л дараагийн Ерөнхий сайдынхаа нэрийг оруулж ирэх хэрэгтэй. Тэгэж байж л тогтвортой байдал бий болдог. Герман болон бусад улс оронд үүнийг бүтээлч хандлага, Засгийн газартай хариуцлага тооцож байгаа бүтээлч хэлбэр гэж үздэг. “Өмнө нь хэн ч байсан хамаагүй огцруулчихъя. Дараагийнхыг нь дараа нь ярья. Бид бол Засгийн газар, Ерөнхий сайдыг томилоход саад хийхгүй шүү дээ” гээд суудаг байдал бол улс оронд ямар ч сайн зүйл авчрахгүй. Одоо эдийн засгийн байдал хүнд байна, ард иргэдийн амьдралын байдал хүнд байна. Өнөөгийн энэ хүнд байгаа нь улстөржилтийн л үр дүн, улстөржилтийн л бүтээл. Нэг үгээр хэлбэл, популистуудын бүтээл шүү дээ. Өөрсдөө буруу гэрээ ч гэдэг юм уу, 34 хувь, янз бүрийн төрийн өмчийн оролцоо гэж хашгирч, хашгирчихаад, түүнийг бий болгочихоод, тэгээд тэр нь эргээд өр боллоо, тийм юм боллоо гээд байгаа популистуудын л бүтээл. Өнөөдөр хүмүүс цалингаа авч чадахгүй боллоо, амьдрал нь хэцүү байгаа, мөнгө төгрөг нь хүрэлцэж ядаж байгаа энэ бүх байдал бол өнөөдрийн утгагүй улстөржилтийн үр дагавар юм. Үүнд бид цэг тавих хэрэгтэй. Ер нь энэ чиглэлээр бид хууль, эрх зүйн тогтолцоогоо өөрчлөх хэрэгтэй гэдэг нь харагдаж байгаа. Ялангуяа энэ бүтээлч чиглэл рүү нь би хувьдаа хууль санаачилж, УИХ-д өргөн барья гэсэн бодолтой байна. Одоо бид сургамж авах цаг болсон. Цэг тавих цаг болсон. Цаашид энэ асуудалд бүтээлчээр хандах хэрэгтэй болсон гэдэг нь эндээс харагдаж байгаа юм.

-Танд баярлалаа.