“Түрээсийн байр эзэмшигчдийн эрх ашгийг хамгаалах холбоо”-ноос 1971 оны тогтоолоор тухайн үеийн ЗСБНХУ (одоогийн ОХУ)-д олгосон байруудыг одоо оршин сууж буй иргэдэд нь хувьчлахыг Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж, УИХ-ын дарга М.Энхболд нараас  шаардлаа.

Тодруулбал, тус холбооноос өнөөдөр шаардлага хүргүүлж буйгаа мэдээлэх үеэр Монгол Улсын 15 мянган иргэний эрх ашиг хохирч байна гэдгийг онцлов. Учир нь протоколыг  1992 оны шинэ Үндсэн хуулиараа хүчингүй болсон ч өнөөг хүртэл үйлчилсээр байгаа аж.

Уг протоколын дагуу баригдсан 56 объектод хууль зөрчин Үл хөдлөхийн гэрчилгээ олгосноос үүдэн ОХУ 26 жил хууль бусаар түрээсийн үйл ажиллагаа явуулж, энэ үйл ажиллагаанд нь иргэд хохирчээ.

Тус холбооны өмгөөлөгч Ц.Монголын хэлж буйгаар 1971 онд Монгол, ЗСБНХУ-ын Засгийн газар хоорондын протоколоор Зөвлөлтийн мэргэжилтнүүдийг байрлуулах зорилгоор Улаанбаатар хотод 40 мянган м2, Дарханд 10 м2 газрыг орон сууцны зориулалтаар олгожээ.

Үндсэн хууль болон олон улсын бусад эрх зүйн актуудын хүрээнд 1990-ээд онд ЗСБНХУ задарч, Зөвлөлтийн мэргэжилтнүүд буцах үед уг протол хүчингүй болох ёстой ч Засгийн газар үүргээ биелүүлээгүй төдийгүй газрын хэмжээг 98 мянган м2 болгож нэмсэн гэнэ.

 Дээрх байруудыг Монголын 15 мянган иргэн сард 570-730 мянган төгрөгөөр түрээслэн амьдарч байна. Түрээсийн мөнгөнөөс л гэхэд сард 5 сая ам.доллар ОХУ руу гарч байна гэсэн үг.

Сүүлийн үед түрээсийн төлбөрөө төлөөгүй иргэдийг гэрээс нь хөөж гаргадаг, цахилгаан дулааныг нь тасалдаг асуудал гарах болжээ.

Одоогийн байдлаар УБ хотын Баянзүрх дүүрэгт орших 8, 9, 10, 14-р байрууд, Дархан-Уул аймгийн 6-р байрыг ОХУ-аас дамжуулан түрээслэгч компаниуд нь оршин суугчдаас хэт өндөр түрээсийн төлбөр нэхэх, дуртай үедээ хэдэн арван жил өндөр түрээс төлсөнийг нь үл хайхран хөөж гаргах, хэрэглээний ус, цахилгааныг дуртай цагтаа таслах, зодох, хэл амаар доромжлох, хаалгыг эвдэн орж эд хогшлийг гадаа гудамжинд гарган хаях зэргээр байнгын хэрээс хэтэрсэн дарамтанд байлгах болсноор ОХУ- ын гэгдэх орон сууцны асуудал дахин хөндөгдөж эхэлжээ.