Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан Н.Алтанхуягийн өмгөөлөгч Ц.Баасандоржтой ярилцлаа.

-Улсын Ерөнхий прокурорын туслах прокурор, Дотоод аюулгүй байдлын хэлтсийн дарга Э.Амарбат Ерөнхий сайд асан Н.Алтанхуягийг шалгах ажиллагаа үргэлжилж байгаа талаар олон нийтэд мэдээллээ. Эцэслэн шийдэгдээгүй хэргийн талаар ингэж мэдээлэл хийх нь хэр зохистой байдаг юм бол гэсэн бодол төрөх юм?

-Улсын Ерөнхий Прокурорын Газраас миний үйлчлүүлэгч УИХ-ын гишүүн, Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан Н.Алтанхуягийн болон эхнэрийн дансаар их хэмжээний тендерийн мөнгө орсон гэсэн худал мэдээлэл, гүжир гүтгэлэг тараалаа. Үүнд хуульч хүний зүгээс маш их харамсаж байна. Прокурорын байгууллага иргэнийхээ нэр хүндийг гутаасан, гүтгэсэн, доромжилсон, худал мэдээлэл тараадаг, шүүхээр тогтоогдоогүй хэргийг сонин, сайтаар тогтоогдсон мэтээр мэдээлдэг болсон нь үнэхээр байж боломгүй зүйл.

-Э.Амарбат прокурор Н.Алтанхуягийнхөрөнгө, мөнгө шамшигдуулсан байж болзошгүй үйлдлүүдэд ах дүү, төрөл садан, найз нөхдийн холбоогоор хамтран оролцсон байх магадлалтай нөхцөл байдал илэрч байгаа гэсэн. Албаны хүмүүс ингэж мэдээлээд байхаар хүмүүст Н.Алтанхуяг гэдэг нөхөр хэрэг хийчихсэн юм байна гэсэн бодол төрүүлээд байгаа байх?  

-УЕПГ-ын эрх мэдэл бүхий албан тушаалтны мэдээлээд байгаа шиг тийм зүйл огт байхгүй гэдгийг энд хариуцлагатайгаар мэдэгдэж байна. Уг нь нилээн удаан ажиглалаа. Даанч Нийслэлийн прокурорын газраас эхлээд УЕПГ нь хүртэл худал мэдээлэл нийгэмд тараагаад, миний үйлчлүүлэгчийг гүтгээд байгааг залруулахгүй бол болохгүй байна. Прокурорын байгууллага, тэр дундаа Нийслэлийн прокурорын газар, УЕПГ нь ийм мэдээлэл хийгээд байхаар мэдээлэл хүлээж авч байгаа иргэд төрдөө итгээд, худал мэдээлэлд нь итгээд, миний үйлчлүүлэгч Н.Алтанхуяг болон түүний эхнэрийн дансаар мөнгө орсон юм байна, тендерийн мөнгө идсэн гэж буруу ойлголт аваад байна. Дахин хариуцлагатайгаар мэдэгдэхэд тийм зүйл байхгүй. Энэ мэтчилэн прокурорын байгууллага маань миний үйлчлүүлэгчийг болоод бусад иргэдээ гүтгээд, доромжлоод, худал мэдээлэл тараагаад байвал нийгэмд хуулийн байгууллагад үл итгэх иргэдийн тоо улам л нэмэгдэнэ.

-Прокурорын байгууллага шалгагдаж буй хэргийн талаар энэ мэт мэдээлэл хийх эрхтэй юү?

-Прокурорын байгууллага нь шалгаж байгаа хэргээ зарлаад л, хүн гүтгээд худал мэдээлэл тараах статустай байгууллага биш. Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 56-р зүйлийн 56.1-д “....Прокурор хэрэг бүртгэх, мөрдөн байцаах, ял эдлүүлэх ажиллагаанд хяналт тавьж, шүүх хуралдаанд төрийн нэрийн өмнөөс оролцоно”, Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 30-р зүйлийн 30.1-д “...Прокурор хэрэг бүртгэлт, мөрдөн байцаалтын ажиллагаанд хуулийн заалт хэрхэн хэрэгжиж байгаад хяналт тавьж, шүүх хуралдаанд улсын яллагчаар оролцоно” гэж заасан. Эндээс энэ байгууллага юу хийдэг, яаж ажиллах ёстой болох нь харагдаж байгаа биз. Гэтэл өнөөдөр хэвлэл мэдээллийн агентлаг шиг л ажиллаж байна.

-Ер нь Н.Алтанхуягийг улс төрийн ямарваа нэг үйл ажиллагаанд оролцоод эхлүүт л хууль хүчнийхэн, цагдаа прокурорынхон хөдөлгөөнд ороод байна гэж ажиглагчид үзэж байна?

-Заавал яагаад Засгийн газрыг огцрохын өмнөх өдөр хэвлэлийн хурал хийдэг, заавал яагаад намын даргад өрсөлдөхөөр үнэмлэхээ гардаж авсны дараа нь ийм ярилцлага гаргаад байгаа нь анхаарал татаад байгаа юм. Энэ удаа энэ асуудалд дүгнэлт хийхгүй үлдээе.

-Гэм буруугүй нь нотлогдоогүй байхад ингэж олонд мэдээлж буй нь ямар хуулийн ямар зүйл заалтыг зөрчиж байгаа вэ?

-Прокурорын байгууллагын дээрх үйл ажиллагаа нь Монгол улсын Үндсэн хууль болоод Монгол улсын нэгдэн орсон Олон Улсын гэрээнд заасан иргэнийхээ үндсэн эрхийг ноцтойгоор зөрчсөн үйлдэл гэж харж байгаа. Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 16.14-т “...Гэм буруутай нь хуулийн дагуу шүүхээр нотлогдох хүртэл хэнийг ч гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож үл болно”, 1946 онд НҮБ-ын Ерөнхий Ассемблейн 217/А/III тогтоолоор батлагдсан Хүний Эрхийн Түгээмэл Тунхаглалын 11.1-д “...Гэмт хэрэгт буруутгагдаж буй хэн боловч өмгөөлөх бүх боломжоор хангагдсан нээлттэй шүүх хурлаар гэм буруутайг нь хуулийн дагуу тогтоох хүртэл гэм буруугүй гэж тооцогдох эрхтэй” гэж заасан байдаг. Шүүхээс ямар ч шийдвэр гараагүй байхад гэмт хэрэг үйлдсэн нь тогтоогдсон мэтээр зарлаад байгаа нь Олон улсын гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зөрчиж байгаа үйлдэл. Прокурорыг Монгол улсын төр гэж ойлгоно. Тиймээс прокурорын байгууллагын ажилтны иргэнээ гүтгэж, нэр төрийг нь гутаасан худал мэдээлэл тарааж байгаа үйлдэл нь Монголын төр иргэнийхээ нэр төрийг гутааж, гүтгэж байна гэж хууль зүйн үүднээс тайлбарлана.

-Өмнө нь нийслэлийн прокурор Н.Бясман “Н.Алтанхуягийн хамсаатнуудыг 4.2 тэрбумын хууль бус тендерийн хэргээр шалгаж байгаа” гэж мэдээлсэн. Үнэхээр дансаар нь тендерийн мөнгө орж ирсэн байдаг юм болов уу?  

-Өнөөдөр шүүхээс ямар ч тендерийн тухай шийдвэр гараагүй байхад хууль бус тендер, 4.2 тэрбум төгрөг гээд яриад байгаа нь ч хууль зөрчсөн үйлдэл. Тендерийг хууль бус эсэхийг мөрдөн байцаагч, прокурор биш шүүх л тогтоох ёстой. Тендерт оролцсон компани нь Н.Алтанхуягтай ямар ч хамааралгүй. Хүргэн гээд байгаа нь ч үндэслэлгүй. Миний үйлчлүүлэгч Н.Алтанхуяг болон түүний эхнэр Э.Сэлэнгэ нарын дансаар тендерийн мөнгө орж ирсэн хэмээн мэдэгдсэн нь ямар ч үндэслэлгүй мэдээлэл.

-Томоохон улс төрчид, олны танил хүмүүст холбогдох хэрэгт манайхан төдийгүй гадныхан ч анхаарлаа хандуулдаг. Хэрэг мөрдөн шалгах, шийдвэрлэлтэд эргэлзэх хүн ч олон байдаг. Өмгөөлөгчийн хувьд энэ талаар юу хэлэх вэ?

-Ер нь АТГ, Прокуророос зарлаад байгаа хэргийн шүүх хурлуудыг олон нийтэд нээлттэй явуулж баймаар байгаа юм. Л.Гансүх гэдэг хүний хэргээс хойш шүүх хурлыг нээлттэй явуулдаг, олон нийтийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр гаргахыг хориглочихоод байгаа нь буруу үзэгдэл. Үнэхээр тухайн хүн өөрийгөө гэмт хэрэг үйлдээгүй гэж үзэж, нээлттэй хийлгэхээс татгалзаагүй тохиолдолд шүүх хурлыг олон нийтийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр дамжуулж болох хуулийн зохицуулалт бий. Тэгж байхгүй бол хүний гэм бурууг шүүх шийдэхээс өмнө худал мэдээлэл цацсаар байгаад эцэстээ шүүхийг яллахаас өөр аргагүй байдалд хүргэж байна. Хэрвээ шүүх тухайн хүнийг гэмт хэрэг үйлдээгүй гээд цагаатгачихвал гэмт хэрэгтэн гэсэн мэдээллээр цэнэглэгдсэн иргэд шүүхийг авлига авсан гээд хардана. Нийгмийн хардлагаас айхдаа хүний хувь заяагаар тоглох, хилсээр ял шийтгэх явдал ихээр гарна. Гарсан тохиолдлууд ч байгаа.

-Прокурор шалгагдаж буй хэргийн талаар мэдээлж болдог, харин өмгөөлөгчид мэдээлэх эрхгүй байна уу гэсэн бодол төрдөг юм?    

-Зөвхөн зөвшөөрдөгдсөн хэмжээнд гэчихээд хэргийнхээ бүх зүйлийг ярьчихдаг, өмгөөлөгч нарыг өөрийн үйлчлүүлэгчийг хамгаалж тайлбарлах гэхээр хэргийн нууцыг задруулсан гэмт хэрэгт эрүүгийн хэрэг үүсгэнэ гэж дарамталдаг байдал байж болохгүй. Аль аль нь шүүхийн шийдвэр гартал хэргээ яримааргүй байна. Прокурор нь худал мэдээлэл тараагаад, өмгөөлөгч нь залруулж болохгүй бол хүний эрх яах болж байна.

-Таны үйлчлүүлэгч гэм буруутай юу?

-Миний үйлчлүүлэгч Н.Алтанхуягт үүсгэсэн эрүүгийн хэрэг үндэслэлгүй гэж өмгөөлөгчийн зүгээс үзэж байгаа.

-Прокурорын байгууллага улс төржиж байна гэж үзэх хүн цөөнгүй. Та санал нийлэх үү?

-Нийслэлийн Прокурорын Газар болоод УЕПГ-ыг дахиж иймэрхүү улс төржсөн үйл ажиллагаа явуулж иргэдээ гүтгэхгүй, нэр төрийг гутаах зорилгоор худал мэдээлэл тараахгүй, шүүхээр гэм буруутай нь тогтоогдоогүй байхад гэмт хэрэг үйлдсэн гэж ярихгүй байна гэдэгт итгэж байна. Өнөөдөр Н.Алтанхуяг гэдэг хүний Монгол Улсын Үндсэн хууль болоод Хүний эрхийн түгээмэл тунхаглалд дурдсан эрхийг зөрчиж байгаа нь тодорхой байхад ядаж нэг ч гэсэн хүн асуудал тавихгүй бол цаашдаа өшөө олон иргэдийн эрхийг зөрчиж, гүтгэж, нэр төрийг нь унагаахаар худал мэдээлэл тараах явдал ихэснэ. Төр гэхээрээ иргэнээсээ давуу байж, хуулиас дээгүүр эрх мэдэлтэй байж болохгүй.

-Шүүхийн байгууллага гэм буруутай эсэхийг эцэслэн тогтоогоогүй байхад бусдын нэр хүндэд санаатайгаар халдаж буй энэ байдалтай хэрхэн “тэмцэж” байна вэ?

-Прокурорын байгууллагын албан тушаалтны хууль бус үйл ажиллагааны талаар Хүний эрхийн үндэсний комисс болон холбогдох байгууллагад хандаж, гомдол гаргасан. Улсын ерөнхий прокурорын байгууллага миний үйлчлүүлэгчийн асуудлыг үнэн зөвөөр шийдвэрлэж өгөх хэрэгтэй байна. Үүнтэй холбоотой мэдээллийг улстөржүүлж, худал цуурхал тараасныг таслан зогсоож үнэн зөв шийдвэрлэж өгөхийг шаардаж байна.

Э.ЭНХ-ЭРДЭНЭ

Эх сурвалж: medee.mn