Ингэж хэлэх шалтгаан нэгээр нэмэгдлээ. Энэ хаврын синдром газар авч, хүрээгээ өргөжүүлэн тэлсээр байна. Элдэв өнгийн асуудал дэлгэх явдал газар авсаар. Монгол Улсад улс төрийн үйл ажиллагаа эрхэлдэг 20 гаруй нам бий. Гэвч жижиг гэх намуудын үйл ажиллагааг мэдэх нь битгий хэл, хаана байрладаг нь ч тодорхойгүй, иргэд ч мэдэх нь ховор. Чухам  хэн толгойлдог, үйл ажиллагаа нь хэрхэн явагдаж байгаагаа ч мэдээллэх нь ховор. Бараг мэдээлэл өгдөггүй гэхэд ч болно. Ерөнхийдөө оршин тогтнодог, улсын дээд шүүхэд бүртгэлтэй гэсэн ганцхан зүйл л тодорхой байдаг. Тэгвэл ИЗНН-аас улс төрийн намуудыг татан буулгах ёстой гэсэн мэдээллийг хийлээ. Энэ асуудлаа төрийн эрх барих дээд байгууллагад ч тавьж, шаардах бичиг хүргүүлсэн байна. Өөрсдийн санаачилсан асуудлаар ард иргэдийн дунд санал асуулга явуулах бөгөөд ирэх сарын 2-5-нд төв талбайд уг үйл ажиллагаагаа хийхээр товложээ. Харин асуулгын сүүлчийн өдрөө улс төрийн жагсаал зохион байгуулж, намуудыг тарж бутар хэмээн уриалах нь. 

Ийнхүү жагсаал хийх болсон ганцхан шалтгаан нь Улс төрийн намууд бодлого тодорхойлох түвшинд ажиллахгүй байгаатай холбоотой гэнэ. Өнөөдөр зөвхөн албан тушаал, мөнгөний хойноос хөөцөлдсөн нам болсон аж. Үүнээс гадна парламентад олонхи, цөөнхийн суудалтай хоёр нам хууль зөрчдөг учраас татан буулгах ёстой хэмээн үзсэн байна. 

Тэдний тавьж буй асуудлыг олон нийт хэрхэн хүлээж авах нь тааварлашгүй. Зарим нэг нь дэмжиж байхад нөгөө хэсэг нь эсэргүүцэх нь гарцаагүй. Эцэстээ ямар үр гарах нь ч тодорхой бус. Ямартай ч төрийн бус, түмний төлөө гэсэн нэртэй байгууллага, хувь хүмүүсийн хаврын синдром аль эхэлчихсэн байгаа. Багш нар цалингаа нэмүүлнэ, төрийн эргэлт хийх ТББ тодорч, Эрдэнэтийн 49 болон 51 хувьтай холбоотой асуудал, оффшортой тэмцэгчид гэх мэт. Аливааг улс төржүүлж, нийгмийг донсолгох синдромтой ажиллагаа бүр ид дундаа буюу дээд цэгтээ хүрэх цаг айсуй. 

Дайны хажуугаар дажин гэдэгчилэн төрийн бусчуудын синдромтой зэрэгцэн намуудын ч синдром хөдөлж байх шиг. Энэхүү өвчлөлийг дарах эм тариа гэж байдаг бол вакциныг нь хийх шаардлагатай мэт. Тэгэхгүй аваас жил бүрийн хаврын цагт ужиг өвчин сэдэрч, олон нийтийг үймүүлж, элдэв зүйлд сэтгэл санааг нь чилээх болов. Магадгүй өвчнийг анагаагч нь төрийн эрх мэдлийг гартаа төвлөрүүлж байгаа эрхмүүд, улс төрийн хүчин байж болох. Тиймээс вакциныг тэд л үйлдвэрлэх ёстой болж байх шиг. 

За ямартай ч синдромын дараагийн хувилбар намуудыг татан буулгах нэрээр явагдах нь. Үр дүн, гарах дагавар нь юу байхыг цаг хугацаа, синдром хэр хүчтэй илрэхээс хамаарна.