Өвөрхангай аймгаас нэр дэвшиж, УИХ-ын гишүүний түр үнэмлэхээ гардаад байсан МАН-ын гишүүн Н.Төмөрхүү, С.Чинзориг нарын гомдлыг өчигдөр Нийслэлийн шүүхэд хэлэлцэх байсан ч дахин тодорхойгүй хугацаагаар хойшилсон. Учир нь нэхэмжлэгч Ц.Доржпаламын өмгөөлөгч Н.Мөнхболд өвчтэй байгаа учраас хурлыг хойшлуулах хүсэлтийг шүүх бүрэлдэхүүнд илгээснээр дахин хойшилсон юм. Н.Төмөрхүү, С.Чинзориг нарыг тойрогтоо мөнгө, эд бараа тараасан хэмээн Ц.Доржпалам нь шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан байдаг. Ингээд Н.Төмөрхүүтэй ярилцлаа. -Анхан шатны шүүх С.Чинзориг та хоёрыг буруутай гэж үзсэн. Гэвч Нийслэлийн шүүхэд гомдол гаргаад байгаа. Энэ талаар тодруулахгүй юу?
-Сонгуулийн өмнө шүүгч нарын семинар болж, сонгуулийн маргаантай холбоотой асуудлыг яг сонгуулийн хуулийн дагуу шийднэ, ямар нэг улстөржсөн шүүхийн шийдвэр гаргахгүй гэж хэлэлцсэн байдаг. Тэгэхээр бид хоёрын асуудлыг ч тэр сонгуулийн хуулиараа шийдэх ёстой байсан. Гэтэл Хан-Уул дүүргийн шүүгч үзэл бодлоороо шийдсэн. Ингэхдээ бүр хариуцагчгүй, өмгөөлөгчгүйгээр шүүх хурлыг явуулж, шийдвэрээ гаргасан. Шүүх ийм шийдвэр гаргаснаар гуравдагч этгээдийн эрх ашиг буюу бид хоёрын сонгогдох эрх хөндөгдөж байгаа юм. Нөгөөтэйгүүр, Өвөрхангай аймгийн тойргын 70 гаруй мянган сонгогчдын эрх ашгийг маш ноцтойгоор зөрчсөн асуудал шүү дээ. Шүүх мэтгэлцэж байгаа хоёр талын баримтанд тулгуурлаж, шийдвэр гаргах ёстой байдаг. Учир нь шүүх хараат бус шийдвэр гаргаж, үнэн зөвийг тогтоох ёстой шүү дээ. Гэтэл хариуцагчгүй, өмгөөлөгчгүй, зөвхөн нэг талын цуглуулж өгсөн нотлох баримтанд тулгуурлаад шийдвэр гаргачихсан нь шүүхийн практикт тохиолдож байгаагүй анхны шүүх хурал болсон. Би шүүхийг хэн нэгнээс хараат болчихоогүй гэдэгт итгэж, найдаж байгаа. Тиймээс ийм утгагүй зүйл анхных нь бөгөөд эцсийнх нь байгаасай.
-Мэдээж шүүх ямар нэгэн баримтад тулгуурлаж шийдвэр гаргах байх л даа. С.Чинзориг та хоёрыг иргэдийн санал авах зорилгоор эд, бараа материал тараасан гээд байгаа?
-Өвөрхангай аймгийн тойрогт бидэнтэй хамт нэр дэвшээд байгаа Д.Зоригт, Г.Батхүү нар л ийм юм яриад байгаа шүү дээ. С.Чинзориг бид хоёрын хувьд ингэж хууль зөрчсөн үйлдэл гаргаагүй учраас үүнийг маргаан гэж үзэх учиргүй. Өөрөөр хэлбэл, дээр хэлсэнлэн сонгуультай холбоотой маргааныг зөвхөн Сонгуулийн хуулиараа л шийдвэрлэх ёстой. Мөн энэ тохиолдолд тойргын хороо уг асуудлыг авч үзээд, хуулийнхаа дагуу эрх бүхий субъект рүү шилжүүлэх ёстой юм билээ. Тэр эрх бүхий байгууллага нь ТЕГ. Үүний дагуу бидний мөнгө, эд, бараа тараасан гээд байгаа асуудлыг ТЕГ шалгасан байдаг. Ингэхдээ тэдний үйл ажиллагаанд аймаг, нийслэлийн хоёр шатны прокурор хяналт тавьж шалгаад, ийм зүйл болоогүй, дээрх хүмүүс сонгуулийн хууль зөрчсөн асуудал байхгүй, гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнгүй юм байна гэж үзсэн. Тэгэхээр сонгогчдод нөлөөлөхийг оролдсон гэдэг зүйл чинь угаасаа болоогүй л байхгүй юу. Үүнээс үзэхээр анхан шатны шүүхийн шийдвэр гарахад нөлөөлсөн нотлох баримт нь өөрөө хуурамч байсан. Гэтэл энэ нотлох баримтыг үнэн мэтээр тооцож, шүүхийн шийдвэр гаргасан шүүгч өөрийн ёс зүйгээ умартан, буруу шийдвэр гаргасан гэсэн үг. Гэхдээ мэдээж шүүгчийг хууль бус шийдвэр гаргахад улстөрийн хүчин юм уу улстөрчийн зүгээс нөлөөлсөн байхыг үгүйсгэхгүй.
-Мөн сонгуулийн сурталчилгаанд насанд хүрээгүй хүүхэд оролцуулсан гээд байгаа?
-Энэ чинь их инээдтэй. 17 настай хоёр оюутныг сонгуулийнхаа сурталчилгаанд ашигласан байна гэсэн. Гэтэл энэ асуудал нь бид хоёрын асуудлаас тусдаа зүйл асуудал шүү дээ. Сайн дурын оюутнууд намын туг лоозон бариад хоёр цаг зогссон асуудал л юм. Бидний зүгээс тэр хүүхдүүдийг сурталчилгаанд ашиглаад байсан зүйл огт байхгүй. Энэ асуудлыг тойргын хороо шалгаад хамаагүй юм байна гэдгийг шийдсэн байсан. Гэтэл дахин сөхөөд биднийг буруутгах үндэслэл болгоод байгаа юм.
-Тэгэхээр та шүүгчийг нэг талыг барьсан шийдвэр гаргалаа гэж үзэж байгаа юм байна. Энэ талаар шүүгчийн асуудлаар зохих газар нь хандсан уу?
-Дээд шүүхийн мэргэжлийн ёс зүйн хороонд хандсан байгаа. Мөн давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг харна. Дараа нь хуурамч нотлох баримт бүрдүүлж, шүүхэд өгч, шүүх үүнийх нь дагуу хурал хийсэн гээд асуудал байна. Шүүхийн шийдвэр эцэслэн гарсны дараа нэр төрөө сэргээлгэхээр зохих шатны газруудад хандаж, хариуцлага тооцуулах болно.
Б.Золбоо
