Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.16
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Хүн төрөлхтнийг газрын хөрснөөс арчих шахсан тахлууд

2020-4-06
0
ЖИРГЭХ

Тахал, халдварт өвчин  нь хүн төрөлхтний соёл иргэншлийн байнгын дагуул байсаар иржээ. Өмнө нь дэгдэж байсан тахал өвчнүүд  халдварын эх үүсвэр, голомт, тархах хурд, орчин, үхэлд хүргэх эрчмээрээ өөр өөр байсан, хойшид ч зайлшгүй ийм  л байна.

Аймшигт өвчин тахал нөмрөн ирэхэд хүмүүс дараахь үйлдлийг хийдэг аж.  Юуны өмнө өвчний голомтноос дүрвэн зугтаадаг болохыг дундад зууны үед амьдарч байсан Италийн хүмүүнлигийн үйлстэн  Марсилио Фичино гэгч “cito, longe, tarde” гэж томъёолсон байдаг. Энэ нь “мөд эргэж ирэхгүйгээр шалав зугтах” гэсэн үг юм. Өвчин голомтлон тархаж буй улс орнуудаас монголчууд эх орондоо ирье, ав гэцгээгээд байгаа нь хатуухан хэлэхэд тэд эх орондоо гэнэт хайртай болсондоо биш Монголд өвчнийг хянаж байгаа учир голомтоос зугтах “cito, longe, tarde” хууль үйлчилж байгаа юм. Өвчнийг хяналтаас алдсан тохиолдолд үймсэн олон буруутныг хайж, хатуу ширүүн шийтгэж, зэрлэг догшин аашилдаг. Европд гараад буй хятад үндэстнүүдийг гудамжинд зодож нүдэж, гадуурхаж байгаа, Украйнд халдвар авсан хүмүүсийг дайрч заналхийлж буй, Францад эрх баригчдаа буруутгаж байгаа  нь үүний илрэл юм. Тахал газар авч, хаа сайгүй амь насаа алдаад ирэхээр хүмүүс ид шидэт эм, зан үйлд итгэж, асар ихээр цуу ярианд автаж, хий хөөрөлд автдаг. Энэ нь нийгмийг хамарсан шинжтэй болдог учир өмнө нь Орос, Европт цэрэг оруулж дарж байсан түүх бий. Доор хүний түүхэнд тохиолдож байсан томоохон тахал, халдварт өвчний талаар товч өгүүлэв.

НТӨ 3000 он. Хамин манга. Өнөөгийн Хятадын газар нутгийн баруун хойд бүс нутгаас хүмүүс нь гэр оронтойгоо булшлагдсан олон тооны олдвор олддог бөгөөд эрдэмтэд үүнийг халдварт өвчний улмаас мөхсөн суурингууд гэдгийг тогтоожээ.

НТӨ 430-426 он. Афины тахал. Өнөөг хүртэл энэ тахал юунаас болж үүссэнийг тогтоож чадаагүй, тахал 5 жил үргэлжилж, 100 мянган хүний амийг авч одсон. Харин Афин, Спарта хотуудын дайсагнал тахлаас болж түр намжжээ.

НТӨ 180-165 он.Антонины тахал. Аян дайнаас ялалтын тугаа хийсгэн нутагтаа буцаж ирсэн Ромын эзэнт улсын легионууд салхин цэцэг тээж ирснээс болж цэрэг, ард нийлсэн 5 сая хүн үхжээ.

НТӨ 250−271  он. Кипрын тахал. Эрдэмтэд энэ яг ямар өвчин байсныг тогтоож чадаагүй. Оргил үедээ 1 сая хүний аминд хүрсэн.

НТӨ 541−750 он.Юстинианы тахал. Тахал өвчний талаар анх удаа тэмдэглэсэн анхны албан ёсны бөгөөд нилээд нарийвчилсан баримт бичиг. Византийн эзэн хаан Юстиниан I-ийн хаанчлалын үеэс эхэлж, 2 зууны турш  90 сая хүн аминд хүрчээ.

1346-1353 он. Хар үхэл. Европ, Дундад дорнодын бүс нутагт хэдэн жилийн турш тархаж, 200 сая буюу дэлхийн хүн амын 60 хувийг устгажээ. Энэ тахлын дараа дээрх бүс нутгуудын байгаль орчин эргэн сэргэж, зэрлэг амьтдын тоо толгой нэмэгдэж, гол, нуурууд цэвэршин, тариалангийн талбай тал болж хувирсан. Нөгөө талаар Европ шашны 1000 жилийн хүлээснээсээ салах эхлэл болж, шинжлэх ухаан, улс төр хөгжих суурь тавигдсан. Дэлхийн хүн амын тоо тахал намжсанаас хойш 200 жилийн дараа л тахлын өмнөх тоондоо хүрсэн.

1545-154 он. Хортон шавьжны тахал. Мексик ба Төв Америкт 15 сая хүн цусархаг шингэнээр бөөлжиж, өндөр халуурч, амь насаа алдсан.

XVI зуун. Америкийн тахал.  Энэ нийтлэг нэрийн дор Америкийг нээсэн европчуудын  тээж аваачсан янз бүрийн халдварын улмаас Америкийн уугуул иргэдийн 90 хүртэлх хувь устаж, Инк, Ацтекийн соёл иргэншил сүйрэх эхлэл болсон. Нутгийн ард иргэд тахал өвчнөөр маш их ядарч, туйлдсан тул түрэмгийлэгчдийг эсэргүүцэж чадахгүй байв.

1665-1666 он. Лондонгийн их тахал.  Британид дэгдсэн хар үхлийн сүүлийн тэсрэлтээр 100 мянган хүн түүний дотор Лондонгийн хүн амын 15 хувь амь насаа алдаж, тахал зогсох үед их түймэр дэгдэж Лондон хотын хугас нь шатсан.

1720−1722 он. Марселийн тахал. Тахал Марсель боомтоос эхэлж, Прованс мужийн хэд хэдэн хотыг хамарч, нийт 100 мянган хүн нас барж, Марсель хотын хүн амын 1/3 нь үрэгдсэн.

1770−1772 Оросын тахал.Төв Оросын бүс нутгаар тархаж, зөвхөн Москвад гэхэд 100 мянган хүн амь насаа алдсан. Энэ үед Хар тэнгисийн умард хэсэгт Орос-Османы эзэнт гүрний хооронд дайн болж байсан бөгөөд тахал нийтийг хамарсан эмх замбараагүй байдал үүсгэсэн тул цэргийн хүч хэрэглэн хорио, цээрийн дэглэм тогтооход хүрчээ.

XIX зуун. Холер.XIX зуунд хүн төрөлхтөн 3 удаа холерын дайралтад өртжээ. 1816−1826, 1829—1851  онд Европ, Ази 200 мянга, 1852−1860 онд Умард Америкт 1 сая хүн амь насаа алджээ.

1855−1960. Гурав дахь цар тахал.Энэ тахал хэдэн арван жил хүн амьдардаг тивүүдээр хэсүүчлэн дэгдсэн бөгөөд хүний түүхэн дэх хамгийн хөнөөлт өвчин болжээ. Зөвхөн Хятад, Энэтхэгт гэхэд 12 сая хүн үхсэн.

1877−1977.Энгийн салхин цэцэг. Салхин цэцэг өвчинтэй хүн төрөлхтөн эртний танил бөгөөд хүний түүхэнд энэ өвчин 500 сая хүний амь авч оджээ. Гагцхүү 1978 онд л вакцин гаргаж авч, энэ өвчнөөс ангижирсан байна.  

1889−1890. Ханиадны дэгдэлт. 19 дүгээр зуунд ханиадаар 1 сая хүн амь насаа алдсан.

1918−1920 он. Испани ханиад. Ханиадаар хамгийн олон хүн  үрэгдсэн тохиолдол, хэдэн жилийн дотор 100 сая хүн үхсэн нь хүн төрөлхтний 5 хувь байсан.

1957−1958.  Азийн ханиад. Хятадад анх дэгдэж, яах ийхийн зуургүй Азийн орнууд болон Америкийн 1.1 сая хүний аминд хүрсэн.

1968−1969 он.Хонконгийн ханиад. Ханиадны вирус хувирч өөрчлөгдөн 1 сая хүн 10 жилийн дотор нас барсан.

1980 оноос. ДОХ.Өнөөдрийн байдлаар 35  сая хүн үхээд байна. Эмчлэх төгс арга олдоогүй.

2009−2010.Гахайн ханиад. 600 мянган хүн амь насаа алдсан.

2013−2015. Эбола вирус. Баруун Африкийн орнуудад дэгдэж 11 мянган хүн амь насаа алдсан.

2019 оноос. COVID-19. 1 сая 254 мянган хүн халдвар авч 65 мянган хүн амь насаа алдаад байна.

COVID-19-ийн халдвар тарах хурд их, шинж тэмдэг нь удаан хугацаагаар бүдэг байдаг зэрэг нь харилцаа, тээвэр өндөр хөгжсөн, хүн ам нягт суурьшсан зэрэг өнөөгийн дэлхий, ертөнцийн хэв маягтай нөхцөлдөн маш хүнд байдал үүсгээд байна.   Япон зэрэг орны эрдэмтэд энэ өвчин ойрын 10 хэдэн жилд устахгүй, хүн төрөлхтөн зохицон амьдрахаас өөр гарцгүй болов гэсэн дүгнэлт хийж эхлэв. Гэвч хүмүүс бид  түүхэндээ тохиолдсон бүх л тахал, өвчнийг ялсаар ирсэн, ялах ч болно.  

 

 

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • Зочин (66.181.191.130)
    амьд үхдэлийн тахал дайнаас болж гарвал хэв журам сахиулахад төвөгтэй
    2020 оны 04 сарын 07 | Хариулах
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • Хэнтий аймагт хүрэн баавгай 361 удаа үзэгдэж давхардсан тоогоор 375 толгой баавгай бүртгэгджээ
    3 цаг 24 мин
  • Монгол Улсад 958 мянган жуулчин иржээ
    4 цаг 37 мин
  • Улаанбаатарт 168,000 орчим эзэнгүй нохой, муур байна
    6 цаг 8 мин
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
    6 цаг 24 мин
  • ОХУ-ын тулаанч Сергей Билостенный PFL холбооны хүнд жингийн дэлхийн аварга боллоо
    6 цаг 32 мин
  • Аравдугаар сард гадаадын 3,646 иргэнд визийн зөвшөөрөл олгожээ
    7 цаг 6 мин
  • Шинэ дасгалжуулагчийн эхний сорилт эх орондоо...
    7 цаг 22 мин
  • Мэдэгдэл
    7 цаг 22 мин
  • Нийтийн тээврийн зарим чиглэлийг богино эргүүлж байна
    7 цаг 59 мин
  • Т.Сайфолла ДАШТ-ээс мөнгөн медаль хүртлээ
    8 цаг 22 мин
  • Израилын цэрэг газын зурваст хамас бүлгийн ахлах командлагчийг устгажээ
    8 цаг 47 мин
  • Дональд Трамп Путин, Ши Жиньпин нартай анх удаа гурван талт уулзалт хийнэ
    9 цаг 31 мин
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
    9 цаг 38 мин
  • Мексикийн хар тамхины нэрт толгойлогч, “боссуудын босс” хочит Мигель Анхель Феликс Гальярдо таалал төгслөө
    9 цаг 50 мин
  • Өөрийн барааг худалдаж авахыг хориглодог Өмнөд Солонгос наймаачин эр
    9 цаг 59 мин
  • Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна
    10 цаг 15 мин
  • Энэ долоо хоногт ордуудын амьдрал хэрхэн өрнөх вэ?
    10 цаг 20 мин
  • Битүүний өдрийг бүх нийтийн амралтын өдөр болгох уу?
    10 цаг 35 мин
  • Төв аймгийн ихэнх сумдын нутгаар 0.2-3.0 мм нойтон цас, цас орж, цасан шуурга шуурна
    10 цаг 51 мин
  • Үйл явдал: Хил хамгаалах байгууллагад хүний эрхийн сургагч багш бэлтгэх сургалт болно
    10 цаг 54 мин
  • Чингис хааны тухай гадныхны бичсэн сонирхолтой баримтууд
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Чингис хааныг магтан дуулсан БҮХ дуу
  • Чингис хааны тухай өгүүлэх БҮХ кино
  • Сагсанбөмбөгт ур чадвараараа гайхагдаж байгаа Өлзийбатын Индра гэж хэн бэ?
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • ФОТО: УИХ-ын хүндэтгэлийн хуралдаан эхэллээ
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Бөхчүүдийн улирлын чансааг Улсын аварга О.Хангай хол тасархай тэргүүлж, Улсын арслан Ц.Бямба-Отгон удаалж байна
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • "Чингис хаан" одонг хүртсэн эрхмүүд
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • МУГТ Т.Тулга, Л.Энхрийлэн нар дэлхийн чансааг ТЭРГҮҮЛЖ байна
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Чингис хааны тухай гадныхны бичсэн сонирхолтой баримтууд
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Чингис хааныг магтан дуулсан БҮХ дуу
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • МУГТ Э.Цэндбаатар энэ бямба гарагт Мухаммад Якубовтой тулалдана
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • Чингис хааны тухай өгүүлэх БҮХ кино
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • Дональд Трампын илгээсэн тусгай илч нар В.Путинтай уулзахаар Москвад ирлээ
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • У.Хүрэлсүх: Их Монгол Улсын үргэлжлэл болохоо өглөө бүр санаж, өдөр бүр хичээж, үдэш бүр цэгнэж явахыг уриалж байна
  • ПСЖ клубийн алтан эрин үе
  • П.Бат-амгалан дэлхийн аварга болж, дэлхийн дээд амжилтыг шинэчиллээ
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
24 баримт
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК