Сүүлийн жилүүдэд иргэдээс авсан судалгаагаар хамгийн их авлигад автагдсан газраас шүүхийн байгууллага тодроод буй. Энэ хэмжээгээр иргэдийн итгэх итгэл ч суларсан. Хэн эрх мэдэл, мөнгөтэй талд үйлчилдэг гэж. Ер нь Монгол улсад шударга, хараат бус бие даасан шүүх үгүй болсон гэдэгтэй зөвхөн иргэд гэлтгүй улстөрч, зарим хуульчид ч санал нэгддэг.

Энэ болон УИХ-аас 2019 оны арваннэгдүгээр сарын 14-ний өдөр хэлэлцэн баталсан Монгол Улсын Үндсэн хуулийн өөрчлөлттэй холбогдуулан шүүхийн багц хуулийг шинэчлэхээр ажиллаж байна. Тодруулбал, УИХ Шүүхийн багц хуулийн эцсийн хэлэлцүүлгийг өчигдөр хийсэн. Энэ үеэр УИХ-ын гишүүн Ц.Мөнх-Оргилын шүүгчдэд хандаж хэлсэн гол өнцөг байлаа.

Тэрбээр “Шүүгчдийн нийгмийн хамгаалал, хараат бус байдлыг бүрдүүлэхийн төлөө их зүйл хийсэн. Цаашид ч нийгмийн болон цалин мөнгөний асуудлыг Засгийн газарт даалгавар болгож, ачааллыг нь бууруулах зэрэг ажлыг бид хийнэ.

Хоёр дахь гол зүйл нь манай шүүгч нар нийгмээс тас ваккумжжээ. Мэргэжлийн онцлог дээр нь хүнтэй уулзаж болохгүй гэсэн шалтгаанаар бүрэн ваккумжсан байдаг юм байна. Сая гэхэд л хуулийн төслийн ажлын хэсэг дээр ажиллаж байхдаа шүүгч нартай уулзахад нүд нь эргэлдээд бид нар улс төрийн болон мөнгөний нөлөөнд автагддаггүй. Хэн автагдаад байдаг юм бэ гээд л. Шүүгч нар өөрсдийгөө яаж үнэлээд байгаа, нийгэм шүүгчдийг хэрхэн үнэлж байгаад асар их зөрүү гараад байна. Тиймээс та нар өөрсдөдөө дүгнэлт хиймээр байна.

УИХ шүүгч нарт боломж олголоо.

Одоо хоёр, гурван жилд өөрсдийгөө бүрэн цэвэрлээрэй. Чадахгүй бол УИХ дараагийн алхам хийхээс өөр аргагүй болно. Бүтэн цэвэрлэгээ хийх тал руу явна. 500 шүүгчээ бүгдийг нь солихоос өөр өргөгүй байдалд орно” гэсэн юм.  

Ер нь манай улсад хамгийн өндөр цалин хангамжтай ганц төрийн байгууллага нь шүүх. Авлига, ашиг сонирхлоос ангид байлгах гэж тэр шүү дээ. Дэлхийн өндөр хөгжилтэй орнуудтай харьцуулшгүй ч улс “хөнжлийнхөө хэрээр хөлөө жийж” чадахаараа л өгч байгаа. Дээр нь Захиргааны ерөнхий хуулийн өөрчлөлтөөр шүүгчийг үндэслэлгүй ажил үүргээс нь чөлөөлдөг явдлыг халахаар зохицуулалт оруулж байна. Одоо хэн нэгний халаасанд багтах, шударга ажиллах эсэх нь та бүгдээс шалтгаалах нь. Дээр Ц.Мөнх-Оргил гишүүний хэлсэнчлэн та бүгдэд бүхий л талаас нь боломж өгч, иргэд ч найдвар тээж байна.

Б.Лхам