Х.Баттулга дахин Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвших эрхтэй, эрхгүй гэсэн маргаан дэгдэж байгаа энэ үед Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүн Ц.Нанзаддорж, бүрэн эрхийн хугацаа нь дууссан Ш.Цогтоо гэгчтэй хамтран “Ерөнхийлөгч Х.Баттулга дахин Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвших эрхтэй” гэж цулгуй цагаан цаасан дээр бичээд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад өгсөн гэдэг мэдээлэл цацагдаж эхлэв. Харамсалтай нь ҮХЦ-ийн гишүүдийн хууль зөрчсөн, хуурамч энэ бичгийг хүлээж авсан Ерөнхийлөгчийн тамгын газрынхан “Ерөнхийлөгч Х.Баттулга нэр дэвших эрхтэй гэж ҮХЦ шийдвэрлэжээ” гэсэн хуурамч мэдээлэл тарааж, тун эвгүй байдалд ороод байна. Үүнээс үүдэн төрийн тэргүүнээрээ доог тохуу хийж, хуурамч бичиг баримт үйлдсэн ҮХЦ-ийн гишүүн асан Ш.Цогтоо, Ц.Нанзаддорж гэгчид хэн бэ гэсэн асуулт гарч ирж байна.

Ц.Нанзаддорж гэгч нь Говь-Алтай аймгаас гаралтай. Тэрээр 1996-2000 онд Төрийн өмчийн хороонд мэргэжилтэн, ахлах мэргэжилтэн, газрын орлогч дарга, газрын дарга, 2000-2004 онд “Гурван гол” ХХК-д дэд захирал, 2004-2010 онд Төрийн өмчийн хорооны Төрийн өмчийн удирдлага, хувьчлалын газрын даргааар ажиллаж байсан, З.Энхболдын гарын хүмүүсийн нэг. Өөрөөр хэлбэл 1996-2000 он, 2004-2010 оны үеийн бүхий л том өмч хувьчлалыг З.Энхболдтой гардаж хийсэн. “Алтан тариа” ХК, Худалдаа хөгжлийн банк, Дарханы цементийн завод, Хотын түргэн тусламжийн засварын цехийн барилгын хувьчлал, “Эрчим хүчний барилга угсралтын трест, “Спирт бал бурам” хувьцаат компани, Мах импекс, АПУ гэх мэт тоо томшгүй  хөрөнгийг хувьчлалыг зохион байгуулжээ. Төрийн өмчийн хорооны даргаар 3 удаа томилогдож байсан Ц.Нанзаддоржийн  2015 онд АТГ-т  өгсөн хөрөнгө орлогын мэдүүлэгт  “Төрийн өмчийн хорооны дарга ажилтай Цагааны Нанзаддорж нь 10 га болон 1125 м/кв хоёр газартай. Газрын нийт үнэ нь 122 сая 500 мянган төгрөг. Нийт 45 сая төгрөгийн үнэ бүхий “Toyota LEXUSES330” болон “Toyota” загварын хоёр автомашинтай. Фловерс хотхонд 534 сая төгрөгийн үнэтэй 197.78 м/кв цутгамал бетон орон сууцтай. “Бобоми”, “Сарны титэм”, “Гурван гол холдинг“, “Гурван гол бааз”, “Эрдэс таван толгой ХК зэрэг долоон компанид 4 тэрбум, 358 сая, 018 мянган төгрөгийн үнэ бүхий хувьцаа эзэмшдэг.  Түүний 2011 онд төрсөн хүү “Э” нь Худалдаа хөгжлийн банкинд 2.3 сая ам.доллар болон 3 сая юанийн хадгаламжтай юм. Харин энэ үед Ц.Нанзаддоржийн Төрийн өмчийн хорооны даргын албан тушаалыг хашсаныхаа төлөө авч байсан цалингийн орлого нь жилийн 12 сая төгрөг гэж мэдүүлж байжээ. Жилдээ 12 сая төгрөгийн цалин авдаг ТӨХ-ны даргын дөрөвхөн настай хүү сая сая ам.доллар, сая сая юанийн хадгаламжтай байжээ. Товчхондоо бол Ц.Нанзаддорж, өмч хувьчлалын буянаар баяжсан, З.Энхболдын хамгийн итгэлтэй хүмүүсийн нэг гэнэ.

Тэгвэл түүнтэй нийлэн ҮХЦ-ийн нэрийг барин хуурамч бичиг баримт  үйлдсэн хэрэгт холбогдоод байгаа Ш.Цогтоо нь мөн л  З.Энхболдын фракцын хүн. 1996 онд түүнийг Гаалийн Ерөнхий газрын даргаар З.Энхболд томилуулж байжээ. З.Энхболд 2017 онд Ерөнхийлөгчийн тамгын газрын даргаар  томилогдсныхоо дараа Ш.Цогтоогийн хүүг консулаар томилуулсан гэдэг. Энэ мэдээллээс харахад Ц.Нанзаддорж, Ш.Цогтоо нар З.Энхболдын гарын хүн болох нь тодорхой байна. Тэд Үндсэн хуулийн цэцийн хуралдаан болоогүй байхад тамга тэмдэг ч үгүй хуурамч бичиг үйлдэн, Х.Баттулгыг “шившиглэх” энэ ажлыг З.Энхболдын даалгавараар гүйцэтгэсэн бололтой. Учир нь З.Энхболд Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг дахин нэр дэвшүүлэхгүй байх ажлыг бүүр эртнээс төлөвлөж байжээ. Түүнийг Ерөнхийлөгчийн тамгын газрын даргаар ажиллаж байхад Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийг баталсан.  Х.Баттулгыг төлөөлөн тэр бүхий л ажлыг гардан гүйцэтгэж байлаа. Монгол Улсын Үндсэн хуулийн  нэмэлт өөрчлөлтөөр, “Ерөнхийлөгчийг зөвхөн нэг удаа улируулан сонгож болно” гэсэн хуучин заалт  хасагдаж “...зургаан жилийн хугацаагаар зөвхөн нэг удаа сонгоно” хэмээх заалт оронд нь орж, энэ заалт нь  2020 оны 5-р сарын 25-ны өдрийн 12 цагаас хэрэгжих болсон нь Х.Баттулгыг 2021 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд дахин нэр дэвшүүлэх боломжгүй болгож байгааг З.Энхболд маш сайн мэдэж байжээ. Тухайн үед Ерөнхийлөгчийн тамгын газрын реферэнтүүд нь З.Энхболд дээр орж “Х.Баттулга Ерөнхийлөгч дахин нэр дэвших эрхгүй болох юм биш үү. Энэ хуулийн заалтын талаар та ямар бодолтой байна” гэж асуухад З.Энхболд “Мэдэж байгаа” гэхээс өөр ямар ч хариулт өгөөгүй гэдгийг Х.Баттулгын талынхан ярьж байна. Үнэхээр З.Энхболд Х.Баттулгыг дахин нэр дэвшүүлэх хүсэлтэй байсан бол Ерөнхийлөгчтэй холбоотой энэ заалтыг 2025 оноос хэрэгжүүлэх Ардын намын хуульчдын саналыг хүлээж авах байв. Х.Баттулгад тэр ямар ч боломж үлдээсэнгүй. АН-ынхан ч З.Энхболдыг өөрөө нэр дэвшихийн тулд Х.Баттулгыг унагах хор найруулж байгааг эртнээс мэдэж байжээ. АН-ын лидерүүдийн нэг Э.Бат-Үүл одоогоос нэг жилийн өмнө baabar.mn сайтад “З.Энхболд Ерөнхийлөгчөө хулхидсан бололтой!”  гэсэн гарчигтай нийтлэл гаргаж байв. Тэр нийтлэлд “ Миний бие нэг удаа З.Энхболдыг “төрийн тайган” хэмээн дуудаж алдаршуулахдаа физиологийн утгаар нь огт хэлээгүй. Түүний политикийг, “хаадын хаан” байсан Хятадын тайган нарын политиктой адилтган хэлсэн юм. Хятадын түүхэнд Жао Гао, Ван Жэнь зэрэг тайган нарын, гаргуун хорчин политикууд байсан юм. Тэд л ордны хор найрааг удирдан явуулж хаадын хувь заяаг шийдэж байв. Жишээ нь Цинь Ши Хуандийн тайган байсан Жао Гао гэгч нь тэргүүн сайдтайгаа хуйвалдан, үхсэн хааныхаа гэрээслэлийг замаас нь зувчуулан гуйвуулаад хууль ёсны хаан ширээ залгамжлагч хунтайж Фу Суг хулхидан, дүүг нь хаан ширээнд залсан байдаг. Хэрэв зээ Х.Баттулга 2021 онд дахин нэр дэвших сонирхолтой байсан бол түүний Тамгын Газрын дарга З.Энхболд яг л төрийн тайган Жао Гао шиг аашилжээ гэдэг нь ойлгомжтой. Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг баталсны дараа З.Энхболд; “наймаа тохирсон” тул уг хуулийн төсөлд хориг тавихгүй, шинэ Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрх зургаан жил байна гэх зэрэг мэдээллийг жоготой жуумалзан хэлж байсныг ард түмэн харсан.

...Ямар ч атугай З.Энхболд Ерөнхийлөгчөө 2020 оны УИХ-ын сонгуулийн дараа олонхи болох эрх баригчдын өмнө “тавган дээр тавиад өгчихсөн” нь л гарцаагүй. Шинэ эрх баригчдын амбиц Х.Баттулгын нэр дэвших эрхтэй эсэхийг шийднэ дээ. З.Энхболд 2021 онд өөрөө дэвшинэ гэсэн алсын хараатай ч юм билүү?! З.Энхболд Ерөнхийлөгчөө хулхидсан бололтой” хэмээн бичиж байлаа. Энэ үнэн байж. Үнэхээр З.Энхболд Ерөнхийлөгчөө хулхиджээ. Тэрээр сүүлийн үед  “Би Ерөнхийлөгчийн сонгууульд нэр дэвшинэ” хэмээн намын зарим нөхөддөө мэдэгдсэн сурагтай. Үүнийг сонссон Э.Бат-Үүл тэргүүтэй олон хүн “Хаанаа хулхидсан төрийн тайган хаан ширээрүү  зүтгэж байна” шогширч сууна.  

Л.Амар