Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 39 дүгээр зүйлийн хоёрдахь хэсэгт “Ерөнхийлөгч УИХ-д ажлаа хариуцна” хэмээн заасан байдаг. Энэ нь Ерөнхийлөгч нар УИХ-д ажлын тайлангаа тавьж байхыг үүрэгжүүлсэн гэсэн үг юм. Гагцхүү тайлангаа хэзээ ямар байдлаар тавьж байхыг Ерөнхийлөгчийн тухай хуульд тодорхой зааж өгөөгүй орхигдуулснаас тэднийг тааллаараа асуудалд хандаж, тайлангаа тавихгүй байх шалтгаан болсоор ирсэн юм. Өмнөх таван Ерөнхийлөгч нараас Ц.Элбэгдорж, Х.Баттулга нар л УИХ-д ажлаа хагас дутуу тайлагнасан болоод өнгөрсөн байдаг.

Тухайлбал, хоёр удаа улиран сонгогдсон Ц.Элбэгдоржийг УИХ-д тайлангаа тавих ёстой гэсэн хуульчдын шаардлага Үндсэн хуулийн Цэцэд хүртэл очиж, аргагүйн эрхэнд 2015 онд анх удаа ажлаа тайлагнаж байсан. Тэгвэл өдгөөгийн Ерөнхийлөгч Х.Баттулга сонгогдсон эхний жилийнхээ тайланг 2018 онд УИХ-д тайлагнасан гэж байгаа боловч өөрийн биеэр бус Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрынх нь дарга З.Энхболд уншиж, танилцуулсан болоод өнгөрч байсан түүхтэй.

Ийнхүү Ерөнхийлөгч нь УИХ-ын өмнө ажлаа хариуцна гэсэн Үндсэн хуулийн заалтыг арайхийн хэрэгжүүлсэн хоёр эрхмийн нэг нь бусдын шахалтаар, нөгөө нь бусдын танилцуулгаар биелүүлсэн болоод ам хаасан хэрэг юм. 

Тиймээс Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн тухай хуулийг яаралтай өөрчлөхөөр ХЗДХЯ-наас хуулийн төсөл боловсруулж байгаа гэх боловч яамныхаа сайт дээр 21 хоног байршуулан  олон нийтээс санал авахаар болж, энэ хугацаа нь одоо л дуусч байгаа аж.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуульд хаяанд ирсэн энэ үед Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн дагуу шинэ Ерөнхийлөгчийн дагаж, мөрдөх хуулийн төсөл нь ийнхүү УИХ-ын босгыг даваагүй л байна.

ХЗДХЯ-наас боловсруулсан төслийг авч үзвэл, Ерөнхийлөгчийн Сонгуулийн тухай хуулийн 10.14-т “Ерөнхийлөгч УИХ-д ажлаа хариуцаж, үйл ажиллагааныхаа тайланг жил бүрийн гуравдугаар сарын 1-ний дотор УИХ-д хүргүүлж, хаврын ээлжит чуулганы нэгдсэн хуралдаанд танилцуулах үүрэгтэй” гэсэн заалтыг нэмэх саналыг гаргаад байгаа юм.

Энэхүү саналыг УИХ-аас дэмжиж, баталбал Ерөнхийлөгч хүссэн үедээ тайлангаа тавих биш жил бүр тогтсон хугацаанд ажлаа тайлагнах үүрэгтэй болно. Энэхүү хуулийн өөрчлөлтийг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулиас өмнө баталж амжих эсэх нь тодорхойгүй байгаа ч Ерөнхийлөгч Х.Баттулга тайлангаа тавих ёстой гэсэн хүлээлт нийгэмд хэдийнэ үүсээд байгаа юм.

У.Тэргэл