УИХ-ын 18, 28 дугаар тойрогт намууд нэр дэвшигчдээ тодрууллаа. Энэ удаагийн сонгууль эрх баригч намынхны хувьд илүүрхэх, сөрөг хүчин хүчээ зузаатгах, ХҮН тоогоо нэмэх, бусдынх нь хувьд парламентад суудалтай болох боломжтой чухал сунгаа. Энэ утгаар намууд олонд танигдсан, лидер гишүүдээ нэр дэвшүүлсэн нь гарцаагүй. 

Нөгөө талаар намуудын сонгож, өрсөлдүүлэхээр “сойж” буй нэр дэвшигчдээр нь тухайн намын чадамжийг ч харж болно. Иргэдэд парламентын суудлыг бөглөх биш чадалтай, хүчтэй дуу болчихоор хүн хэрэгтэй. 

Үүнийг ч намууд бодолцож хүмүүсээ нэр дэвшүүлсэн байх гэж найдаж байна. Хамгийн гол нь та биднээс авсан татаасаар уг сунгааг зохион явуулж буй учраас сонгогчид нам харж дугуйлах биш хэрсүү байх хэрэгтэй. Ингээд парламентад суудалтай гурван нам хэнийг нэр дэвшүүлснийг танилцуулъя. 

Тодруулбал, эрх баригч МАН-аас Нийслэлийн МАН-ын дэд дарга Н.Алтаншагай, нийслэлийн Засаг даргын Хөгжлийн бодлого хариуцсан орлогч дарга Ж.Сандагсүрэн, экс Ерөнхийлөгч Н.Энхбаярын хүү Э.Батшугар, МАН-ын гишүүн С.Мөнхчулуун, Хэнтий аймгийн Засаг дарга нар нэрээ дэвшүүлснээс Бага хурлаас Сонгинохайрхан дүүргийн 28 дугаар тойрогт Э.Батшугар, Хэнтий аймгийн 18 дугаар тойрогт тус аймгийн Засаг дарга Ц.Идэрбат нарыг дэмжжээ.

Өчигдөр МАН-ын удирдах зөвлөл хуралдсаны дараа үргэлжлүүлэн Бага хурал хуралдсан. Бага хурлаас гарсан шийдвэрийг өнөөдөр танилцуулна гэсэн юм. 

Э.Батшугарын хувьд 2020 оны УИХ-ын сонгуулиар Сонгинохайрхан дүүрэгт нэр дэвшиж байсан. Иргэдийн олонхийн дэмжлэг хүртэж чадаагүй ч дөрөвдүгээрт буюу улаан шугамын доор бичигдэж, үүгээрээ чамгүй хүчтэй өрсөлдөгчдийн нэг гэдгээ батлан харуулсан. Түүнчлэн уг сонгуулийн дараа МАН, МАХН хоёр нэгдэх үеэр хоёр талын дарга нарын хооронд гол яригдсан зүйл нь Э.Батшугарыг нөхөн сонгуульд МАН-аас нэр дэвшүүлэх байсан гэж ярьдаг юм. Зарим иргэдийн зүгээс цахим хуудаснаа "Есдүгээр сарын 1-нд хүмүүс хүүхдээ сургууль руу, харин Н.Энхбаяр хүүгээ УИХ руу хөтөлж байна" хэмээн шогчилсон байна лээ.

Харин АН-аас УИХ-ын гишүүн асан Б.Гарамгайбаатар, хотын дарга асан Э.Бат-Үүл нар нэр дэвшиж буй. УИХ-ын гишүүн асан Б.Гарамгайбаатарын хувьд 2012 оны УИХ-ын сонгуулиар гишүүнээр сонгогдон ажиллаж байсан бөгөөд 2016, 2020 оны сонгуульд хүч үзсэн ч Хэнтийчүүд түүнд итгэл үзүүлээгүй юм. Энэ удаад ч мөн өрсөлдөхөөр зэхэж байна. Түүнийг нэр бүхий хүмүүстэй хамт “Чингис”, “Самурай” бондын олголт, зарцуулалттай холбогдуулан албаны эрх мэдлээ хэтрүүлсэн, төсвийн хөрөнгийг үрэгдүүлсэн гэх үндэслэлээр 2015 оны есдүгээр сарын 15-ны өдрөөс АТГ-аас Эрүүгийн хэрэг үүсгэж, нэр бүхий хүмүүсийг цагдан хорьж байсан ч улмаар уг асуудал замхрах тийшээ орсон юм. 

Дараагийн нэр дэвшигч Э.Бат-Үүлийн хувьд тэрбээр 2012 оны Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын сонгуульд АН-ын жагсаалтыг тэргүүлэн оролцож намдаа ялалт авчирсан бөгөөд 2012 оны наймдугаар сарын 7-ноос хотын даргын албыг хашсан. Одоо нийслэлийн АН-ын даргаар ажиллаж байгаа нэгэн. Тэрбээр Төрийн орон сууцны санхүүжилтийн корпорацын захирлаар ажиллаж байсан А.Гантулга, "Бэрэн групп" компанийн захирал Б.Мөнхтөр нарын хамт эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласан, мөнгө угаасан гэх хэрэгт холбогдон шалгагдаж буй.

Түүнчлэн өнгөрсөн сонгуулиар Их Хуралд гуравдагч хүчнээс ганц торойсон нам бол ХҮНам юм. Тухайлбал, парламентад суудалтай болж, дараа нь Ерөнхийлөгчийн сонгуульд чамгүй өрсөлдөгч гэдгээ батлан харуулсан. Юу гэвэл, хүчтэй сөрөг хүчин АН-ын дээр заларч, 200 мянган хүний санал авна гэдэг чамлахааргүй амжилт юм. Энэ удаагийн нөхөн сонгуульд тус намаас Б.Найдалаа өрсөлдөнө. Түүний хувьд өнгөрсөн сонгуулиар Чингэлтэй дүүргийн 25 дугаар тойрогт нэр дэвшиж байсан ч иргэдийн олонхийн саналыг авч чадаагүй юм.

Мөн Эрх чөлөөг хэрэгжүүлэгч намаас Ш.Төмөрсүх, ШИНЭН-аас Б.Гантулга, Үнэн ба Зөв намаас А.Отгонбаатар нар нэрээ дэвшүүлж буй. 

Б.Лхам