УИХ дахь Нийгмийн бодлогын байнгын хорооны өнөөдрийн хуралдаанаар Монгол Улсын 2022 оны төсвийн тухай, Нийгмийн даатгалын сангийн 2022 оны төсвийн тухай, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2022 оны төсвийн тухай, Ирээдүйн өв сангийн 2022 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүдийг хэлэлцэж байна.

Ч.Ундрам: Байнгын хороогоор Хөдөлмөрийн тухай хуулийг хэлэлцэж байхад зарчмын зөрүүтэй санал оруулж, улмаар хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хөдөлмөрийг дэмжих дэд сантай болсон. Салбарын сайд энэ санд мөнгө орно гэж хэлсэн. Уг санд тэдэн төгрөг орно гэсэн тооцоо байгаа юу. Хоёрдугаарт, мөнгө ороод ирэхээр ийм ажилд нь зарцуулна, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд ийм байдлаар дэмжлэг үзүүлж хөдөлмөр эрхлэлтийг сайжруулна гэсэн төлөвлөгөө байгаа юу. 

Мөн нийгмийн даатгалын шимтгэлтэй холбоотой бизнес эрхлэгчдээс нэлээд гомдол ирсэн. Өндөр цалинтай хүн өндөр шимтгэл төлөөд эргээд эмнэлэг дээр очихоор үйлчилгээгээ авч чадахгүй буцаад л хувийн эмнэлэг дээр очих шаардлагатай болдог. Гэтэл орлогогүй хүмүүс нөхөөд төлчихөөд байгаа. Энэ нь шударга биш байна. 

Үүнээс үүдэн зарим хүмүүс цалингаа багаар тооцуулж шимтгэл төлөх чиглэл рүү явах гээд байнса гэж байна. Үүн дээр тодорхой бодлого байна уу. ХНХ-ын сайдын багцад Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар суманд бассейн барина гээд 3.5 тэрбум төгрөг тавьчихсан байгаа юм. Тус сум бассейнтай. Гэтэл өнгөрсөн хоёр жил нэг ч хүн цар тахлын улмаас үйлчлүүлж чадаагүй. Нэг суманд хоёр бассейн хэрэгтэй юм уу. Ойлгохгүй байна. 

Аймгийн засаг дарга үүнийг ажиллуулах гэж дахин хэдэн хүн ажилд авна. Урсгал зардлыг нь даахгүй, өөр зөндөө хэрэгтэй юм байна. Тийшээ шилжүүлж өгөөч гэсэн асуудлыг тавьсан.

Түүнчлэн Эрүүл мэндийн яамтай холбоотой өвчний эрт илрүүлгийн зардал байна. Аудитын байгууллагын дүгнэлтэд ч тусгасан байна лээ. Урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамруулах аижлд дэлгэрэнгүй тооцоо, судалгаа байхгүй бүхэл зардал суулгасан байна. Бүх иргэдээ хамруулах юм уу, ямар үзлэг оношилгоонд оруулах нь тодорхойгүй. Үүнийг тодорхой болгох хэрэгтэй. Дээр нь өрхийн эмнэлгийн асуудал байна. Жишээлбэл, Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сум 22 мянга гаруй иргэнтэй. Хоёрхон өрхийн эмнэлэгтэй. Нөгөөх нь магадлан итгэмжлэгдээгүй удаж байна.

Тэнд хүмүүс ковид-оор өвчлөөд байдаг. Гэтэл эмчилгээний зардал нь очдоггүй. Та биднийг шийдэх гэсээр байтал өчнөөн хүн өвчилж, амь нас нь эрсдэж байна.

Сангийн дэд сайд С.Мөнгөнчимэг: Төсвийн байгууллагын хувьд аль болох хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг ажиллуулах тал дээр илүү анхаарна. Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдээ дэмжиж ажиллахгүй байгаа бол ажил олгогчоос нөхөн төлбөр авах зэргээр ажиллана. Ирэх онд Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих санд 104 тэрбум төгрөгийг төсөв суугдсан. Энэ нь улсын төсөв, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг ажиллуулаагүй нөхөн төлбөр, гадаадаас ажиллах хүч авах, ажиллуулсны төлбөр, орлоготой нийлээд ийм төсөвлөлттэй байгаа.

ХНХ-ын сайд А.Ариунзаяа: 2020 онд 8.3 тэрбум төгрөг төвлөрсөн. Үүнийг бүхэлд нь хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн сургалт, хөдөлмөр эрхлэлт, төрийн бус байгууллагуудын хөгжил, зээл, бизнес эрхлэгчдийг дэмжих чиглэлд зарцуулж байгаа. Мөн 2021 онд 1.9 тэрбум төгрөгийн төвлөрсөн орлогыг бүхэлд нь хөгжлийн бэрхшээлттэй иргэдэд зориулалтаар ашиглана. Ирэх онд Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгыг хийнэ. Энд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний үйлдвэрлэсэн бараа бүтээгдэхүүнийг ч худалдаж авч болно гэдэг шинэчлэлүүд хийгдсэн. Ингэснээр худалдан авалтаар хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг дэмжих гарц, боломж нь нээгдэх юм.

Түүнчлэн УИХ-ын гишүүн Ч.Өнөрболорын саналаар Хүүхдийн хөгжлийн усан сангийн барилгын 1.7 тэрбумын хөрөнгө оруулалт тусгагдсан. Энэ нь хүүхдийн тусгайлсан бассейн, эхчүүдэд зориулсан байдлаар оруулж ирсэн байна. Хэлэлцүүлгийн явцад нэг тойргоос сонгогдсон гишүүд ярилцаж болох байх гэж бодож байна.

Б.Лхам