Дэлхий нийтэд дэгдсэн цар тахлын үед гэр бүлийн хүрээн дэх хүчирхийлэл хоёр дахин нэмэгджээ. Ялангуяа эцэг эхчүүд хүүхдийг үл хайхрах хүчирхийлэлд ихээр оруулж байгаагаас гадна жилд 20-25 мянган хүүхэд өөрийнхөө гэрт гэмтэж, бэртэж, нас барж байна гэсэн тоон мэдээлэл гарчээ. Энэ талаар дараах байр суурийг хүргэе.
УИХ-ын гишүүн Б.Баярсайхан: Монгол Улсад жилд 20-25 мянган хүүхэд өөрийнхөө гэрт гэмтэж, бэртэж, нас барж байна гэсэн эмгэнэлтэй статистик бий. Энэ хэнээс үүсээд байна гэхээр төрөөс биш эцэг эхээс бий болж байна. Эцэг, эх нь хүүхдээ үл хайхрах хүчирхийлэлд автуулж байна. Энэ талаар ярихаар эцэг, эхчүүд бид цаг наргүй ажиллаж байна. Ажил хийх хэрэгтэй байна гэдэг. Тиймээс Монгол Улсын нутаг дэвсгэр дээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа ААН бүр хүүхэд хамгааллын бодлоготой байхаар Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчлэлд тусгасан. КОВИД-ын үед хүчирхийлэл хоёр дахин нэмэгдсэн гэдгийг дэлхий дахинд анх дэгдэж эхлэх үед НҮБ-аас анхааруулсан. Хамгийн гол нь хүчирхийлэл ингэж нэмэгдэж байгаа үед ямар ч зөвлөмж өгч чадахгүй байна.
Тиймээс тухайн улсуудын Засгийн газар энэ асуудалд тууштай арга хэмжээ аваарай. Учир нь хүчирхийлүүлэгч нь хүйчирхийлэгтэйгээ 24 цаг хорионд байна гэдгийг анхааруулсан.
Монгол Улс ч нэг зүйлийг маш сайн харсан. Намайг БШУЯ-ны Төрийн нарийнаар ажиллаж байхад дотуур байрны орчны стандарт, сургууль, цэцэрлэгийн орчны стандартыг баталсан. Харин гэр бүлийн орчны стандартыг эцэг эхчүүд ухамсраараа хийх ёстой ч ихэнх гарч байгаа хэргүүд гэр бүлийн хүрээнд гараад байна.
УИХ-ын гишүүн Ц.Мөнхцэцэг: Цар тахлын нөхцөл байдал хүний эрхийн болон тэгш бус асуудлын асар том сөрөг үр дагаварт хүргэж байна. Дэлхий даяар эмэгтэйчүүд тэр дундаа хүүхдүүд энэ нөхцөл байдлын үр дагаврыг тод амсаж байгаа давхарга болчихоод байна. Учир нь ихэнхдээ жижиглэнгийн худалдаа, зочлох үйлчилгээ гэх мэт салбаруудад эмэгтэйчүүдэд ажилладаг. Эдгээр салбарууд хамгийн түрүүнд хаалгаа барьсан байна. Монгол Улсын хувьд мөн ялгаагүй жижиг, дунд бизнес эрхлэгчид, худалдаа, лангуу, үсчин зэрэг үйлчилгээний салбарт эмэгтэйчүүд голдуу ажиллаж байна. Тэдний ажлын байр маш хүндрэлтэй болсон. Удаан хугацааны хөл хорионд алдагдалтай ажиллаж байна.
Дээр нь сургуулийн урт удаан хугацааны хатуу хөл хорионы улмаас сургууль, цэцэрлэгүүд хоёр жилийн хугацаанд завсардсан.
Энэ нь хүүхдүүдийн хараа хамгаалалтгүй байдалд үлдэх, хүүхдийн хүчирхийлэлд өртөх, гэртээ галын аюулд өртөх осол эндлийн тоо их гарсан. Тиймээс ковид-ын үеийн жендерт суурилсан нөхцөл байдлууд, хүний эрхийн зөрчлийг хамгаалахын тулд нэгдүгээрт, нийгэм хамгааллын зардлын төсвийг нэмэх, хүүхэд хамгаалах үйлчилгээ тэр дундаа хүүхэд харах үйлчилгээний зардлыг нэмэх ёстой. Аль болох нийгмийн ажилтан, боловсролын байгууллага, эцэг эхийн боловсролыг дээшлүүлэх. Үүний тулд тухайн хороо, дүүрэг дээр хүүхэд хамгаалах байр нэгжүүдийг нэмэх, энэ тал дээр ажиллаж байгаа төрийн алба хаагч, ажилчдын цалинг нэмэгдүүлэх зэрэг асуудал тулгамдаж байна.
Мөн ковид-ын улмаас өнчирч үлдсэн, хагас өнчин болсон хүүхдүүд байна. Тэдгээрт нийгмийн халамжаас нөхөн олговор олгох зохицуулалт хийх ёстой.
ХЭҮК-ын гишүүн Х.Мөнхзул: Монгол Улс гэлтгүй дэлхий нийтээрээ цар тахалтай холбоотой хүний эрхийн нөхцөл байдал хүндэрч байна. Ялангуяа, жендерт суурилсан хүчирхийллийн асуудал, дэлхий нийтээрээ гэр бүлийн болон бэлгийн хүчирхийлэл өсөж байгаа дүр зурагтай байна. Жендер нь өөрөө салбар дундын асуудал.
Гэр бүл, нийгэм, эдийн засаг гээд бүхий л асуудал яригддаг учраас салбар дундын асуудал чухлаар тавигддаг юм.
ХЭҮК-оос энэ жил Гэр бүлийн эсрэг хүчирхийлэлтэй тэмцэх хууль хэрэгжиж байна уу гэдэгт 10 аймгийг хамруулан дүн шинжилгээ хийгээд ажиллаж байна. Үүгээр нэг цэгийн үйлчилгээ, хамгаалах байр, хамтарсан байр зэргийг үнэлсэн. Үүн дотроо хамтарсан баг бол гэр бүлийн хүчирхийллийг эрт илрүүлэх, урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх зэрэг олон ажлыг зохион байгуулах чухал үүрэгтэй анхан шатан дээр ажилладаг нэгж юм. Гэтэл энэ нэгж үйл ажиллагаагаа явуулах боломж нөхцөл хангалтгүй байна. хамтарсан баг дээр төсөв мөнгө байхгүй байна. энэ багийг ахалж ажилладаг хүн бол хорооны засаг дарга байдаг. Гэтэл энэ нь өөрөө улс төрийн ажилтан учраас хамтарсан багийн хүмүүс байнга солигдож байдаг. Төсөв мөнгөө ИТХ-даа оруулах үүрэгтэй ч үүргээ мэдэхгүй явж байна. Тиймээс анхан шатны нэг рүү анхаарлаа хандуулж ажиллах асуудал яухал байна.
Б.Лхам
