Цар тахлын улмаас эдийн засаг хүндэрч байгаа энэ үед Монгол Улс ирэх оныхоо төсвийг баталлаа. Засгийн газраас өргөн барьсан, УИХ-ын хэлэлцэн баталсан ирэх жилийн энэхүү төсөвт “бүх шатны байгууллагууд хэмнэлтийн горимд ажиллаж, салбарын болон байгууллагын тэмдэглэлт ой, баяр ёслолын арга хэмжээ зохион байгуулах, салбартай холбоотой КИНОНЫ уран бүтээл хийх зэрэг зардлыг хэмнэнэ” гэж тусгасан. Ийм шийдвэр гаргасан УИХ өнгөрсөн баасан гарагт Төсвийн төслийг хууль болгон баталсан. Хамгийн хоржоонтой нь УИХ-ын гишүүдийг ирэх онд тэмдэглэлт ойтой холбоотой киноны уран бүтээл хийх зардлыг хэмнэх тухай хэлэлцэн баталж байсан энэ өдөр гишүүн бүрийн ширээн дээр С.Удвал агсны ойд зориулсан “Улаан цэцэг” киноны постер, сарнай цэцгийн хамт байж байлаа. Төрийн эрх барих дээд байгууллагын индрийг ингэж сурталчилгааны самбар болгон ашиглаж байсан түүх өмнө нь байхгүй. Ер нь байх ч ёсгүй юм.

Тэгвэл УИХ-ын чуулганы индэрийг “Улаан цэцэг” киноны сурталчилгааны самбар болгосон энэ бүхний буруутан хэн бэ? Үүнд ганцхан л хариулт байгаа. Энэ киног хийж байгаа Г.Ундармаа захиралтай “Ю фильм” ч биш, захиалсан Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоо ч биш. Чуулганы индэрийг сурталчилгааны самбар болгосон буруутан нь өөр хэн ч биш, ганцхан УИХ-ын Тамгын газар юм. Уг нь УИХ-ын Тамгын газар бол дүрмээрээ “УИХ, түүний гишүүд, Байнгын болон дэд, түр хорооны үйл ажиллагаанд мэргэжил, арга зүй, техник, зохион байгуулалтын туслалцаа үзүүлэх, тэдгээрийг ажиллах нөхцөлөөр хангах үндсэн чиг үүрэгтэй” бүтэц. Тамгын газрын үйл ажиллагаанд сурталчилгаатай холбоотой ганцхан заалт байдаг нь “УИХ-ын нэгдсэн хуралдаан, Байнгын болон бусад хорооноос гаргасан шийдвэр, УИХ-ын гишүүдийн үйл ажиллагааг хэвлэл, мэдээллийн хэрэгслээр иргэдэд сурталчлах” тухай юм. Түүнээс бус аль нэгэн нийгмийн зүтгэлтний тухай хэн нэгний хийсэн киног чуулганы индэр дээрээс сурталчлах эрх тэдэнд байхгүй. Парламентын Бүгд Найрамдах Улсын хувьд УИХ нь төрийн дээд байгууллага байж, Тамгын газрын дарга нь Төрийн тамгыг түшиж байдаг. Ийм сурталчилгааг төрийн тамга түшдэг хүн нь зохион байгуулж байгаагаас үзвэл төр төмбөгөр, ёс ёмбогор байхаа больсныг харуулж байна.

“Улаан цэцэг” киноны тухайд

Энэхүү киног дээр хэлсэнчлэн төр, нийгмийн нэрт зүтгэлтэн С.Удвал абугайн мэндэлсний 100 жилийн ойд зориулан Монголын эмэгтэйчүүдийн холбооны захиалгаар “Ю фильм” бүтээж буй. Киноны зураг авалт хэдийн эхэлсэн бөгөөд “Ю фильм”-ийн захирал, жүжигчин Г.Ундармаагийн хэлснээр энэ кинонд зориулан тус фильм 350 сая төгрөг одоогоор гаргаад байгаа аж. Тэрбээр, уг киногоо төсвөөс ямар ч мөнгө төгрөг гаргалгүйгээр хийж байгаа гэдгийг мэдэгдсэн бол УИХ-ын гишүүн Ч.Ундрам, “Сономын Удвал ахайтны кино зураг авалт хийгдэж байгаа, улсын төсвөөс мөнгө аваагүй. Өөрсдөө БИД босгож, гадаадын санд төсөл бичиж ажиллаж байна. Төр нийгмийн зүтгэлтний киноноос Монгол эмэгтэйчүүд үлгэрлэл авч, үүрд дурсах болтугай” хэмээсэн байв. Тодруулахад энэ киног МЭХ-ны захиалгаар “Ю фильм” хийж байгаа. Дашрамд дурдахад 2020 оны УИХ-ын сонгуульд МЭХ-ны ерөнхийлөгч Б.Оюунгэрэл Эрдэнэтэд МАН-аас өрсөлдөхөд жүжигчин Г.Ундармаа менежерээр нь ажиллаж байв.

С.Удвал абугайн тухайд

Мэндэлснийх нь 100 жилийн ой нь энэ онд тохиож буй төр, нийгмийн нэрт зүтгэлтэн, Төрийн соёрхолт, зохиолч Сономын Удвал Ардын Их Хурлын 10 удаагийн депутат, 9 удаагийн тэргүүлэгч, Дэлхийн ардчилсан эмэгтэйчүүдийн холбооны зөвлөлийн гишүүн, Дэлхий дахины Энх тайвны зөвлөлийн гишүүн, Олон улсын утга зохиолын шүүмжлэгчдийн холбооны гишүүн, Монголын эмэгтэйчүүдийн хорооны даргаар 25 жил, Монголын зохиолчдын хорооны даргаар 13 жил, Монголын үйлдвэрчний эвлэлийн төв зөвлөлийн даргаар тус тус ажиллаж байжээ.

 О.Балдан-Очир