Өдгөөгөөс яг нэг жилийн өмнө МАН-ын дарга У.Хүрэлсүхийн тэргүүлсэн Засгийн газар бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ огцорч байлаа. “Өргөө амаржих” газарт нярайлсан эх коронавирусын халдвар авсныг ХӨСҮТ рүү шилжүүлэхдээ хүйтэн машинд хөл нүцгэн суулгасан нь “Ийгл” телевизийн дуранд өртсөнөөр 2021 оны нэгдүгээр сарын 19-нд ард иргэд Улсын онцгой комиссоос хариуцлага нэхэн Сүхбаатарын талбайд жагсаж байв.

У.Хүрэлсүхийн Засгийн газрын Шадар сайд, Улсын Онцгой комиссын дарга Я.Содбаатар, Эрүүл мэндийн сайд Т.Мөнхсайхан нар огцрох өргөдлөө энэхүү үйл явдалтай холбогдуулан өгөхөөр болсон ч Ерөнхий сайд “Дайны талбарт нөхдөө орхиод цааш явахгүй” хэмээгээд танхим бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ нэгдүгээр сарын 21-нд огцорч байлаа. Иргэдийн жагсаалыг тухайн үеийн Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг зохион байгуулсан хэмээн УИХ-ын индэр дээрээс буруутган, засаглал хоорондын үймээн болох вий хэмээн танхимаараа огцорч байна гэдгээ У.Хүрэлсүх Ерөнхий сайд онцолж байсан юм. Тэгвэл У.Хүрэлсүхийн Засгийн газар огцорсноос хойшхи нэг жилийн дараах Монголын амьдрал ямар байгааг хэдхэн өгүүлбэрээр дурдъя.

НЭГ. ЗАСАГЛАЛ

Нэг жилийн өмнөх энэ өдөр огцорсон У.Хүрэлсүхийн тэргүүлсэн хоёр дахь Засгийн газар бол Үндсэн хуульдаа нэмэлт, өөрчлөлт оруулснаас хойш байгуулагдсан анхны Засгийн газар. Энэ өөрчлөлтөөр ардчилсан тогтолцоонд шилжсэн бүх үеийн Ерөнхий сайд нараас МАН-ын дарга У.Хүрэлсүх хамгийн хүчтэй нь болж танхимаа өөрөө бүрдүүлсэн. УИХ-ын дөрвөн гишүүн л давхар сайдын алба хашиж, бусад сайдыг гаднаас бүрдүүлэх Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг анх удаа түүний тэргүүлсэн хоёр дахь удаагийн Засгийн газар бүрдүүлж байлаа. Гэсэн ч энэ нэг жилийн хугацаанд Үндсэн хуульд оруулсан энэ өөрчлөлтийг дахин өөрчлөхийг санаархагчид ил гарч эхлэв. Өөрчлөлт оруулаад хоёр жил л болж буй Үндсэн хуульд дахин өөрчлөлт оруулах бодит нөхцөл Монголын улс төрд бүрдээд байна. Үндсэн хуулийн дээрх өөрчлөлт Үндсэн хуульд нийцэхгүй байгаа талаархи өргөдөл Цэцийн ширээн дээр буй бөгөөд түүнийг нь үнэмлэхүй олонхиор эрх барьж байгаа МАН-ынхан хөхиүлэн сайшааж буй.

Хүний олноор, хүчний бяраар Үндсэн хуулийн Цэцэд шахалт үзүүлж байгаа МАН-ынхан УИХ-д ч сөрөг хүчингүй байхаар шийдэж гал уугиулаад байгаа. Уг нь 2020 оны сонгуулийн дараа дөрвөн нам парламентад суудалтай болж, хоёр нам бүлэгтэй болж байлаа. Харамсалтай нь МАН-ын нөлөөллөөр АН-ынхан нам ч үгүй, тамга ч үгүй, бүр бүлэг ч үгүй болоход тун ойрхон байна. Энэ нэг жилийн хугацаанд Монголын улс төрийн хамгийн эмгэнэлт утсан хүүхэлдэйн дүрд АН-ынхан тоглолоо. Мэдээж энэ эмгэнэлт дүрийн найруулагч нь МАН байв.

ХОЁР. ЭРҮҮЛ МЭНД

Нялх биетэй бүсгүйг гэрийн шаахайтай зөөвөрлөсөн хэмээн огцорч байсан Засгийн газрын дараагийн Засгийн газар уг нь хамгийн хүнлэг, хамгийн энэрэнгүй шийдвэрүүдийг гаргаж байх ёстой байлаа. Харин энэ нэг жилийн хугацаанд эрүүл мэндийн салбарт өрнөсөн үйл явдлуудаас харахад Засгийн газрын, Улсын онцгой комиссын шийдвэр хүнлэг хийгээд хүний эрхийн мэдрэмжтэй байж чадсангүй. Эрүүл мэндийн салбар үндсэндээ сөхөрч, эмнэлгийн эгэл жирийн ажилтнуудын нүүрээр л энэ цагтай золгож байна. Цар тахал тус салбарт бугшсан булхай болгоныг ил гаргаж буй нь харин сайшаалтай. Төсөв мөнгө, хандив тусламж чамгүй хүртдэг ХӨСҮТ ямархуу дүр зурагтайгаар өдгөө хүртэл оршин тогтнож байсныг “Улаан бүс” л бидэнд ойлгуулсан. Цар тахалтай тэмцэхээр хандив тусламж цуглуулдаг байсан өмнөх Улсын онцгой комисс, Эрүүл мэндийн сайд нар нь үндсэндээ телевизийн өмнө гарч “Сонгдо сөрөг, урааааа” гэж хашгирахаас өөрөөр цар тахалд бэлдээгүй гэдгийг халдварын хэд хэдэн давалгаанд өртсөнийхөө дараа л бид мэдэрсэн. Харамсалтай л мэдэрсэн ч хариуцлага хүлээх хүмүүс нь дарга болоод дэвшицгээсэн. Коронавирусын халдварыг дотооддоо алдаагүй үед хөл хорин өдөр бүр мэдээлэл хийдэг байсан УОК-ын дарга нь Элчин сайд болсон, Эрүүл мэндийн сайд нь УИХ-д суун “Хатан ижий” хэмээн өргөмжлөгдсөн. Хэрвээ өмнөх Засгийн газруудын асуудал эрхэлсэн сайд нар нь цар тахалд бэлтгэж байсансан бол халдварын давалгаа өндөр байсан саруудад ор хүрэлцэхгүйн зовлонг иргэд бага л эдлэх байлаа. Халдвар гарсан үед дэлгэх хээрийн эмнэлэг гээд л хангалттай их шоудсан ч халдвар ид дэгдсэн, дельтагийн давалгаанд өртсөн өнгөрсөн намрын өдрүүдэд үзүүлэх юмгүй л байсан шүү дээ. Өнөөдөр Монгол Улсад омикрон хувилбарын халдвар ид тархаж байна. Хачирхалтай нь дэлхий нийтээр маш хөнгөн, уушгины хатгалгаа болж хүндрэхгүй байгаа энэ хувилбрын дэгдэлттэй энэ үед манай улсад бүртгэгдэж байгаа халдвар тээгчид уушгины бронхиттой, хатгалгаатай байгаа. Үүнийг агаарын чанарын индексээрээ дэлхийд нэгээс хоёрдугаарт бүртгэгдэж байгаа Улаанбаатарынэ утаатай холбоотой ч байж мэдэх юм. Энэ нэг жилийн хугацаанд Улаанбаатарын утаа өтгөрч, уушги цээжийг алгуураар мөхөөж байгаа нь нууц биш ээ.

Өчигдрийн статистик мэдээллээ коронавирусын халдварын шалтгаанаар нас барсан 2092 монгол иргэн байна.

ГУРАВ. ЭДИЙН ЗАСАГ

Өмнө нь бид эдийн засгаа уул уурхайгаас хамааралтай хэмээдэг байлаа. Өдгөө харин зөвхөн Эрээнээс хамааралтай эдийн засагтай улс гэдгээ хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр аргагүй болов. Эрээн хилээ хааснаар энд Монголд бараа бүтээгдэхүүн хомстов, инфляци галзуурав. Статистикийн ерөнхий газрын энэ долоо хоногийн мэдээллээр өмнөх оны нэгдүгээр сард 2.4 хувьтай байсан инцляци өнөөдөр 13.4 хувьд хүрээд байна. Олон зүйл үл өгүүлэн өргөн хэрэглээний зарим бараа өнөөдөр ямар үнэтэй байгааг харуулъя.

Т.Мөнхжаргал