Үндсэн хуулийн цэцийн Их суудлын хуралдаанаар 2019 оны Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр оруулсан 39.1 дүгээр заалтыг хүчингүй болгосон. Уг нь хуульд Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлт нь Үндсэн хуулийн адил хүчин төгөлдөр хэмээн заасан ч Цэц “Үндсэн хууль биш, нэмэлт, өөрчлөлт” гэж тайлбарласаар энэ заалтыг хүчингүй болгосон.

Ингэснээрээ Үндсэн хуулийг манах Цэц Үндсэн хуулийг өөрийг нь хэрчих буруу жишгийн эхлэлийг тавиад байгаа. Магад цаг хугацаа Үндсэн хуулийн Цэцийн есөн гишүүн хийгээд тэдэнд заавар чиглэл өгсөн нам төрийнхнийг шүүх буй заа. Үндсэн хуулийн цэцийн эл шийдвэр өнөөдөр Монголын улс төрийг улайсгаж байна. Бүх гишүүн сайд болж давхар дээл өмсөх их хүслийн нөгөө төлд нэгдүгээрт, Л.Оюун-Эрдэнийн тэргүүлсэн өдгөөгийн Засгийн газарт эрх зүйн чадамж байгаа эсэх асуулт урган гарч байна.

Учир нь, энэ Засгийн газар хэдхэн хоногийн өмнө хүчингүй болсон Үндсэн хуулийн 39.1 дүгээр зүйлд тохируулан байгуулагдсан шүү дээ. Хоёрдугаарт, шинээр байгуулах Засгийн газраа МАН дангаар байгуулахгүй байж мэдэх яриа хэлцээнүүд хийгээд эхэлжээ.

Үндэсний зөвшилцлийн нэртэй ажлын хэсэг байгуулж, парламентад суудалтай хоёр намыг Засгийн газарт урих гэж байгаа бол үүнийг МАН хууль бусаар өөрсдийн эрх мэдлийг нэмж байгаагаа де факто хүлээн зөвшөөрлөө гэж хэлж болохоор байна.

Үүнийг товчхон тайлбарлая. 

УИХ дахь МАН-ын бүлэг 62 гишүүнтэй. Үнэмлэхүй олонхийг парламентад бүрдүүлсэн том бүлэг. Яг үнэндээ ямар ч шийдвэрийг АН-ын 11, ХҮН-ын нэг, бие даагч хоёр гишүүнгүйгээр гаргаад явах бүрэн боломжтой. Хамгийн өндөр босготой үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг хүртэл дангаараа хийгээд явчих товчлуур тэдэнд байгаа. Гэтэл ийм хүчтэй бүлэгтэй нам бусад улс төрийн намуудыг Засгийн газарт урих гэж байгаа нь үнэн бол тэднийг  Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүдэд үүрэг өгөн өөрсдөд оногдоогүй эрхийг эдэлж байгаа үнэнээ хүлээн зөвшөөрлөө, тэгээд түүхийн өмнө ганцаар шүүгдэхээс айж байна гэж дүгнэхээс өөр аргагүй. Үндсэн хуульд 76 гишүүнээс дөрөв нь л давхар дээл өмсөх нь зохист харьцаа гэж заасаар байтал манаачаар нь хулгай хийлгэсэн нүглээ МАН АН болон ХҮН-тай хувааж үүрэхээр хичээж байна гэхээс өөр дүгнэлт алга. Хамтран гэдэг бол хариуцлагаас айж л байна гэсэн үг.

О.Балдан-Очир