Өчигдөр эхэлсэн намрын чуулганаар ирэх оны Төсвийн тухай хуулийн төслийг хэлэлцэж эхэлнэ. Ирэх оны төсвийн тухай цувралаар танилцуулъя. Эхний ээлжид Монгол Улсын 2023 оны төсвийн тухай хуулийн төсөлд Засгийн газрын тусгай сангуудад хэдэн төгрөгийг, хэрхэн хуваарилсныг хүргэе.

Засгийн газрын Боловсролын зээлийн сан, Нийгмийн даатгалын зээлийн сан, Соёл урлагийг хөгжүүлэх сан, Эрүүл мэндийн даатгалын  сан зэрэг нийт 18-н сан бий. Тэгвэл ирэх жил дээрх 18 санд нийт 6 тэрбум 317 сая 800 мянган төгрөгийн зардал санхүүжүүлэхээр төлөвлөжээ.

Нийт санхүүжилтийг сангуудад хэрхэн төсөвлөснийг танилцуулъя. Тухайлбал, ирэх онд Нийгмийн даатгалын санд хамгийн их буюу 3 тэрбум 748 сая төгрөг төсөвлөжээ.

1. Боловсролын зээлийн сан 93 сая төгрөг
2. Нийгмийн даатгалын сан 3 тэрбум 748 сая төгрөг
3. Соёл урлаг хөгжүүлэх сан 7 сая төгрөг
4. Засгийн газрын нөөц сан 60 сая  төгрөг
5. Нийгмийн халамжийн сан 596 сая 800 мянган төгрөг
6. Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сан 85 сая 400 мянган төгрөг
7. Эрүүл мэндийг дэмжих сан 3 сая төгрөг
8. Байгаль орчин, уур амьсгалын сан 6 сая төгрөг
9. Шинжлэх ухаан, технологийн сан 7 сая 600 мянган төгрөг
10. Улсын авто замын сан 62 сая 200 мянган төгрөг
11. Бүх нийтийн үйлчилгээний үүргийн сан 5 сая 200 мянган төгрөг
12. Хилийн чанадад байгаа Монгол Улсын иргэдэд туслах сан 4 сая төгрөг
13. Зэвсэгт хүчний хөгжлийн сан 35 сая төгрөг
14. Мэргэжлийн боловсрол, сургалтыг дэмжих сан 85 сая төгрөг
15. Гэмт хэргийн хохирогчид нөхөн төлбөр олгох сан 6 сая төгрөг
16. Спортыг дэмжих сан 1 сая 400 мянган төгрөг
17. Жижиг, дунд үйлдвэрийг дэмжих сан 50 сая төгрөг
18. Эрүүл мэндийн даатгалын сан 1 тэрбум 481 сая 400 мянган төгрөг

-Боловсролын зээлийн сан-

Боловсролын зээлийн санд 2023 онд нийт 93 сая төгрөг төсөвлөсөн байна. Өмнөх онтой харьцуулахад 14 сая 700 мянган төгрөгөөр нэмэгдүүлжээ. Үүнд:

• "Ерөнхийлөгчийн нэрэмжит тэтгэлэг" хөтөлбөрт 24 сая 700 мянган төгрөг, 
• Оюутны хөгжлийн зээлд 21 сая 800 мянган төгрөг,
• Бүтэн өнчин, хөгжлийн бэрхшээлтэй болон нэг өрхөөс 3 хүүхэд нь зэрэг суралцдаг бол нэг хүүхдийн тэтгэлэгт 18 сая 700 мянган төгрөг,
• Монгол Улсын Ерөнхий сайдын нэрэмжит тэтгэлэгт 10 сая 500 мянган төгрөг,
• Гадаадад суралцагсдын зээлд 10.0 тэрбум төгрөг, сувилагч мэргэжлээр төрийн өмчийн их, дээд сургуульд суралцаж байгаа оюутнуудын сургалтын төлбөрийн тэтгэлэгт 5 сая 400 мянган төгрөг,
• Засгийн газар хоорондын хэлэлцээрийн дагуу гадаадад суралцаж байгаа оюутнуудын сургалтын төлбөрийн тэтгэлэгт 2 сая 800  мянган төгрөг,
• Багш мэргэжлээр төрийн өмчийн их, дээд сургуульд суралцаж байгаа суралцагчдын болон орон нутагт хийх багшлах дадлагын тэтгэлэгт 2 сая 300 мянган төгрөг,
• Орон нутгаас суралцаж байгаа оюутны замын зардлын хөнгөлөлтөд нэг сая төгрөг,
• Засгийн газар хоорондын гэрээний дагуу гадаад улсаас Монгол Улсад суралцаж байгаа гадаад оюутнуудын амьжиргааны тэтгэлэгт 600 мянган  төгрөгийг тус тус тусгажээ.

-Нийгмийн халамжийн сан-

Халамжийн сангийн нийт зарлагыг 596 сая 800 мянган төгрөг буюу өмнөх оноос 113 сая 900 мянган төгрөгөөр нэмэгдүүлж төлөвлөжээ. Энэ нэмэлт төсөв нь 2021 оноос эхлэн коронавируст халдварын цар тахлын үед иргэдийн амьжиргааг дэмжих зорилгоор авч хэрэгжүүлсэн зорилтот бүлгийн иргэд болох нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, 0-16 насны байнгын асаргаа шаардлагатай хүүхдэд олгох мөнгөн тэтгэмжийг 100 мянган төгрөгөөр нэмэгдүүлж, 288  мянган төгрөгт хүргэсэн бодлогын арга хэмжээг үргэлжлүүлэхэд зориулж зарцуулах юм байна.

-Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сан-

Энэ санд ирэх жил нийт 85 сая 400 мянган төгрөг төсөвлөжээ. Өмнөх жил 103 сая төгрөг төсөвлөж байв. Түүнчлэн энэхүү сангаас үзүүлэх хөдөлмөр эрхлэлтийг нэмэгдүүлэхэд чиглэсэн үйлчилгээ, арга хэмжээ, хөтөлбөрүүдийг тогтвортой хөгжлийн зорилготой уялдсан ур дунд суурилсан төсвийн хуваарилалтын зарчимд нийцүүлэн шинэчилжээ.

-Мэргэжлийн боловсролыг дэмжих сан-

Мэргэжлийн боловсролыг дэмжих сангийн ирэх оны төсвийн нийт зардлыг 85 сая төгрөг байхаар тооцсон байна. Үүнд МСБ-д суралцагчийг төгсөхөд нь нэг удаа олгох , тэтгэмжийн 68 сая 200 мянган төгрөг болон мэргэжлийн боловсролын мэргэжлийн өөрийн өртөгт суурилсан гүйцэтгэлийн санхүүжилтэд 16 сая 800 мянган төгрөгийг тус тус тусгажээ.

-Нийгмийн даатгалын сан-

Нийгмийн даатгалын сангийн ирэх оны төсөвт нийт орлогын хэмжээг 3 тэрбум 194 сая төгрөг, нийт зарлагын хэмжээг 3 тэрбум 748 сая төгрөг байхаар төсөвлөжээ. Тухайлбал, 

Нийгмийн даатгалын сангийн орлого: Нийгмийн даатгалын сангийн нийт орлого 3 тэрбум 194 сая төгрөгөөр төлөвлөсөн нь 2022 онтой харьцуулахад 814 сая 100 мянган төгрөгөөр нэмэгдэж байна.

Нийгмийн даатгалын сангийн зарлага: Иргэдийн тэтгэвэр, тэтгэмжид зарцуулах хөрөнгийг 236 сая 300 мянган төгрөгөөр нэмэгдүүлэхээр тооцож, нийгмийн даатгалын сангуудын зарлагыг 3 тэрбум 748 сая төгрөгөөр төлөвлөжээ. 2023 онд Нийгмийн даатгалын санд төрөөс олгох дэмжлэгийг 545 сая 200 мянган төгрөг байхаар тооцов.

-Эрүүл мэндийн даатгалын сан-

Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн ирэх оны төсвийн орлогыг 1 тэрбум 481 сая төгрөг байхаар төсөвлөжээ. Харин нийт орлогын 62 хувь буюу 914 сая 300 мянган төгрөгийг Улсын төсвөөс олгохоор тооцсон байна.

Д.Батчулуун