-"Бадамханд" музейн санд дэлхийд нэртэй зураачдын бүтээл цөөнгүй байсан. Та анх хэзээнээс эхэлж уран зураг цуглуулсан бэ. Энэ таны хобби юу?

-Би арван настай байхдаа марк цуглуулж эхэлсэн. Одоо надад 10 мянга гаруй марк бий.

Энэ цуглуулга дотор дэлхийн цуглуулагчдын фондод байдаг ховор марк ч байгаа. Орост сурч байхад миний найз нарын зарим нь элдэв зүйл цуглуулдаг байлаа. Найз нөхдийн нөлөө бас байдаг байх. 1978 онд Орост сурч байх үеэсээ л уран зураг цуглуулах хоббитой болсон. Анх Оросын зураач эмэгтэй Марина Краснокрутинскаягийн "Их хувьсгал" нэртэй зургийг маркаар сольж авч байсан юм. М.Краснокрутинскаягийн зургуудын олонхи нь голдуу эх орон, дайны сэдэвтэй зураг байдаг. Тэрээр сүүлд плакатны зургаар нэлээд нэрд гарч билээ. Түүний бүтээлүүдийг би үнэ цэнэтэй гэж үздэг. Учир нь тэр эмэгтэй нас бараад удаж байна.

“Молекул” хочтой, УИХ-ын гишүүн ажилтай энэ хүн Монголын толгой баячуудын нэг. Олон зуун тэрбумын  хөрөнгөнөөс нь илүүгээр түүнд бусдын атаархал, бахархал, сонирхлыг хөдөлгөх нэг зүйл бий. Тэр нь олон зуун уран зураг. Батж.Батбаяр бол уран зургийн цуглуулгаараа Монголд байхгүй баян хүн юм.

-"Бадамханд" музейн санд дэлхийд нэртэй зураачдын бүтээл цөөнгүй байсан. Та анх хэзээнээс эхэлж уран зураг цуглуулсан бэ. Энэ таны хобби юу?

-Би арван настай байхдаа марк цуглуулж эхэлсэн. Одоо надад 10 мянга гаруй марк бий.

Энэ цуглуулга дотор дэлхийн цуглуулагчдын фондод байдаг ховор марк ч байгаа. Орост сурч байхад миний найз нарын зарим нь элдэв зүйл цуглуулдаг байлаа. Найз нөхдийн нөлөө бас байдаг байх. 1978 онд Орост сурч байх үеэсээ л уран зураг цуглуулах хоббитой болсон. Анх Оросын зураач эмэгтэй Марина Краснокрутинскаягийн "Их хувьсгал" нэртэй зургийг маркаар сольж авч байсан юм. М.Краснокрутинскаягийн зургуудын олонхи нь голдуу эх орон, дайны сэдэвтэй зураг байдаг. Тэрээр сүүлд плакатны зургаар нэлээд нэрд гарч билээ. Түүний бүтээлүүдийг би үнэ цэнэтэй гэж үздэг. Учир нь тэр эмэгтэй нас бараад удаж байна.

-Оюутан байхдаа зураг худалдаж авахад хэр их мөнгө зарцуулж байв?

-Социалист нийгмийн үед уран зургийн үнэ гайгүй байсан шүү. 100 доллартой байхад боломжийн зураг худалдаад авчихдаг байлаа. Одоо бол үнэ нь дийлдэхээ больсон. Хятадын зураач Ци Бай Шигийн хамгийн жижиг зураг л чамгүй үнэ хүрч байна.

-Та музейн үзмэрээ хэр удаан хугацаанд цуглуулсан бэ?

-Энэ музейн бүтээлүүдийг цуглуулахад миний 30 гаруй жилийн хичээл зүтгэл, хөдөлмөр шингэсэн. Сургуулиа төгсч ирээд бололцоогоороо л зураг цуглуулсан. Тиймээс надад байгаа хамгийн үнэтэй зүйл гэж боддог.

-Музейн сан хөмрөгт хэчнээн уран зураг байдаг вэ, бас эртний эдлэл цөөнгүй харагдаж байна?

-Урлагийн бүтээлийн утга учир тоондоо бус чанартаа байдаг. Гадаадын урлаг судлаач нар "Бадамханд" музейг Азид дундаас дээгүүр түвшинд орох үзмэрүүдтэй гэж үнэлдэг. Дан ганц зураг үзүүлсэнээс гээд ганц хоёр шүрэн эдлэл, хөөрөг тавьсан.

-"Бадамханд" музейд зураач Ш.Чимэддоржийн зургууд цөөнгүй байх юм. Та шүтэн бишрэгч нь үү, түүний бүтээлүүд юугаараа онцлог вэ?

-Ш.Чимэддорж их хөдөлмөрч, түүнээс төгс бүтээл төрдөг. Тэр ямар ч зургийг амархан зурдаггүй. Түүний бүтээлүүдээс зураас, өнгө, утга агуулгын хослолын төгс зохицол харагддаг. Энэ гурван шинж төгс зохицсон зургийг л хүн уран зураг, үнэт бүтээл гэж дээдэлнэ. Манайд нэртэй зураач олон шүү дээ. Надад Г.Одон гуайн бүтээлээс бий. Эмэгтэй зураачдаас С.Долгор, Т.Нурмаа хоёрын зургийг их сонирхдог.

Ш.Чимэддоржийн хувьд бид хоёр олон жил үерхэж байна. Түүний гаргадаг цэнхэр өнгө бусдаас содон. Цэнхэр өнгөний уусгалтыг Ш.Чимэддоржоос өөр хэн ч гаргаж чадахгүй. Мөн хөдөлгөөнийг амьд юм шиг дүрсэлдэг мэдрэмж нь гайхамшигтай.

-Таны хамгийн их нандигнадаг бүтээл тань хэний ямар бүтээл вэ?

-Ш.Чимэддоржийн "Их богд Чингис хаан"-ыг л хэлнэ дээ. Тэр энэ бүтээлийг торгон дээр зургаан сар зурсан юм билээ. 21 удаа зурж, 20 хувилбарыг нь устгасан гэдэг. Ингэж сэтгэл зүрхээ зориулсан болохоор түүнд энэ бүтээл нь төрийн шагнал авчирсан.

-Таны цуглуулганд дэлхийн алдартай зураачдын бүтээлээс хэр олон байдаг вэ, Хятадын зураач Ци Бай Ши, Юань Ву болон Японы зураачдын бүтээл харагдаж байсан?

-Ховор зургууд бий. Кацүшика Хокүсай, Китагава Үтамаро, Ци Бай Ши, Юань Ву нарын бүтээл байгаа. Ци Бай Шиг мэдэхгүй хятад хүн байхгүй. Тэр Азиас ганцаараа дэлхийд гайхагдаж чадсан. Тиймээс л би түүний бүтээлийг олж авсан.

-Ци Бай Шигийн хэдэн бүтээл байгаа вэ?

-Надад гурван бүтээл нь бий.

-Хятадаас аваа юу?

- Нэгийг нь 1978 онд Москвагаас худалдаж авч байсан. Гаваа гуайд бэлэглэсэн зургийг хүүгээс нь 2000 онд худалдаж авсан. Хятад, Монголын харилцааны түүхийг өгүүлсэн зураг. Цуглуулгандаа нэмэр болох зүйлийг авна гэдэг гадаадад очоод долоо хоноод авчихдаг зүйл биш. Тэр бүр олдоод байдаггүй. Сайн судалж, урлаг судлаач нартай уулзаж, сураглаж байж олж авдаг. Түүнээс дэлгүүрээс хог түүгээд байвал юуных нь урлагийн бүтээл болж чадах билээ дээ.

-Удаан хөөцөлдөж байж авсан зураг гэвэл?

-Хятадын зураач Юань Вугийн "Күнз" гэдэг зургийг нэлээд удаан хөөцөлдөж байж авсан юм. Ганцхан тэр зургийг авах гэж зургаан сар хөөцөлдсөн. Арав гаруй удаа Бээжин явсан. Тэгээд авч чадсан. Хэмжээгээрээ маш том зураг. Өгүүлэмж нь ч өвөрмөц. "Күнз" зургийг "Бадамханд" музейд хадгалж байгаа гэж интернэтэд бичсэн байна билээ. Тэгэхээр ховор бүтээл байгаа биз. Москвагаас, Берлинээс гээд олон газраас цуглуулсан, цаг хугацаа өнгөрөх тусам үнэд хүрэх бүтээлүүд миний цуглуулганд бий. Гэхдээ энэ цуглуулгаа зөвхөн минийх гэж өмчлөхөөс илүү Монголын соёлд үнэтэй хувь нэмэр оруулна гэж боддог.

-Таны цуглуулгын зургууд ганц л хувь байдаг биз дээ?

-Хуурамч бүтээл цуглуулаад сууж байхыг хэн ч хүсэхгүй шүү дээ. Миний цуглуулгын зургууд бүгд тусгай кодтой. Олонх нь социалист нийгмийн үед худалдаж авсан зургууд. Тэр үед зураг хуулбарлаад ямар ч ашиггүй байсан.

-Япон эмэгтэйн зураг хэд хэд харагдсан. Хаанаас худалдаж авч байв?

-Китагава Үтамарогийн цөөн зургийг цуглуулгандаа нэмэрлэсэн. Манай музейд XV зууны үеийн нэг бүтээл бий. Модны холтсон дээр эрдэнийн чулуу нунтаглаж нааж урласан "Япон эмэгтэй" нэртэй зураг, гэхдээ зураачийнх нэр тодорхойгүй. Ираны нийслэл Тегеранд 2005 онд Азийн парламентын бага хурал болж Д.Лүндээжанцан, Ц.Цэнгэл гишүүн бид гурав оролцсон. Хурал тарсаны дараа бидэнд музей үзүүлсэн юм. Гэтэл музейн үүдэнд хүмүүс нь уран зураг, эртний эдлэл худалдаж байсан. Хятадын парламентын гишүүд жирийн нэг япон эмэгтэйн зургийг их сонирхож байна. Худалдахаар зогсч байсан иран бүсгүй чамгүй өндөр үнэ хэллээ. 5000 доллар гэж дуугарав. Тэгсэн нөгөө хятадуудын мөнгө нь хүрсэнгүй. 2800 доллар байна гээд л авах гэж хоргоогоод байлаа. Би тэр зургийг төдийлөн анзаараагүй байсан юм, сайн ажиглаад хартал эрдэнийн чулууг үйрүүлээд шигтгэж урласан харагдана. Ингээд өөртөө байгаа мөнгөө тоолоод үзтэл 4000 гаруй доллар байна. Гэтэл нөгөө иран эмэгтэй хятадуудаас бараг булааж аваад надад өглөө. Маргааш нь зочид буудлын хонгилд сууж байтал зураг авах гэж хорхойсоод байсан хятадууд хүрээд ирлээ. Надаас “Таны худалдаж авсан зураг байгаа юу, бид 5000 доллар цуглуулчихсан" гэж байна. Тэгэхээр нь би зарах гэж аваагүй гэсэн. Ийм байдлаар би цуглуулгаа олж авдаг. Тегеранд мөнгөний картаар наймаа хийдэг байсан бол хятадууд тэр зургийг авчих байсан юм. Тэнд карт хэрэглэдэггүй нь надад олз болсон.

-Одоо ямар зураг авахаар судалж байна?

-Зураг маш үнэтэй болсон. Тэр тухай бодохоо больсон. Хамгийн хямд зураг л хагас сая доллар хүрч байна. Баруунд хэдэн саяар үнэлэгдэх зураг Орост 100 доллар байсан үе өнгөрсөн. Тиймээс Монголынхоо залуу нэрд гарч байгаа зураачдын зургийг судалж байна. Магадгүй тэдний зураг 10 жилийн дараа үнэ цэнэтэй болж болно. Хэнд ч үнэ цэнэгүй олон зүйл цуглуулснаас цөөн тооны чанартай бүтээлтэй байсан нь дээр гэж боддог. Магадгүй мянган хүнээс нэг нь л төгс бүтээл урладаг байх. Хүн уран бүтээлийнхээ боол байх ёстой. Мөнгөний хойноос хөөцөлдсөн хүмүүс цөөнгүй л байдаг.

-Та гэргийдээ зориулж "Бадамханд" музейг байгуулсан. Хайр гэдэг таны бодлоор юу юм бэ?

-Ээж, эхнэрийн хайр надад тохиолдсон хамгийн нандин хайр. Эх хүний хайр хамгийн агуу. Ээж шиг үнэн инээмсэглэдэг хүн ховор байх. Хайрыг би хязгааргүй, хэмжээлшгүй зүйл гэж боддог. Би ханьтайгаа 27 жил амьдарсан. Надад дөрвөн сайхан хүү төрүүлж өгсөн. Бид хоёр хамар хашаанд амьдардаг байлаа. Тиймээс нэг нэгнээ сайн мэддэг болсон. Хань минь үйлэнд уран, ухаалаг эмэгтэй байсан. Миний болоод хүүхдүүдийнхээ хамаг л хувцсыг оёдог байж билээ. Түүний буянаар би ч шаггүй оёдолчин болсон. Бид хоёр нэг их хөрөнгөтэй ч байгаагүй. Литр сүү авах гэж арван буудал алхах ч үе байсан. Гэхдээ миний хань санаснаараа л амьдарсан. Түүнийнхээ дурсгалд зориулж мөнхийн суварга босгоё гэж шийдэн хүүхдүүдтэйгээ ярилцаад "Бадамханд" музейг байгуулсан. Музейгээ бид орой нь харагдахгүй эхийн суварга гэж сэтгэлдээ хүлээж авдаг. Тиймээс "Бадамханд" музей эхийн ариун цагаан хайрын суварга, урлагийн нандин бүтээлийн цуглуулгын суварга юм.

-Та музейнхээ танилцуулгын ард хүүхдүүддээ бичсэн захидлаа хэвлүүлсэн байсан?

-Гэрээсээ хол явахдаа тэдэнд дандаа захидал бичдэг байлаа. Хүний амьдрал баян юм. Хувь заяа чиний гарт байгаа. Хуйлж явах, дэлгэж явахаа чи өөрөө мэд гэж тэдэндээ захидаг юм. Миний сэтгэлийн гүнд дөрвөн жижигхэн зул асч байдаг. Тэр зулын гэрлийг бадамлуулж яваарай гэж хүүхдүүддээ захиж буй нь тэр.