Хэдхэн жилийн өмнө иргэний хөдөлгөөнийхөн гэж мундаг тэмцэгчид байлаа. Ард түмний нэр барьсан, ард түмний эрх ашгийг дээдэлсэн, ард түмнийг өмгөөлсөн, ард түмнийг сайхан амьдруулж чадахгүй байгааг илчилсэн, ард түмний төлөө бүхнээ зориулна гэж андгай тангараг тавьсан тэмцэгчид байлаа. Тэд бас эрх баригчидыг шүүмжилсэн, дарга нарыг ад үзсэн, дарга нарын эсрэг ард түмнийг турхирсан, дарга нарын болохгүй бүтэхгүй байгааг арван хуруу шигээ сайн мэддэг, дарга нарт алергитай тэмцэгчид байлаа. Тэгсэн мөртлөө өөрсдөө дарга болчихвол ард түмнээ диваажинд хүргэнэ гэсэн яриатай явсан. Харин ард түмэн тэдний үгэнд итгээд дарга болголоо. Боломж олголоо. Харин ард түмнээ диваажинд хүргэх амлалтаа биелүүлж эхэлсэн болов уу яагаа бол гэж ярих хүмүүс байна. Өөрсдөө дарга болчихоод өмнөх дарга нараасаа ялгарах нь байтугай бүр дордсон тэмцэгчид ч бий. Өнгөрсөн сонгуулиар иргэний хөдөлгөөнийхнөөс С.Ганбаатар, Ж.Батзандан, Г.Уянга, Д.Батцогт гэсэн дөрвөн тэмцэгч их хурлын гишүүн болсон. Бас О.Магнай ШӨХТГ-ын даргаар, Г.Баасан Ерөнхий сайдын зөвлөхөөр, Х.Бат-Ялалт ИЗНН-ын дэд даргаар, Г.Арслан Төв бассейны даргаар, М.Ичинноров “Амьдрах ухаан-Амжилтын хөтөч" төслийн зохицуулагчаар томилогдсон.  Мөн Ч.Лхагважав өмнөх Засгийн газарт Ерөнхий сайдын зөвлөх байсныг дурдах нь зөв болов уу? Ингээд харвал иргэний хөдөлгөөнийхөн бүгд том ажил албанд очсон байна. Ард түмэн тэднээс амлаж байсан зүйлсээ биелүүлсэн үү гэж ам асуух бүрэн эрхтэй. Ингээд албан тушаалд хүрсэн иргэний хөдөлгөөнийхөн ард түмнийхээ төлөө юу хийж байгааг дүгнэж үзье.

    УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар (МҮЭХ-ны ерөнхийлөгч, Эрс шинэчлэл хөдөлгөөний тэргүүн асан): Энэ эрхэм бие даан сонгогдсон гурван гишүүний нэг. Одоо болтол ямар нэгэн намд элсээгүй. Сонгогчидоо хүндэтгэж байгаа гэдэг. Өнгөрсөн сард хийгдсэн судалгаагаар шилдэг улс төрчдийг тэргүүлсэн. Ингэж тодроход С.Баярцогттой хийсэн халз мэтгэлзээн нөлөөлсөн байх. Сүүлийн үед УИХ-ын чуулганд босоогоор үг хэлдэг болсон. Тиймээс олон түмнээс “Босоо Ганбаа” гэсэн шинэ алдарт хүртээд байгаа. Гэвч өнгөрсөн хугацаанд ард түмний төлөө яг юу хийсэн, ямар санаачилга гаргаж бодитойгоор ажил хэрэг болгосон бэ гэдэг нь тун бүрхэг. Ард түмэн ч энэ талаар тодорхой хариулт өгч чадахгүй. Зөвхөн Оюутолгойг л яриад байгаа. Гэвч Оюутолгойн гэрээнд нэмэлт өөрчлөлт орсонгүй.

   УИХ-ын гишүүн Ж.Батзандан (Иргэний хөдөлгөөний тэргүүн асан):  Гудамжны улс төрч гэсэн нэртэй байсан энэ эрхэм одоо жинхэнээсээ төрийн улс төрч болсон. Харин гудамжинд ярьж шүүмжилж байснаа мартаж эхлээд байгаа. Сүхбаатарын талбайгаас тодордог байсан хурц тод шүүмжлэл нь төрийн ордонд ороод замхарч эхэлсэн нь нэгийг өгүүлнэ. Өнөөдрийг хүртэл Ж.Батзандан гишүүний хийсэн тодорхой ажил, ил тод санаачилгыг нэрлэх хүн ховор. УИХ-ын чуулганы танхимд хэлбэрийн төдий шүүмжлэл өрнүүлдэг. “Байнгын оролдлого амжилтын үндэс” гэж хэлэх дуртай түүнээс ард түмэн гудамжинд ярьж байснаа хэрэгжүүлэхийг хүссэн хэвээр. Хэрэв тэр ирэх сонгууль хүртэлх хугацааг үр дүнгүй өнгөрвөл улс төрийнхээ өндөр албан тушаалын ард цэг хатгуулж мэднэ. Яагаад гэвэл тэр бусад улс төрчдөөс илүүг ярьж гарч ирсэн. Тиймээс ард түмэн илүүг хүсэх болно.

    УИХ-ын гишүүн Г.Уянга (Амлалт нэхэх ард түмний холбоо): Чингэлтэй дүүргээс сонгогдсон гишүүний хувьд хотын иргэдийн төлөө хийсэн ажил нь одоо болтол нүдэнд торж, гарт мэдрэгдэхгүй. Эх орны хишиг хувийг би шаардаж байгаад ард түмэнд өгүүлсэн гэж ярих дуртай. Угаасаа ингэж л ярьж гарч ирсэн. Сонирхолтой нь түүнийг гишүүн болонгуут эх орны хишиг хувийг өгөхөө больсон юм. УИХ-д орсон хойноо өг гэж хэлж чадахгүй байгаа нь бүүр ч хачирхалтай. Тэгэхээр эх орны хувь хишигийг шаардаж байгаад өгүүлсэн гэдэг бол дэндүү дэгс сурталчилгааных нь нэг хэсэг. Харин одоо ард түмэн Г.Уянгаас амлалтаа нэхэх цаг ирж байна. Бас л тодорхой хийсэн ажилгүй сууж УИХ-ын эмэгтэй гишүүдтэй хамтран ганц нэг шоуны арга хэмжээ зохион байгуулахаас хэтрэхгүй нь дээ.

   УИХ-ын гишүүн Д.Батцогт (Амлалт нэхэх ард түмний холбооны тэргүүн асан): Ард түмний нэр барьж шоудаад одоо хамгийн чимээгүй сууж байгаа улс төрч. Ховд аймагтаа л юм хийдэггүй юм бол хотод мэдрэгдэхээр нэг ч зүйлийг хэрэгжүүлсэнгүй. Ард түмний өмнө амласан бүх хүнд хариуцлага тооцохыг шаарддаг байсан даа. Харин одоо чимээгүй сууж байгааг нь харахад ард түмний өмнө амласнаа өөрөө ч мартсан байж мэдэхээр. Д.Батцогт гишүүн тэрийг хийсэн, үүнийг санаачилсан гэж хэлэх зүйл хайгаад олдохгүй. Бусдын амлалтыг шахаж ам асуудаг хүн өөрөө харин яадаг бол доо гэж ажиглагчдын өмнө олигтой хариу үйлдэл хийж чадахгүй өнөөг хүрлээ.

   ШӨХТГ-ын дарга О.Магнай (Эрүүл нийгэм-Иргэний хөдөлгөөний ерөнхий зохицуулагч асан): Бусад иргэний хөдөлгөөний төлөөлөгчидтэй харьцуулбал харьцангуй сайн ажиллаж байгаа.

Нефть импортлогч компаниудад ногдуулсан 17 тэрбумын торгуулийг эргэн төлүүлэхээр болсон, “Нарантуул”, “Хархорин” захын хаалгаар орохдоо иргэд 50 төгрөг төлдөг байсныг болиулсан, задгай долларыг адилхан үнээр борлуулдаг болгосон, ард түмнийг хуурдаг сүү үйлдвэрлэгчдийн булхайг илчилсэн, оюутнуудаас хандив авдаг их сургуулиудыг торгосон, оюуны бүтээлийг хулгайлдаг хүмүүстэй хариуцлага тооцсон гээд олон сайн зүйлийг хийсэн. Сайны хажуугаар саар гэгчээр тэрээр Чингис хаан болон Соёмбо гэсэн нэрний патентийг төр өөрийн мэдэлд авах, Чингис хааны албан ёсны хөргийг барааны шошго, рекламд ашиглахад Засгийн газраас зөвшөөрөл авч байх журмыг ч санаачилсан зэрэг нь ихээхэн маргаан дагуулсан. Бас утасны төлбөрийг буулгах гэж байгаад нэмэгдүүлж бизнес эрхлэгчдэд нам тонгоруулж, ард түмнийг хохироосон. Орон сууцын 1 метр кв-ын үнийг нэг сая төгрөгт багтаана гэж хэзээ ч бүтэхгүй зүйлийг амласан гээд ярих зүйл ч бий.

Өмнө ШӨХТГ-т жилд 200-300 санал хүсэлт ирдэг байсан бол түүнийг дарга болсноос хойш 900 хүрч нэмэгдсэн гэдэг. Тиймээс эрхээ зөрчигдсөн гэж үздэг иргэд сүүлийн үед “О.Магнайд хэлнэ шүү” гэдэг хэлц үгийг гаргаад байгаа нь нэгийг өгүүлнэ.  

Усан спорт сургалтын төвийн дарга Г.Арслан (Шударга иргэдийн фронтын төвийн тэргүүн): Шинэчлэлийн Засгийн газар иргэний хөдөлгөөнийхөний амыг барих гэж олон газарт удирдлагуудыг нь дарга болгож томилсон гэж яригддаг. Магадгүй ийм хүрээнд томилогдсон хүмүүсийн нэг нь Г.Арслан. Тэрээр дарга болсноосоо хойш олигтой ажил хийсэнгүй. Хотын орлогч хогоо манай үүдэнд хаялаа гэж тодорсныг эс тооцвол шүү дээ. Харин ч түүнийг дарга болсны дараа энэ төвийг УМХГ-аас хаах шийдвэр гарч, үүдээ барих дээрээ тулсан гэж хэвлэлээр шуугих болсон.

Ерөнхий сайдын зөвлөх Г.Баасан (Монголын ахмадын чөлөөт холбооны тэргүүн): Төрийн гурван өндөрлөгийн нэгд зөвлөх болсон Г.Баасангийн сураг улам бүдгэрсээр байна. Тэрээр ерөнхий сайдын зөвлөх болсныхоо дараа ядаж ахмадуудын талаар нэг ч гэсэн санаачилгатай ажил хийсэнгүй. Ахмадуудад ээлтэй нэг ч гэсэн шийдвэрийг гаргуулж чадсангүй. Тэгэхээр ахмадын төлөө тэмцэж явсан уу албан тушаалын төлөө тэмцэж явсан уу гэдэг эргэлзээтэй. Тэгээд ч одоогийн ерөнхий сайд Н.Алтанхуягийг ихээхэн сул багтай гэж ярьдаг. Ахмадууд Г.Баасанг юу ярьж явсныг мартаагүй. Харин өөрөө албан тушаалд очоод мартсан байж магадгүй шинжтэй чимээгүй боллоо.

ИЗНН-ын дэд дарга асан Х.Бат-Ялалт (Иргэдийн шударга шүүх ТББ-ын тэргүүн): Бусад иргэний хөдөлгөөнийхөө нэгэн адил албан тушаалд очсон хүн бол Х.Бат-Ялалт юм. Тэрээр эрх баригчдын хамтрагч ИЗНН-ын дотоод асуудал хариуцсан дэд даргаар хэсэг хугацаанд ажиллаад саяхан гарах болсноо сүр дуулиантай зарласан. Энэ тухайгаа "Энэ намын төв офисст ИЗНН-ыг хэдэн гишүүнтэйг мэдэх хүн нэг ч байхгүй шүү. ИЗНН Монголд шаардлагагүй улс төрийн хүчин гэдгээ харуулж байна. Өнгөрсөн найман сарын хугацаанд бид энэ намыг шинэчлэх гэж жигүүр байгуулан ажиллаж үзлээ. Гэвч ИЗНН бол нам биш. Үзэл баримтлал итгэл үнэмшилгүй хуйвалдааны зарчмаар ажлаа явуулдаг бүлэглэл юм байна. Нэг хүний сайд, гишүүн байлгахын төлөө гишүүд нь төрийн албанд ажилд хуваарилагддаг ийм бүтцийг  нам гэдэггүй юм" хэмээн мэдэгдсэн. Одоо тэрээр албаа хүлээлгэж өгөөд туршлагадаа тулгуурлан “Нэг Монголын төлөө” хөдөлгөөн өрнүүлэхээр болсон гэсэн. Харин С.Оюун сайд түүний талаар тун таагүй үнэлэмжтэй үлдсэн гэж хэвлэлээр бичигдлээ.

   Амьдрах ухаан-Амжилтын хөтөч төслийн зохицуулагч М.Ичинноров (Иргэний хөдөлгөөн): Шинэчлэлийн Засгийн газрын тэргүүн Н.Алтанхуяг өөрийн ивээл дор “Амьдрах ухаан-Амжилтын хөтөч" хэмээх төслийг хэрэгжүүлж эхэлсэн. Энэхүү төслийн ерөнхий зохицуулагчаар Иргэний хөдөлгөөний тэмцэгч М.Ичинноровыг томилсон юм. Тэрээр өмнө МАН-д элсэж Сү.Батболдын зөвлөх хүртэл болж явсаныг хүмүүс мартаагүй. Харин энэ Засгийн газрын нэгэн томоохон төслийг удирдаж байна. Шуурхай дайчин гэгддэг түүний ажлын үр дүн одоохондоо гарах хугацаа болоогүй. Ямар ч гэсэн “Амьдрах ухаан-Амжилтын хөтөч" сургалт нь ердийн лекц хэлбэрээр явагдахгүй, харин амжилтад хөтлөх сайн дадал зуршилд дасгалжуулах  олон төрлийн арга барилаар өрнөдөг гэж залуус ам сайтай байдаг аж.

Тайлбар: Одоогийн УИХ, Шинэчлэлийн Засгийн газарт иргэний хөдөлгөөнийхөн иймэрхүү албанд томилогдож бас сонгогдсон. Тэдний юу хийсэн, юу хийж байгааг ард түмэн анхааралтай ажигладаг. Харин иргэний хөдөлгөөнийхөнийг ингэж албан тушаалд бөөнөөр томилох нь иргэний нийгмийг утсгах гэсэн бодлого гэж шүүмжлэх хүмүүс ч бас бий. Харин та ямар бодол, дүгнэлттэй байна вэ?